Քաղաքական նոր իրողություններ թուրքական հանրաքվեից հետո. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ապրիլի 16–ի հանրաքվեն կարելի է շրջադարձային համարել Թուրքիայի պատմության համար: Խորհրդարանական կարգից գերնախագահականի անցումը փոխում է ոչ միայն և ոչ այնքան երկրի կառավարման ձևը, որքան դրա բովանդակությունը: Այսուհետ Թուրքիան կարելի է համարել իսլամական պետություն: Ճիշտ է, դժվար թե այն վերածվի ծայրահեղ իսլամականի, բայց որ նեոօսմանիզմի ու սուլթանիզմի գաղափարախոսությունը գերակայող է դառնալու, արդեն իսկ երևում է: Խիստ խորհրդանշական էր այն հանգամանքը, որ հանրաքվեի արդյունքների հրապարակումից հետո Էրդողանն այցելել էր սուլթանների դամբարան: Կրոնական գաղափարների ու զգացմունքների շահարկումը դառնալու է Էրդողանի հիմնական կռվաններից մեկը: Պատահական չէր, որ հանրաքվեում հաղթանակը Էրդողանը հայտարարեց «հաղթանակ արտաքին ու ներքին խաչակիրների դեմ»:

Ու հիմա, երբ հանրաքվեի արդյունքներն արդեն փաստ են (ճիշտ է, երկրի ներսում դեռ շարունակվում են բողոքի ցույցերը, բայց դրանք դժվար թե արդյունք տան` ինչպես հեղաշրջման փորձից հետո էր, այնպես էլ հանրաքվեից հետո Էրդողանը չի զլանա ընդդիմադիրներին ուղարկել այնտեղ, որտեղ իրեն պետք է), սկսվում է քաղաքականությունը: Բայց ինչպես գրում է The National Interest–ը, Էրդողանի արտաքին քաղաքականությունը դժվար թե շատ փոխվի:

Երբ Եվրոպայի խորհուրդը հայտարարեց, որ «հանրաքվեն ընդհանուր առմամբ չի համապատասխանել ԵԽ չափանիշներին», ԵԱՀԿ–ն էլ կրկնեց նույնը, Էրդողանն ու Չավուշօղլուն Եվրոպային խորհուրդ տվեցին «իմանալ իրենց տեղը»:

Բայց Եվրոպայի պատասխանն էլ բավականին կոշտ եղավ: «Անհրաժեշտ է դադարեցնել Թուրքիայի` ԵՄ անդամակցության շուրջ բանակցությունները և կենտրոնանալ համագործակցության մասին պայմանագրի մշակման վրա»,– Twitter–ի իր էջում գրեց պաշտոնական Անկարայի գլխավոր եվրոպացի քննադատներից մեկը` Ավստրիայի արտաքին գործերի նախարար Սեբաստիան Կուրցը: Իսկ ԵԽ գլխավոր քարտուղար Յագլանդն զգուշացրեց Անկարային, որպեսզի վերջինս «զգույշ լինի հանրաքվեից հետո իր հետագա գործողություններում»:

Փոքրիկ շեղում` 2019 թ. Թուրքիայում սպասվում են խորհրդարանական և նախագահական ընտրություններ: Եվ հանրաքվեի արդյունքներն էլ ուժի մեջ են մտնելու այդ ընտրություններից հետո միայն: Իսկ մինչև 2019 թ. հայտարարվելու է անցումային շրջան: Ուստի այդ շրջանում էլ Էրդողանի հակաեվրոպական հռետորաբանությունը դժվար թե նվազի:

Ուշագրավ է ԱՄՆ–ի արձագանքը: Հանրաքվեից հետո Թրամփը զանգահարել և շնորհավորել է Էրդողանին: «Նախագահ Թրամփը փորձում է «Ամերիկան դարձնել կրկին հզոր»` ուժեղացնելով երկկողմ կապերը կարճաժամկետ գործարքների ու պրագմատիկ տրանսնացիոնալիզմի միջոցով»,– գրում է The National Interest–ը: Սպիտակ տանն առանձնապես չհետաքրքրեցին եվրոպացի դիտորդների մտահոգիչ զեկույցները: Իսկ պատճառը, թերևս, Սիրիան է: Ամերիկյան ավիահարվածներից հետո Թուրքիան պաշտպանեց Թրամփին ու դա այն դեպքում, երբ գտնվում էր ՌԴ–Թուրքիա–Իրան եռյակում: Մի կողմից, ԱՄՆ–ն խնդիր ունի իր ազդեցության ծիրում պահել Թուրքիային` հեռացնելով ՌԴ–Իրան դաշինքից, մյուս կողմից, նաև Թուրքիայի միջոցով վերահսկել Սիրիայի, այսպես կոչված, չափավոր ընդդիմությանը, որը, ի դեպ, արդեն հասցրել է շնորհավորել Էրդողանին հանրաքվեում տարած հաղթանակի առթիվ: Իսկ Թուրքիայի համար այս պահին գլխավորը թերևս քրդական հարցն է, ավելի ճիշտ` Քրդական պետության ստեղծումը չթույլատրելը: Շատ փորձագետներ համարում են, որ սահմանադրական փոփոխությունները նույնպես որոշ առումով միտված են եղել այդ խնդրին: Իր արդեն նախկին համակարգով, նաև Բրյուսելի պնդմամբ կատարած օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում Թուրքիան իրեն գիտակցում էր որպես բազմազգ և բազմակրոն միավոր: Դրա հետևանքով քաղաքական ասպարեզ մտավ նաև քրդական հարցը: Առաջացավ Թուրքիայի դաշնայնացման խնդիր: Ու հիմա, սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում, այդ վտանգները որոշ չափով մեղմվում են: Կենտրոնաձիգ իշխանության պարագայում, հաշվի առնելով նաև Էրդողանի մարդկային որակներն ու գաղափարական, քաղաքական նկրտումները, որևէ ներքին շարժում արմատախիլ կարվի ամենակոպիտ ձևերով, առանց այլևայլությունների:

Իսկ Ռուսաստանն ու Իրանն առայժմ խիստ զուսպ են իրենց գնահատականներում` հանրաքվեն Թուրքիայի ներքին գործն է և իրենք հարգանքով են վերաբերում թուրք ժողովրդի կամարտահայտությանը:

Ըստ ամենայնի, այժմ բոլոր կողմերը, ներառյալ Թուրքիան, մշակում են նոր մարտավարություն` հաշվի առնելով ստեղծված նոր իրողությունները: Իսկ թե դեպքերն ինչպես կզարգանան, ցույց կտա ժամանակը:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

loading...
Հարավաֆրիկացի Ջոն Ջեյքոբսը մնջախաղի փառատոնին բովանդակալից վարպետության դաս անցկացրեց Հակառակորդը գնդակոծել է սահմանամերձ Բարեկամավանը. տուժածներ չկան Հայտնաբերվել է կրտսեր սերժանտի դին՝ կախված վիճակում. ՀՀ ՊՆ «Արարատն» ու «Արցախը» չպարզեցին հաղթողին Հրդեհ փափուկ կահույքի արտադրամասում. այրվել են սարքավորումներ եւ շինանյութ Տղամարդը մկրատով հարձակվել է անցորդների վրա Արագածոտնում «Լադա Վեստան» շրջվել է. 21-ամյա վարորդին հասցրել են Երեւանի «Մալաթիա» ԲԿ Օրե՞նք, թե՞ իրավունք. արդյոք ամբաստանյալը իրավունք ունի չկանգնել դատավորի դահլիճ մտնելու ժամանակ Բասկետբոլի աղջիկների Մ16 տարեկանների հավաքականը մեկնել է Ջիբրալթար Իսրայելի ոստիկանությունը նոր տեսահսկման տեսախցիկներ է տեղադրել Տաճարի լեռան մուտքի մոտ Թրամփը կաջակցի Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցներին. Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Նախագահ Սահակյանը մասնակցել է է Գանձասարի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու օծման 777-ամյակին նվիրված Սուրբ պատարագին Երևանի հյուրերն ու զբոսաշրջիկները դարձան Վարդավառի ջրախաղերի աշխույժ մասնակիցներ Հանուն թագուհու պատվի Թրամփին առաջարկում են Լոնդոն փորձնական այց կատարել. Daily Mail Գերմանիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստն ու մարզիչը Վարդավառի տոնին նվիրված միջոցառումներ են անցկացվել նաև վարչական շրջաններում. Երևանի քաղաքապետարան Հիլարի Քլինթոնի 76-ամյա մրցակիցը ցանկանում է 2020 թվականին Թրամփի դեմ առաջադրվել Բակո Սահակյանը բարերարներ Վարուժան Բաղրամյանին եւ Արամ Ֆրանկյանին պարգեւատրել է «Երախտագիտություն» մեդալով Նավթի պահանջարկը կաճի. ՕՊԵԿ-ի ղեկավար Էդվարդ Նալբանդյանը և Բակո Սահակյանը քննարկել են ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցը (Ֆոտո)
15
Փակել X
website by Sargssyan