Կյանքից հեռացավ ամենատաղանդավոր ճարտարապետներից մեկը՝ Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանը
Հասարակություն
Ապրիլի 12-ին կյանքից հեռացավ ամենատաղանդավոր ճարտարապետներից մեկը՝ Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանը: Ցանկացած շինության նախագծում՝ լինի մարզադաշտ, միջազգային օդանավակայան կամ բնակելի տուն, նա ներդրել է իր տաղանդը: Նրա աշխատանքները միավորված են ներդաշնակությամբ, տարածքը ճշգրիտ կազմակերպելու կարողությամբ, անկրկնելի գեղագիտությամբ: Այդկերպ էր նա կյանքում ամեն ինչին վերաբերվում և արժանապատվությամբ մոտենում ցանկացած գործի՝ մշտապես ուշադրություն դարձնելով դետալներին, նրա համար չկար ստանդարտ կամ անկարևոր տարր: Այն ամենին, ինչին դիպչում էր նրա ձեռքը, տիրում էր հավասարակշռություն ու ներդաշնակություն:
Պրոֆեսիոնալ գործունեություն
Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանը ծնվել է 1936թ. մարտի 8-ին Թբիլիսիում: Ավարտել է Վրաստանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը 1960-ին՝ «ինժեներ-շինարար» մասնագիտացմամբ: Սակայն իրեն անվանում էր «վարպետ»՝ այդ բառում ներդնելով ամենախորը իմաստը: Որպես օրենք՝ նա ինքն էր իր նախագծերի ճարտարապետն ու կոնստրուկտորն` անձամբ ղեկավարելով շինարարությունը: Համատեղելով ոչ մեկ մասնագիտություն՝ նա ճարտարապետությանը նվիրեց իր ամբողջ կյանքը.
1960-1981թթ. «Հայպետնախագիծ» պետական նախագծային ինստիտուտ
1960-1962թթ. - ինժեներ
1962-1962թթ. – ավագ ինժեներ
1962-1966թթ. - խմբի ղեկավար
1966-1967թթ. – բրիգադի գլխավոր կոնստրուկտոր
1967-1981թթ. – ճարտարապետական արտադրամասի գլխավոր կոնստրուկտոր
1981-1998թթ.«Երևանշին» շինարարական-մոնտաժային արտադրական միավորում
1981-1981 – գլխավոր ինժեների տեղակալի պաշտոնակատար
1981-1983 – գլխավոր ինժեների տեղակալ
1983-1987 – պետի տեղակալի պաշտոնակատար
1987-1991- միավորման գլխավոր ինժեներ
1990 «Երևանշին» շինարարական-մոնտաժային արտադրական միավորումը վերանվանվեց «Երևանշին» նախագծային-արդյունաբերաշինարարական միավորում
1991-1991- «Երևանշին» միավորման ղեկավար
1991-1991 – «Երևանշինի» ղեկավար-նախարարի տեղակալ
1991-1992 – գլխավոր վարչության պետի պաշտոնակատար
1992 թվականին «Երևանշինը» լիկվիդացվեց, ստեղծվեց №1 ընդհանուր շինարարական տրեստը, նույն տարում վերանվանվեց պետական թիվ 1 «Երևանշին» պետական ձեռնարկության
1992-1995 - ղեկավար, հետագայում պաշտոնը վերանվանվեց տնօրենի
1995-ին «Երևանշինը» վերակազմավորվեց «Երևանշին» բաժնետիրական ընկերության
1995-1995 – գործադիր տնօրեն
1995-ին «Երևանշին» բաժնետիրական ընկերությունը դարձավ «Հայաստան-շինարար»
1995-1998 – տեխնիկական հարցերով տնօրեն
1998-2015թթ.– Սահմանափակ պատասխանատվությամբ Русь-К միության, նախագծային ստորաբաժանման տնօրեն
55 տարվա աշխատանքի արդյունքում նա Հայաստանին ու Ռուսաստանին նվիրեց ճարտարապետական բազմաթիվ կառույցներ, որոնցից ամեն մեկը յուրովի եզակի է.
Երևանի մարզաբազա, Հայաստան – 1965թ.
«Արարատ» ուսումնամարզական բազա, գ. Ձորաղբյուր, Հայաստան – 1969թ.
Մոթել, հյուրանոց ու բազա՝ 2300 տեղով Սևան լճի ափին, Սրան քաղաք, Հայաստան– 1969թ.
Հայաստանի մանկավարժական համալսարանի մասնաճյուղը՝ 1000 ուսանողի համար, քաղաք Գորիս, Հայաստան – 1970թ.
Հեծանվավազքի տրիբունա, քաղաք Երևան, Հայաստան – 1970թ.
«Հրազդան» մարզադաշտ՝ 70 000 հանդիսականի համար, ք. Երևան, Հայաստան – 1973թ.
1973թ. ԽՍՀՄ ճարտարապետների միությունը խորհրդային ճարտարապետության ստեղծագործական ձեռքբերումների շրջանակում Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանին շնորհեց երկրորդ աստիճանի դիպլոմ Երևանի «Հրազդան» մարզադաշտի համար
1979թ. Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանին շնորհվել է Հայաստանի ԽՍՀ-ի Պետական մրցանակ ու Հայաստանի ԽՍՀ-ի պետական մրցանակի դափնեկրի պատվավոր կոչում Երևանի «Հրազդան» կենտրոնական մարզադաշտի կոնստրուկտորական լուծման համար
А1-451ԿՊ շարքի բնակելի տներ
1991թ. Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանին շնորհվեց ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի մրցանակ А1-451ԿՊ շարքի խոշորապանել բնակելի տներում սեյսմոլոգիական կոնստրուկցիաների մշակման ու ներդրման համար
Բնակելի համալիր՝ կասկադային տիպի, ք. Կապան, Հայաստան, 1975թ.
Լայնաֆորմատ կինոթատրոն, ք. Էջմիածին, Հայաստան- 1976թ.
1983թ. Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանին Էջմիածնի կինոթատրոնի համար շնորհվեց դիպլոմ՝ որպես «Տարվա լավագույն ճարտարապետական ստեղծագործություն»
ԽՍՀՄ գլխավոր մարզաբազա բաց լողավազանով, Ծաղկաձոր,1977թ.
«Գյումրի» օդանավակայան, ք. Գյումրի, Հայաստան – 1979թ.
16-հարկանի բնակելի շենք, ք. Երևան, Հայաստան-1980թ.
«Էրեբունի» օդանավակայան, ք. Երևան, Հայաստան – 1982թ.
Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանին 1984թ. շնորհվել է դիպլոմ «Էրեբունի» օդանավակայանի համար
«Տայուրա» ավանի ստեղծում Բայկալ-Ամուրյան մայրուղու մոտ
Բեռնատար կայան ԳԱՍ-2 «Օչակովո», Մոսկվա, Ռուսաստան, Մալայա Օչակովսկայա փողոց
Քոթեջային գյուղ «Կանաչ հրվանդան», Մոսկվայի մարզ, Ռուսաստան – 2005թ.
Բնակելի տուն, Ռուսաստան, Մոսկվա, Նալիչնայա փողոց, տուն 3Ա – 2005թ.
Մանկական զվարճանքների կենտրոն, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, Ռուբյովսկոյե մայրուղի, տուն 48/2 – 2006թ.
Մարզաառողջարարական համալիր, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, փողոց Օսեննայա, տուն 11 - 2006թ.
Բեռնատար ավտոկայան «Կորովինո», Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, Լոբենենսկայա փողոց, տուն 18 – 2006թ.
Ադմինիստրատիվ շինություն, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, փողոց Դորոգոմիլովսկայա, 47 - 2006թ.
Ադմինիստրատիվ շինություն, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, փողոց Կոմունիստական, տուն 7 -2007թ.
Բնակելի տուն, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, փողոց Եգերսկայա, տուն 14 - 2007թ.
Ադմինիստրատիվ-առևտրային կենտրոն, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, Նիժնյայա Մասլովկա, տուն 3 – 2007թ.
Բնակելի տուն, Ռուսաստան, գ. Բալաշիխա, փողոց Զարեչնայա, տուն 40 - 2008թ.
Ավտոկայան «Հարավային», Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, փողոց Դորոժնայա - 2008թ.
Ֆիզկուլտուրա-առողջարարական համալիրներ տարբեր շրջաններում, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա - 2007թ.
Առողջարարական համալիր, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա, 2008թ.
Ֆիզկուլտուրա-առողջարարական համալիր, Ռուսաստան, ք. Մոսկվա– 2010թ.
Դպրոց՝ 1100 տեղով, Ռուսաստան, Կրասնոդարի շրջան, Մարյինո – 2014թ.
Պրոֆեսիոնալ պարգևներ
Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանի տաղանդն ու արժանիքները չեն մնացել ժամանակակիցների ուշադրությունից դուրս
2006թ. ՌԴ հասարակական պարգևների ազգային կոմիտեն նրան շնորհեց Լոմոնոսովի մրցանակ՝ հայրենական մշակույթի ու արվեստի գործում մեծ անձնական ներդրման ու արժանիքների համար: 2006-ին Ռուսաստանի ճարտարապետների միությունը Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանին հանձնեց պատվավոր դիպլոմ Հայաստանի ճարտարապետության ու շինարարության ոլորտում ակնառու ձեռքբերումների համար:
Այլ պարգևներ
Շնորհակալագիր «Հայպետնախագծի» կողմից
«Երևանշին» միավորման պատվավոր մրցանակ
ԽՍՀՄ հոբելյանական մեդալ «Աշխատանքի համար»
1973թ. Հայաստանի ԽՍՀ-ի կողմից մրցանակ
Մեդալ «Գերազանց աշխատանքի համար», ստացել է 1971թ. ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանով
Մեդալ՝ արհեստավորների միությանը հավատարմության համար
Արծաթե մեդալ «ԽՍՀՄ-ի ժողտնտեսության զարգացման հարցում ձեռքբերումների համար», 1974թ.
Հուշամեդալ «Տայուրայի» կառուցման համար
Հուշամեդալ «Ռուսաստանի լավագույն մարդկանց հանրագիտարան» 2004թ.
ՌԴ ակադեմիայի անվտանգության, պաշտպանության ու իրավակարգի ակադեմիկոսի դիպլոմ
ՌԴ ակադեմիայի անվտանգության, պաշտպանության ու իրավակարգի պրոֆեսորի դիպլոմ
Պրոֆեսիոնալ պաշտոններ
Էդվարդ Ներսեսի Թոսունյանը բազմաթիվ պատվավոր կոչումների ու պաշտոնների կրող է.
ԽՍՀՄ ճարտարապետների միութան անդամ
ՀՀ շինարարության նախարարի տեղակալ
Մոսկվայի ճարտարապետների միության անդամ
ՌԴ ակադեմիայի անվտանգության, պաշտպանության ու իրավակարգի պրոֆեսոր
Ճարտարապետությունում ավանդի ևս մեկ վառ ապացույց է բնակելի А1-451ԿՊ տների շարքը, որի համար նրան շնորհվեց ԽՍՀՄ նախարարների խորհրդի պարգև: 1988թ. Սպիտակի երկրաշարժից հետո այդ շարքի տները դարձան քաղաքում միակ կանգուն մնացած շենքերը:
Նույնը տեղի ունեցավ նաև Լենինական քաղաքում, ներկայում՝ Գյումրի, որտեղ քաղաքը նույնպես ավերվեց մինչև 8,2 բալ երկրաշարժի հետևանքով, սակայն քաղաքը գրթե ամբողջությամբ ավերվեց: Կանգուն մնացին քիչ թվով շինություններ, այդ թվում՝ նրա ստեղծած օդանավակայանը:
Դա թույլ տվեց փրկել հազարավոր կյանքեր՝ կապ պաշտպանելու երկրի այլ մասերի հետ՝ օգնելով տեղ հասցնել դեղամիջոցներ ու քաղաքի վերակառուցման համար անհրաժեշտ ամեն ինչ: Շներհիվ նրա տաղանդի՝ Էդվարդ Թոսունյանի բոլոր նախագծերը մեզ հետ կմնան ընդմիշտ:
