Վիետնամ-ԵՏՄ ազատ առևտրի գոտու համաձայնագիրը՝ որպես կառույցի ընդլայնման նոր նախատիպ
Նախորդ շաբաթ միջազգային մամուլի կենտրոնում մայիսի 29-ին կայացած ԱՊՀ կառավարությունների ղեկավարների և Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստում տեղ գտած զարգացումներին առնչվող հրապարակումներ շրջանառվեցին:
ԵՏՄ միջկառավարական խորհրդի նիստը կարևորվեց այն հանգանաքով, որ նիստի ընթացքում ԵՏՄ անդամ-պետությունների կառավարության ղեկավարները ստորագրեցին ու վավերացրեցին ԵՏՄ-ի և Վիետնամի միջև Ազատ առևտրի գոտի (ԱԱԳ) ստեղծելու վերաբերյալ համաձայնագիրը: Վիետնամը առաջին ասիական երկրներից է, որը չանդամակցելով ԵՏՄ կառույցին, ստորագրեց նման համաձայնագիր:
Միջկառավարական խորհուրդի նիստի ընթացքում ՌԴ վարչապետ Դ. Մեդվեդևը հայտնել է, որ ավելի քան 40 երկիր հետաքրքրված է Եվրասիական տնտեսական միությունով՝ ընդծելով, որ Վիետնամի հետ ԱԱԳ վերաբերյալ համաձայանգրի կնքումը ինտեգրացիոն միավորում ստեղծելու լուրջ ապացույց է: Նա նաև նշել է, որ հաշվի առնելով ԵՏՄ-ի նկատամբ հետաքրքրությունների մեծ շրջանակը, ԵՏՄ-ն հետագայում ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու վերաբերյալ համաձայնագրեր կստորագրի նաև Չինաստանի, Հնդկաստանի, Եգիպտոսի և այլ երկրների հետ:
Նիստի ընթացքում Վիետնամի վարչապետ Նգույեն Տան Զունգը իր հերթին շնորհակալություն է հայտնել ՌԴ-ի և ԵՏՄ անդամ-պետությունների կառավարություններին՝ աջակցության և կարճ ժամանակահատվածում Ազատ առևտրի գոտի ստեղծելու վերաբերյալ համաձայնագիր ձեռք բերելու համար: Նա նաև հավելել է,որ Վիետնամը՝ հանդիսանալով Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի անդամ (ՀԱՊԱ), ջանքեր կգործադրի ԵՏՄ-ի ևՀԱՊԱ-ի միջև համագործակցությա նընդլյանման ուղղությամբ:
Բելառուսի վարչապետ Անդրեյ Կոբյակովը նույնպես անդրադարձել է Վիետնամի և ԵՏՄ-ի միջև ԱԱԳ ստորագրմանը՝ որակելով այն դրական քայլ և շեշետելով, որ այն համագործակցությունների նոր հնարավորություններ է ստեղծում:
Նիստի ընթացքում Ղազախստանի նախագահ Ն. Նազարբաևը հատուկ ուշադրություն է հրավիրել այն փաստին, որ Եվրասիական տնտեսական միությունը մեծ ապագա ունի՝ հաշվի առնելով նրա ընդլայնման հնարավորությունները:
Բացի Վիետնամի հետ ԱԱԳ ստեղծելու վերաբերյալ համաձայնագրից՝ ԵՏՄ անդամ-պետությունների վարչապետերը Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի ընթացքում հաստատել են ծրագրային ռազմավարության բնույթի ներքին փաստաթղթեր: Ստորագրվել են փաստաթղթեր միության ներսում տնտեսական զարգացման հեռանկարների, թեթև արդյունաբերության և ներքին արտադրությունը խթանելու վերաբերյալ: Համաձայնագիր է ստորագրվել նաև եվրասիական տնտեսական պլատֆորմի ձևավորման, ավտոմեքենաների և գյուղատնտեսական տեխնիկայի արտադրման հնարավորությունների ընդլայնման համար: (tass)
ՌԴ վարչապետ Դ. Մեդվեդևը նաև հայտարարել է, որ մեկ տարվա ընթացքում ԵՏՄ ինտեգրացիոն գործընթացը էլ ավելի է ընդլայնվել՝ Հայաստանի և Ղրղստանի անդամակցության շնորհիվ: Վերջինս նշել է, որ շատ կարևոր է, որպեսզի բոլորը պետությունները համաձայնեցված որոշումներ կայացնեն՝ օգտագործելով բոլոր մեխանիզմները, որոնք միասնական կերպով ստեղծվել են այս տարիների ընթացքում: Մեդվեդևը նաև առաջարկել է Եվրասիական տնտեսական միության տարածքում միասնական արժույթ ստեղծելու վերաբերյալ նախատիպ մշակել:
ՀՀ վարչապետ Հ. Աբրահամյանն ևս անդրադարձել է ինտեգրացիոն գործընթացին՝ մատնանշելով, որ մեկ տարվա ընթացքում, ինչ ստորագրվել է Եվրասիական տնտեսական միության համաձայնագիրը, որոշումների և համաձայնությունների իրականացման ընթացքը ցույց է տալիս, որ բոլոր մասնակիցների կողմից առկա է ինտեգրացիոն գործընթացները խորացնելու պատրաստակամություն:
Թերևս ակնհայտ է ԵՏՄ-ի ընդլայնվելու հեռանկարը: Լիսաբոնից Վլադիվոստոկ ԱԱԳ ստեղծելու վերաբերյալ խոսակցղությունները, չնայած այն հանգամանքին, որ ներկա պահին իրատեսական չեն, շարունակում են ակտուալ մնալ: Վիետնամի՝ ԱԱԳ ստեղծելու վերաբերյալ համաձայանգիրը լավ նախատիպ է հանդիսանում ԵՏՄ-ին չանդամակցող այլ պետությունների հետ առևտրա-տնտեսական հարաբերություններ ձևավորելու համար: Հայաստանի համար ևս շահեկան է նոր պետությունների ներգրավումը՝ հաշվի առնելով արտաքին շուկայի մեծացման հնարավորությունները:
Նարինե Մեհրաբյան
