Թուրքական շաբաթ. թուրք-քրդական բախումները նոր արյունահեղությունների պատճառ են դառնում

Թուրքիայում հուլիսից սկսված ահաբեկչություններն ու քրդերի դեմ թուրք իրավապահ մարմինների նախաձեռնած գործողությունները նոր թափով շարունակվեցին նաև օգոստոսի առաջին շաբաթվա ընթացքում: Անցնող օրերին ևս թուրք-քրդական բախումների հետևանքով գրանցվեցին մի քանի տասնյակ զոհեր և վիրավորներ: «Արմենպրես»-ը հետևել է նախորդ շաբաթվա իրադարձություններին և ներկայացնում է դրանցից ամենաուշագրավները:

Շաբաթվա սկզբին հայտնի դարձավ, որ Թուրքիայի արևելյան հատվածներում վերջին շրջանում ինտենսիվ դարձած հարձակումների և ահաբեկչական գործողությունների հետևանքով տեղական իշխանությունները երկրի մի շարք շրջաններ հայտարարել են «հատուկ անվտանգության գոտի»: Աղրըի (Արարատ) նահանգապետարանը 15 օրով «ժամանակավոր ռազմական անվտանգության գոտի» է հայտարարել Արարատ և Թոնդրակ լեռների տարածքը: Օգոստոսի 4-19-ը «հատուկ անվտանգության գոտի» է հայտարարվել նաև Թունջելի (Դերսիմ) նահանգի մի շարք գավառներում:

Այս ընթացքում քուրդ զինյալները շարունակեցին իրենց գործողությունները ուժային կառույցների ներկայացուցիչների դեմ: Ահաբեկիչները զինված հարձակում են գործել Բիթլիսի Թաթվան գավառում գտնվող ռազմական հոսպիտալի վրա: Զինյալներն օգոստոսի 3-ի վաղ առավոտյան ական նետեցին Բիթլիս-Դիարբեքիր ճանապարհի այն հատվածին, որտեղով անցնելիս են եղել զրահապատ երկու ռազմական ավտոմեքենա: Այնուհետև ական նետեցին Սիլվան գավառի ճանապարհահատվածով անցնող ռազմական մեքենայի վրա, ինչի հետևանքով 2 զինվոր վիրավորվեց: Բաքու-Թբիլիսի-Կարս-Էրզրում գազատարի՝ թուրքականՍարիղամիշ գավառով անցնող հատվածում պայթյուն  որոտաց: Կարճ ժամանակ անց թուրքական իշխանությունները դրա պատասխանատվությունը կրկին դրեցին PKK-ի վրա: Մարդինում քուրդ զինյալների պայթեցրած ռումբի հետևանքով մեկ ոստիկան վիրավորվց, իսկ Շըրնաք նահանգի Արաքյոյ գյուղում քուրդ զինյալների կողմից զինվորական մեքենայի վրա գործած հարձակման հետևանքով 2 զինվոր զոհվեց: Դիարբեքիրի Քայափընար գավառում անհայտ դիմակավոր անձինք ինքնաշեն պայթուցիկով հարձակվեցին ոստիկանական կենտրոնի վրա՝ վիրավորելով մեկ ոստիկանի: Մուշ նահանգի Վարթո գավառում PKK-ի գործողություններից վիրավորվեցին 3 զինվոր: Ստեղծված իրա վիճակում հայտնի դարձավ, որ ավելի քան 6 օր փակ է Դերսիմ-Երզնկա ճանապարհը: Դերսիմի նահանգապետարանից այս առնչությամբ տարածված հայտարարության մեջ նշվել է, որ 5 օր առաջ քուրդ զինյալները, այս տարածքում կտրելով ճանապարհը և մեքենաներ հրդեհելով, ճանապարհին նաև ականներ են տեղադրել: Ելնելով ստեղծված վտանգավոր իրավիճակից՝ որոշում է կայացվել նահանգները կապող ճանապարհը փակելու վերաբերյալ:

Թուրքիայի քրդական Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ Սելահաթթին Դեմիրթաշը շտապ մեկնեց Բրյուսել՝ հանդիպելու Քրդստանի ժողովուրդների կոնգրեսի (Konga-Gel) համանախագահ Ռեմզի Քարթալի և Քրդական համայնքների միության (KCK) գործադիր խորհրդի անդամ Զուբեյիր Այդարի հետ:

Այդուհանդերձ, երկրում արյունահեղությունը շարունակվում էր. Շըրնաք նահանգի Սիլոփի գավառում երկրում ահաբեկչական համարվող Քրդական աշխատավորական կուսակցության (PKK) և թուրք իրավապահների միջև  տեղի ունեցած բախմանը զոհ գնաց 3 մարդ, 10-ը վիրավորվեցին, այրվեց 6 տուն: Վանի Չալդըրան գավառում անհայտ անձինք հարձակվեցին Իրանից ժամանած ուղևորափոխադրող ավտոբուսի վրա: Թուրքիայի Աղրը (Արարատ) շրջանի Դողուբայազեթ (Բայազետ) և Վանի Չալդըրան գավառները կապող ճանապարհահատվածին քրդերը 5 բեռնատար այցրեցին: Թուրքական իշխանությունները որոշում կայացրեցին ուժեղացնել հսկողությունը գազատարների և նավթատարների նկատմամբ: 

Երկրում քաոսային իրավիճակից ելնելով թուրք մտավորականները սկսեցին ահազանգել՝ պահանջելով դադարեցնել արյունահեղությունը: Շուրջ 30 թուրք հայտնի գրող, լրագրող, ակադեմիկոս և մտավորական կոչ արեցին Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովին արձակուրդի մեջ գտնվելու փոխարեն նիստ հրավիրել և գործի անցնել՝ հանուն խաղաղության և ժողովրդավարության: Երկրի 43 համալսարանների 202 ակադեմիկոսներ հայտարարություն տարածեցին՝ կոչ անելով անմիջապես զ ինադադար կնքել, հրաժարվել ռազմական հռետորաբանությունից և դադարեցնել բախումները երկրում:

Այս ընթացքում կոալիցիոն կառավարություն կազմելու նպատակով Թուրքիայի իշխող «Արդարություն և զարգացում» և քեմալական Հանրապետական ժողովրդական կուսակցությունների միջև տեղի ունեցավ վերջին՝ 5-րդ հանդիպումը: Այնուհետև իշխող կուսակցության պատվիրակության անդամները նախորդ հանդիպումների արդյունքները ներկայացրին Ահմեդ Դավուվութօղլուին: Հայտնի դարձավ, որ կոալիցիայի շուրջ բանակցելու նպատակով օգոստոսի 10-ին կրկին կհանդիպենվարչապետն ու քեմալական կուսակցության առաջնորդ Քեմալ Քըլըչդարօղլուն: Այս ընթացքում քեմալականների առաջնորդը հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ մեղադրելով Էրդողանին կոալիցիա կազմելու գործընթացը խափանելու հարցում:

Թուրքիայի ազատական փաստաբանների միության իրավաբանները հայց ներկայացրեցին «Ազգայնական շարժում» կուսակցության առաջնորդ Դևլեթ Բահչելիի դեմ նրա համար, որ վերջինս վիրավորել էր մեջլիսի ընտրություններում քրդական Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությանը (ԺԴԿ) ձայն տված մարդկանց:

Թուրքիայի վարչապետ Ահմեթ Դավութօղլուի նախագահությամբ անցկացված Բարձրագույն ռազմական խորհրդի նիստում ընդունված որոշմամբ կադրային փոփոխություններ տեղի ունեցան թուրքական բանակի ղեկավարության կազմում:

Ստամբուլի հանրապետական գլխավոր դատախազությունը մեղադրական եզրակացություն պատրաստեց երկրի 18 լրագրողի նկատմամբ` մինչև 7,5 տարի ազատազրկելու առնչությամբ. նրանք մեղադրվում են «ահաբեկչական խմբավորման քարոզչություն իրականացնելու» մեջ:

Ստամբուլի Սամաթիա թաղամասում 2012 թվականի դեկտեմբերի 28-ին 84-ամյա հայ տարեց Մարիցա Քյուչուքի սպանության մեղադրանքով կալանված Մուրադ Նազարյանը բանտում իրեն տեսակցության եկած ընտանիքի անդամներին եւ իր փաստաբան Էրեն Քեսքինին վերջապես պատմեց սպանության օրը տեղի ունեցած իրական իրադարձությունները:

Ամփոփեց Արաքս Կասյանը