ԱՄՆ ՄԶԳ-ն աջակցում է Հայաստանում էկոլոգիական թողքի գնահատման նոր մեթոդի մշակմանը

ՀՀ բնապահպանության նախարար Արամայիս Գրիգորյանը մասնակցել է «Հայաստանում բնական՝ հանքային և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումն ու բնապահպանական կառավարումը. խնդիրներ և լուծման ուղիներ» թեմայով աշխատաժողովին:

Ինչպես տեղեկացրին ՀՀ բնապահպանության նախարարության տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի բաժնից, աշխատաժողովը կազմակերպվել  է Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության (ԵԱՀԿ) երևանյան գրասենյակի և Երևանի պետական համալսարանի (ԵՊՀ) Կայուն զարգացման կենտրոնի համագործակցությամբ: Միջոցառմանը  մասնագետների կողմից վեր են հանվել ոլորտի առկա խնդիրները, տեղի է ունեցել կարծիքների փոխանակում, քննարկվել և նախանշվել են լուծման ուղիներ:

Ողջունելով միջացառման մասնակիցներին` նախարար Արամայիս Գրիգորյանն իր խոսքում կարևորել է ընդերքօգտագործման գործընթացում բնապահպանական խնդիրները նվազագույնի հասցնելու անհրաժեշտությունը: ՀՀ բնապահպանության նախարարը մասնավորապես նշել է. «Ողջամիտ ընդերքօգտագործման, հանքային հումքի համալիր օգտագործման և շրջակա միջավայրի վրա ընդերքօգտագործման ազդեցության խնդիրները սերտ փոխկապակցված են: Հանքային հումքի համալիր օգտագործումն ունի կարևորագույն բնապահպանական ազդեցություն: Մասնավորապես, մետաղական օգտակար հանածոների համալիր կորզումը կհանգեցնի շրջակա միջավայրի բնական բաղադրիչների վրա ազդեցությունների նվազեցմանը:

ՀՀ «Ընդերքի մասին» նոր օրենսգրքի ընդունմամբ սկիզբ դրվեց մի շարք բնապահպանական նորարարությունների, այդ թվում՝ բնապահպանական կառավարման, օգտակար հանածոյի արդյունահանված տարածքի, արդյունահանման ընթացքում առաջացած արտադրական լցակույտերի տեղադիրքի և դրանց հարակից համայնքների բնակչության անվտանգության և առողջության ապահովման նպատակով մշտադիտարկումների պլանների, հանքի փակման ծրագրի մշակմանը: Նման մշտադիտարկումների իրականացումը հնարավորություն կընձեռի ժամանակին արձանագրելու փակված հանքի, արդյունահանման արդյունքում առաջաց ած արտադրական լցակույտերի տարածքի երկրաբանական միջավայրի, հիդրոերկրաբանական և ինժեներաերկրաբանական պայմանների փոփոխությունը, միջոցներ ձեռնարկելու հնարավոր վնասը կանխելու, վերացնելու կամ նվազագույնի հասցնելու ուղղությամբ: Սահմանվել է նաև մշտադիտարկումների կատարման համար հատկացումների վճարման մեխանիզմը»,-նշել է նախարարը:

Անդրադառնալով ՓՀԷԿ-երի հարցին` նախարար Արամայիս Գրիգորյանն ընդգծել է. «Կարևորելով փոքր ՀԷԿ-երի նշանակությունը որպես այլընտրանքային էներգիայի աղբյուր և էլեկտրաէներգիայի սակագնի ձևավորման վրա ազդեցություն ունեցող գործոն, մեր խնդիրն է նվազագույնի հասցնել շրջակա միջավայրի վրա դրանց ազդեցությունը: ՀԷԿ-երի անբարեխիղճ գործունեության հետևանքով անբարենպաստ էկոլոգիական իրավիճակ է նկատվում հանրապետության գետերում, խախտվում են գետերի բնական հոսքի քանակական ցուցանիշները: Ներկայում, համաձայն ՀՀ կառավարության որոշման՝ հանրապետության գ ետերի բազմամյա տարեկան բնապահպանական թողքի հաշվման ընթացքում հաշվի է առնվում միայն գետերի հիդրոլոգիական բնական ռեժիմը:

Սակայն ՀՀ բնապահպանության նախարարությունը գտնում է, որ էկոլոգիական թողքի ճշգրիտ արժեքի որոշման ժամանակ բացի հիդրոլոգիական բաղադրիչից անհրաժեշտ է հաշվի առնել մյուս բնութագրիչները ևս (հիդրոմորֆոլոգիական, հիդրոկենսաբանական և հիդրոքիմիական), ինչպես նաև գետերում հոսքի ձևավորման առանձնահատկությունները: Ուստի, մեր առաջարկությամբ, ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության աջակցությամբ  մշակվում է էկոլոգիական թողքի գնահատման նոր մեթոդ, որտեղ կներառվեն նշված բոլոր բաղադրիչները»:

Ողջույնի խոսքով հանդես է եկել նաև ԵԱՀԿ երեւանյան գրասենյակի ղեկավար դեսպան   Անդրեյ Սորոկինը: Բանախոսը կարևորել է բնապահպանական խնդիրների վերհանման և լուծումներ մշակելու գործում Կայուն զարգացման կենտրոնի ծավալած գործունեությունը:  ԵՊՀ Կայուն զարգացման կենտրոնի իրականացրած աշխատանքների արդյունքները ներկայացրել է ԵՊՀ աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի դեկան Մարատ Գրիգորյանը:

Աշխատաժողովի ընթացքում փորձագետները ներկայացրել են կենտրոնի կողմից կատարված ուսումնասիրությունները, որոնք ուղղված են ոլորտի կառավարման արդյունավետության և քաղաքացիական հասարակության իրազեկվածության բարձրացմանը: Մասնագետների կողմից քննարկվել են հանքային և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ու կառավարման համակարգի բարելավման, ինչպես նաև սողանքային երևույթների ուսումնասիրության վերաբերյալ թեմաներ: Մասնավորապես, անդրադարձ է եղել հանքավայրերի շահագործման արդի խնդիրներին, ՓՀԷԿ-երի շահագործմամբ պայմանավորված էկոլոգիա կան հիմնահարցերին, ընդերքաբանական և ՇՄԱԳ փորձաքննության անցկացման հարցերին: Մասնագետների կողմից նախանշվել են խնդիրների լուծման հստակ մեխանիզմներ: