Պատմության ամենահզոր և ավերիչ երկրաշարժերը
Lifestyle
Պատմության ընթացքում տեղի ունեցած երկրաշարժերի արդյունքում զոհվել է շուրջ 3 միլիոն մարդ: Երկրաշարժ տեղի է ունենում երկրագնդի բոլոր հատվածներում,- գրում է Orer.am-ը:
Երկրակեղեւի մեզ հայտնի առաջին ցնցումը տեղի է ունեցել Ք.ա. 373 թ. Հունաստանի ափամերձ շրջաններում: Կորնթոսի ծովածոցի հարավային ափին գտնվող Հելիկոն քաղաքն անցել է գետնի տակ:
700 տարի անց, 341 թ., խոշոր երկրաշարժ է տեղի ունեցել Հայաստանում, որը հայոց աշխարհում տեղի ունեցած մեզ հայտնի առաջին երկրաշարժն է:
Մինչ այժմ արձանագրված ամենահզոր երկրաշարժը գրանցվել է Չիլիում 1960 թ.: 9.5 մագնիտուդով վալդիվյան երկրաշարժը համարվում է ամենաուժգինը եւ, բարեբախտաբար, երկրաշարժի էպիկենտրոնի ու մերձակա տարածքների ոչ խիտ բնակեցումը հնարավորություն է ընձեռել խուսափել մարդկային մեծ կորուստներից: Երկրաշարժը խլել է նվազագույնը 5,700 մարդու կյանք:
1556 հունվարի 23 - Գանսյու և Շանսի, Չինաստան - Չինական երկրաշարժ 830 000 մարդ է զոհվել։
1692 - Ճամայկա - Պորտ-Ռոյալը լիովին ավերվել է։
1737 - Կալկութա, Հնդկաստան - 300 000 մարդ է զոհվել։
1755 - Լիսաբոն - 60 000-ից մինչև 100 000 մարդ է զոհվել, քաղաքը լիովին ավերվել է։
1783 - Կոլաբրիա, Իտալիա - 30 000-ից մինչև 60 000 մարդ է զոհվել։
1811 - Նյու Մադրիդ, Միսսուրի, ԱՄՆ - քաղաքը լիովին ավերվել է, 500 կմ² տարածքում ջրհեղեղ։
1896 - Սանրիկու, Ճապոնիա - էպիկենտրոնը ծովում էր։ Հսկայական ալիքը 27 000 մարդ և 10 600 շինություն է ավերել։
1897 - Ասսամ, Հնդկաստան - 23 000 մ² տարածքը անճանաչելիորեն փոխվել է, հավանաբար մարդկային պատմության ընթացքում ամենախոշոր երկրաշարժն է։
1906 - Սան Ֆրանցիսկո, ԱՄՆ 1 500 մարդ է զոհվել, քաղաքի 10 կմ² տարածք է ավերվել։
1908 - Սիցիլիա, Իտալիա 83 000 մարդ է զոհվել, Մեսսինա քաղաքը լիովին ավերվել է։
1911 հունվարի 4 (դեկտենբերի 22 1910 ըստ հին տոմարի) - Վերնիյ (մինչև 1921 - Ալմա Աթայի անվանումը), Ղազախստան, Ռուսական կայսրություն. 9-10 բալ ուժգնությամբ, համարյա ողջ քաղաքը ավերվել է, մնացել են եզակի կառույցներ։
1920 - Գանսյու, Չինաստան 20 000 մարդ է զոհվել։
1923 - Կանտոյի մեծ երկրաշարժ - Տոկիո և Յոկոգամա, Ճապոնիա (8,3 ըստ Ռիխտերի) - 143 000 մարդ է զոհվել։ Ծագած հրդեհի պատճառով մոտ 1000 000 մարդ մնացել է առանց տանիքի։
1939 - Ներքին Տավրոս, Թուրքիա 32 000 մարդ է զոհվել։
1948 - Աշխաբադ, Թուրքմենիա, Աշխաբադի երկրաշարժ, - 110 000 մարդ է զոհվել։
1949 - Էկվադոր 10 000 մարդ է զոհվել։
1950 - Հիմալայներ սարերում 20 000 կմ² տարածք է ավերվել։
1960 - Ագադիր, Մարոկո 12 000 - 15 000 մարդ է զոհվել։
1960 - Չիլի, Չիլիի մեծ երկրաշարժ, մոտ 10 000 մարդ է զոհվել, ավերվել են Կոնսեպսեն, Վալդիվիա, Պուերտո-Մոն քաղաքները։
1963 - Սկոպյե, Հարավսլավիա մոտ 2 000 մարդ է զոհվել, քաղաքի մեծ մասը ավերվել է։
1964 - Անկորիջ, Ալյասկա, ԱՄՆ քաղաքի մեծ մասը ավերվել է, մեծ սահանքներ, 300 կմ երկաթգիծ է քանդվել։
1966 ապրիլի 26 - Տաշքենդ, Ուզբեկիստան, Տաշքենդի երկրաշարժ - (5.3 ըստ Ռիխտերի սանդղակի) քաղաքը խիստ տուժել է, 8 մարդ է զոհվել։
1970 - Պերու 63 000 մարդ է զոհվել։, 600 000 մարդ մնացել է առանց տանիքի։
1976 - Գվատեմալա ավելի քան 20 000 մարդ է զոհվել, մոտ 1 000 000 մարդ մնացել է առանց տանիքի։
1976 հուլիսի 28 - Տյանշան, հյուսիս-արևելյան Չինաստան, Տյանշանի երկրաշարժ (8,2 ըստ Ռիխտերի սանդղակի) - ավելի քան 655 000 մարդ է զոհվել։
1981 - Սիցիլիա ավերածություններ բազմաթիվ բնակավայրերում, սկսել է գործել Էթնա հրաբուխը։
1985 - Մեխիկո, Մեքսիկա (8,2 ըստ Ռիխտերի սանդղակի) - ավելի քան 7 500 մարդ է զոհվել։
1988 դեկտեմբերի 7 - Սպիտակի երկրաշարժ (6.9 բալ)։ Հայաստան, ավերվել են Սպիտակ, Լենինական քաղաքները և բազմաթիվ գյուղեր, 25000 մարդ է զոհվել, նույնքան ստացել են խեղումներ։
1995 մայիսի 28 - Նեֆտեգորսկ, Հյուսիս-արևելյան Սախալին (7.5 բալ) 1841 մարդ է զոհվել։ Սիչուանի երկրաշարժը (2008) - երկրաշարժ կենտրոնական Չինաստանում, զոհվել է մոտ 70000 մարդ։
2010 հունվարի 12 - Հայիթիի երկրաշարժ (2010), Պորտ-օ-Պրենս, (7.0 բալ)։ 2010 թ. փետրվարի 1-ի դրությամբ, մարդկային զոհերի ստույգ քանակը դեռ հայտնի չէր։
2011 մարտի 11 - Ճապոնիայի երկրաշարժ (2011),Հոնսյու կղզում (9.1 բալ) ավելի քան 15,854 մարդ է զոհվել։
Պատրաստեց Անդրանիկ Ջալալյանը
