Քաղաքացի Գասպարին

Հայաստանի իշխանությունները  հաճախ աչքի են ընկնում կատաստրոֆիկ աբսուրդ քայլերով: Նման ինտելեկտ ունեցող իշխանավորների համար, մեղմ ասած, դա նորմալ է: Սակայն երբ բթության սահմանը վերածվում է փոքրոգիության մարդկային հետնախորշային զգացողությանը, չենք կարող չանդրադառնալ երևույթին:

Երեկ ամբողջ օրը համացանցը հեղեղված էր լուրերով` առ այն, որ քաղաքացիական ակտիվիստ Վարդգես Գասպարիի նկատմամբ բռնություններ են կիրառվում խցում: Անկախ այն հանգամանքից` վստահում ենք քաղաքացիական ակտիվիստի խոսքերին, թե` ոչ, ամեն դեպքում` գոնե ես հավատում եմ, որ այն ճշմարտությունից հեռու չէ: Ի վերջո` Հայաստանն ավելի շատ խուժանապետություն է, քան` պետություն: Ի վերջո` Հայաստանում խորքային արմատներ են գցել «սովետական գուլակային» (Աքսորյալների համակենտրոնացաման ճամբարներ` ԽՍՀՄ տարիներին) սիստեմը: Ի վերջո` Հայաստանում կրիմինալն իշխանությունն է, իշխանությունը` կրիմինալը:

Սրանք երևույթներ են, որոնք երբեք և ոչ մեկ չի ուզում դնել կասկածի տակ: Բայց, ի վերջո, ո՞րն էր Վարդգես Գասպարի մեղքը: Նա ունի ընդամենը մեկ մեղք կամ այիբ` ինչպես կասեն հին հանրապետականները: Գասպարի մեղքն այն է (ինչպես մեզանից շատերիս մեղքը), որ չ

ենք ընդունում այս խունտան և վերջ: Սակայն արի ու տես, որ դա արդեն քրեորեն պատժելի է: Կարևորը դու հայտարարի, որ չես ընդունում, հոդվածը նրանք կգտնեն: Ի՞նչ կարող էր անել քաղաքացի Գասպարին, եթե անգամ տեղով կրակ դառնար: Հավատացեք` ոչինչ, բացի` ինքնահրկիզումից: Դա էլ լավագույն դեպքում:

Ինչպե՞ս արձագանքեց հասարակությունը: Հասարակության արձագանքն այս ձերբակալությանը միանշանակ չէ: Այն երիտասարդները, որոնք իրարից անկախ համերաշխություն դրսևորեցին՝ պառկելով խուժանապետության գլխավոր որջի առջև, նեկրակայցրեցին հասարակության մի լայն զանգվածի խտացած վերաբերմունք: Սոցկայքերում հուզական ռեակցիաները նույնպես արձագանքն են, բայց այստեղ ունենք մի խավ: Նրանք, ովքեր ամեն օր բողոքում են Ադրբեջանում մարդու իրավունքների պաշտպանության աստիճանից, իրենց առավել քան ցինիկ դրսևորեցին: Ոմանց պարագայում` ցինիզմը դրսևորվում էր լեզուն համապատասխան հատվածում տեղավորելով, իսկ ոմանց պարագայում՝ բացահայտ հարձակմամբ անմեղ մարդու վրա:

Այստեղ, անշուշտ, կարևոր է այն հանգամանքը, որ Գասպարին չեն կարող մեղադրել գրանտակերության, նախկին իշխանական լինելու կամ այլ «ծանր հանցանքների մեջ», ուստի նրանք գործի են դնում անձնական վիրավորանքների փոքրոգի մեխանիզմը: Բնական է` ինչ բնութագրես կամ ներկայացնես: Չծանրանալով Գասպարի ձերբակալության բոլոր մանրամասների վրա, որոնք, ի դեպ հաջորդեցին «վերջին բոլշևիկի» զգայացունց ելույթին, մեզ բոլորիս հասկացրեցին, որ իշխող համակարգն անելու է բոլոր քայլերը` Հայաստանում խորհրդային կարգերի վատագույն սովորույթները նորից տիրապետող դարձնելու համար: Սա գիտեինք ի սկզբանե, երբ դեռ խոսվումէր սահամանադրական ֆարսերի մասին, բայց նման անկեղծ հարձակումը, կարծում եմ, շատերին անակնկալի բերեց:

Ի վերջո` Գասպարին այն տեսակն էր, որ պայքարի իր նախընտրած ձևով հետաքրքրություն էր մտցնում և, կարծում եմ, դեռ կշարունակի մտցնել քաղաքական-քաղաքացիական գործընթացներում:

Վահրամ Թոքմաջյան