Հայաստան-Ֆրանսիա․ փոխայցերը, քաղաքական ու տնտեսական կապերը` թվերի լեզվով

Անկախությունից ի վեր՝ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության օրակարգում մշտապես առանձնահատուկ կարևորություն է ունեցել Ֆրանսիայի հետ միջպետական բազմակողմանի հարաբերությունների զարգացումը։ Դրանք խարսխված են հայ-ֆրանսիական դարավոր առնչությունների ու երկու ժողովուրդների ավանդական բարեկամության, ֆրանսահայ հզոր հ ամայնքի ակտիվ դերակատարման, երկկողմ քաղաքական, մշակութային ու հումանիտար սերտ կապերի վրա։

Հարաբերությունների առանձնաշնորհյալ մակարդակ

Ֆրանսիան ևս մեծ կարևորություն է տալիս Հայաստանի Հանրապետության հետ միջպետական հարաբերությունների, քաղաքական, տնտեսական, մշակութային, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու տարածաշրջանների մակարդակով համագործակցության խորացմանը։ Ինչպես հաղորդում է Արմենպրեսը, ՀՀ-Ֆրանսիա հարաբերությունները, շարունակական վերելք ապրելով, վերջին տարիներին նախագահ Սերժ Սարգսյանի բնութագրմամբ՝ հասել են առանձնաշնորհյալ մակարդակի։

Հայ-ֆրանսիական քաղաքական հարաբերությունների մակարդակի մասին են վկայում երկկողմ բարձրաստիճան փոխայցերը։ Բավական է նշել, որ առայսօր Հայաստանի երեք նախագահները, սկսած 1993 թ․-ից, աշխատանքային, պաշտոնական ու պետական 17 այց են կատարել Ֆրանսիա, իսկ Հայաստան այց են կատարել Ֆրանսիայի վերջին երեք նախագահները՝ Ժակ Շիրակը (պետական այց, 2006 թ․), Նիկոլա Սարկոզին (պետական այց, 2011թ․) և Ֆրանսուա Օլանդը (պետական այց, 2014 թ․ և պաշտոնական այց, 2015թ․)։ Ֆրանսիական կողմից առաջին բարձրաստիճան այցը կատարվել է դեռևս 1996 թ․ Սենատի նախագահ Ռընե Մոնորիի գլխավորությա մբ։ Բացի այդ, բազմիցս Ֆրանսիա են այցելել ՀՀ վարչապետը, ԱԺ նախագահն ու պատգամավորական տարբեր պատվիրակություններ։

2014 թ․ մայիսի 12-13-ը տեղի ունեցավ Ֆրանսիայի Հանրապետության նախագահ Ֆրանսուա Օլանդի պետական այցը Հայաստան: Այցի արդյունքում ստորագրվեցին մի շարք ոլորտներում երկու երկրների միջև համագործակցության զարգացմանն ու խորացմանն ուղղված փաստաթղթեր, կողմերն ընդգծեցին, որ դրանք միտված են նոր մակարդակի բարձարցնելու հայ-ֆրանսիական առանձնաշնորհյալ հարաբերությունները:

Նախագահ Սերժ Սարգսյանն իր ելույթում ընդգծեց, որ առկա է դինամիկ զարգացող քաղաքական երկխոսություն, որի վկայությունն են միջխորհրդարանական ակտիվ կապերը, Հայաստանի և Ֆրանսիայի՝ շուրջ 35 շրջանների և քաղաքների միջև սերտ գործընկերությունը, տնտեսական, մշակութային, գիտական, կրթական հագեցած օրակարգը, Ֆրանսիայի կողմից արդյունավետ կերպով իրականացվող աջակցության ծրագրերը, ինչպես նաև 35 իրավական փաստաթուղթ ներառող իրավապայմանագրային դաշտը, որը Ֆրանսուա Օլանդի պետական այցի ընթացքում համալրվեց ևս յոթով՝ միտված երկկողմ գործընկերության ընդլայնմա նը և ամրապնդմանը. ահա այս տարիների մեր համատեղ աշխատանքի արդյունքը:

Այցի ավարտին Ֆրանսուա Օլանդը Սերժ Սարգսյանի կողմից պարգևատրվեց Փառքի շքանշանով` հայ-ֆրանսիական ավանդական բարեկամական հարաբերությունների ամրապնդման և զարգացման, Հայաստանի Հանրապետության և Ֆրանսիայի Հանրապետության միջև համագործակցության խորացման և ընդլայնման գործում ներդրած անձնական մեծ ավանդի համար: Իր հերթին, Ֆրանսիայի նախագահը Սերժ Սարգսյանին պարգևատրեց Ֆրանսիայի «Արժանիքների համար» ազգային շքանշանով:

Ֆրանսիան Հայաստանի կողքին է եվրաինտեգրման ձգտումներում

Բարձր մակարդակի է նաև Հայաստան-Եվրոպական Միություն հարաբերությունների համատեքստում հայ-ֆրանսիական քաղաքական երկխոսությունը։ Ֆրանսիան մշտապես աջակցել է Հայաստանին եվրաինտեգրման գործընթացներում, ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների զարգացման գործում նման աջակցությունը շարունակվում է նաև ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցությունից հետո։

Հատկապես սերտ է հայ-ֆրանսիական միջխորհրդարանական համագործացությունը։ Այս գործում նշանակալի ավանդ ունեն երկու երկրների խորհրդարաններում ձևավորված հայ-ֆրանսիական բարեկամության խմբերը։ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից բազմիցս ողջունվել է նաև Ֆրանսիայի խորհրդարանական պատվիրակությունների կողմից արդեն ավանդական դարձած այցելությունները Լեռնային Ղարաբաղ և Ֆրանսիայի հասարակական-քաղաքական շրջանակների կողմից 2013 թ․ ձևավորված «Արցախի հետ բարեկամության խմբի ստեղծումը»:

Զգալի առաջընթաց է ապրել միջհամայնքային ու միջտարածաշրջանային մակարդակով հայ-ֆրանսիական ապակենտրոնացված համագործակցությունը։ Այդ առումով կարևոր դեր են կատարել 2010 և 2013 թթ․ Երևանում և Վալանսում տեղի ունեցած՝ ապակենտրոնացված համագործակցության հայ-ֆրանսիական համաժողովները։ Դրանք հնարավորություն են ընձեռել կողմերին գնահատել փոխգործակցության առկա մակարդակն ու նախանշել համագործակցության զարգացման ու խորացման հեռանկարները:

Ամենաբարձր մակարդակով աջակցություն ԼՂ խնդրի խաղաղ կարգավորմանն ու Հայոց ցեղասպանության միջագային ճանաչմանը

Ֆրանսիան, որպես Մինսկի խմբի համանախագահող երկիր, ակտիվ դերակատարություն ունի Արցախյան հակամարտության կարգավորման գործում։ Ֆրանսիական կողմը մշտապես ընդգծել է, որ միայն խաղաղ ճանապարհով, բանակցությունների միջոցով հակամարտության կարգավորումն այլընտրանք չունի։

Հայաստանի համար առանձնահատուկ կարևորություն ունի Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ու դատապարտման հարցում Ֆրանսիայի հստակ և պետական ամենաբարձր մակարդակով հաստատված դիրքորոշումը, որը վերջնականապես ամրապնդվեց 2001 թվականի հունվարի 29-ին Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակի կողմից ստորագրված օրենքով։ Ներկայում շարունակվում է նաև Ցեղասպանությունը ժխտողների համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսող օրենքի ընդունման գործընթացը, որի վերաբերյալ իր հստակ դիրքորոշումն է արտահայտել նաև նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը։

Հայաստանում գործում է ֆրանսիական կապիտալով 200-ից ավելի ընկերություն

Հայաստանի և Ֆրանսիայի առևտրաշրջանառությունը 2015 թվականին կազմել է 71 միլիոն 192.3 հազար ԱՄՆ դոլար՝ արձանագրելով որոշակի նվազում 2014-ի համեմատ: 2015-ին արտահանումը կազմել է 6 միլիոն 062.6 հազար դոլար, ֆրանսիական ծագման ապրանքների ներմուծումը` 65 միլիոն 129.8 հազար դոլար, ոչ ֆրանսիական ապրանքների ներմուծումն էլ՝ 81 միլիոն 384.1 հազար դոլար: Հայաստանից Ֆրանսիա արտահանվում է հիմնականում թեթև արդյունաբերական արտադրանք, այդ թվում՝ բնական կամ արհեստական կաշվից իրեր, վերարկու, թիկնոց, անձրևանոց, բաճկոն, տղամարդու կոստյում, պիջակ, տաբատ: Ֆրանսիայից Հայաստան ներմուծվող հիմնական ապրանքատեսակներն են ներկանյութեր, դեղամիջոցներ, օծանելիք և հարդարաջուր, շշեր և ապակյա այլ տարրաներ: 1988-2013 թթ. Ֆրանսիան Հայաստանում իրականացրել է մոտ 1 մլրդ դոլարի ներդրումներ, որը երկրորդ լավագույն ցուցանիշն է Ռուսաստանից հետո, ու կազմում է Հայաստանում իրականացրած ներդրումների 12.4 տոկոսը, իսկ ուղղակի ներդրումների մասով՝ 16.4 տոկոսը: Հայաստանում գործում է ֆրանսիական կապիտալով 200-ից ավելի ընկերություն` բանկային, կրթության, առողջապահության, հեռահաղորդակցության, էներգետիկայի, խորհրդատվական ծառայության, զբոսաշրջության ոլորտներում: