Հելսինկյան հանձնաժողովն անհանգստացած է Ադրբեջանում հանրաքվեին դեմ ակտիվիստների ձերբակալություններով

ԱՄՆ-ի Հելսինկյան հանձնաժողովը Ադրբեջանում կառավարությանը քննադատած ակտվիստների վերջին ձերբակալությունների հետ կապված հայտարարության մեջ անհանգստություն է հայտնել այդ երկրում սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեից առաջ իշխանությունների սանձազերծած բռնությունների առնչությամբ: 

Twitter-ի իր էջում կառույցը գրել է. «Հանձնաժողովը խստորեն անհանգստացած է Ադրբեջանում հանրաքվեին դեմ հանդես եկողների նկատմամբ դաժան ճնշումներով»:

Հելսինկյան հանձնաժողովի նախագահ Քրիս Սմիթը «Ադրբեջանի դեմոկրատիայի ակտ» նախագծի հեղինակն է: Այդ նախագծի պատրաստման նպատակը միջազգաին հանրության ուշադրության հրավիրումն է` անկախ լրագրողների, ընդդիմադիրների եւ քաղաքացիական հասարակության խմբերի ձայները Ադրբեջանի կառավարության կողմից լռեցնելուն ուղղված սիստեմատիկ ջանքերին: 

Ադրբեջանում նախագահ Իլհամ Ալիեւի լիազորությունների էլ ավելի ընդլայմանն ուղղված հանրաքվեին դեմ ակտիվիստների ձերբակալություններով անհանգստություն են հայտնել ԱՄՆ-ի պետքարտուղարությունը, Amnesty International միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպութունը եւ Մարդու իրավունքների տան ցանց միջազգային կազմակերպությունը եւս:

«ԱՊԱ» լրատվական գործակալությանը, հղում կատարելով Ադրբեջանում ԱՄՆ-ի դեսպանատանը, հաղորդել է, որ ԱՄՆ-ի Պետքարտուղարության ներկայացուցիչ Մարկ Թոները Ադրբեջանի կառավարությանը կոչ է արել «ազատ արձակել իրենց իրավունքները կատարելու ժամանակ ձերբակալված անձանց, հարգել սեփական քաղաքացիների ազատությունը»:

Amnesty International-ը օգոստոսի 16-ին հրապարակված հայտարարության մեջ դատապարտել է Ադրբեջանում վերջին օրերին REAL (Հանրապետական այլընտրանք) շարժման երեք ակտիվիստների` Նաթիգ Ջաֆարլիի, Էլշան Գասըմովի եւ Թողրուլ Իսմայիլովի ձերբակալությունները:«Քաղաքական ակտիվիստների վերջին երեք ձերբակալությունները երկրում արտահայտվելու եւ միավորվելու հիմնարար ազատությունների ապահովման նկատմամբ իշխանության մարմինների հետեւողական դաժան վերաբերմունքի ցուցանիշն է», -ընդգծվում է հայտարարության մեջ: 

Մարդու իրավունքների տան ցանց միջազգային կազմակերպության Արեւելյան Եվրոպայի եւ Կովկասի գծով տարածաշջանային մենեջեր Անե Բոնդեն այդ առնչությամբ հայտարարել է, որ Ադրբեջանի իշխանությունները քննադատ ակտիվիստներին ձերբակալում է սեպտեմբերի 26-ին անցկացվելիք հանրաքվեի շեմին, ինչի նպատակը « հիմնարար մարդու իրավունքներից եւ ազատություններից քաղաքացիների օգտվելու հնարավորությունները նեղացնելն ու նրանց լռեցնելն է»:

Արդեն երրորդ ժամկետ ընտրված Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը սեպտեմբերի 26-ին սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվե անցկացնելու մասին հրամանագիր է ստորագրել, որոնք բացահայտ ուղղված են Ադրբեջանի նախագահի առանց այն էլ լայն լիազորությունների ընդլայնմանը: 

«Ազադլըգ» թերթն այդ առնչությամբ գրել է, որ այդպիսով Ալիեւը կայծակնային արագությամբ, առանց համաժողովրդական քննարկման, ցանկանում է կյանքի կոչել սեփական լիազորություններն ընդլայնող հանրաքվեն, իսկ Ադրբեջանի սահմանադրական դատարանը «այո» է ասել երկրում Ալիեւների միապետության օրինականցմանը:

Սահմանադրական փոփոխությունների փաստաթուղթը նախատեսում է Ադրբեջանում առաջին փոխնախագահի եւ փոխնախագահների ինստիտուտի հաստատում, որոնց անձամբ նշանակելու է երկրի նախագահն առանց համաձայնեցնելու որեւէ մարմնի հետ:Բացի այդ, առաջարկվում է նախագահի լիազորությունների ժամկետը 5 տարուց երկարացնել 7 տարի:

Նախագահին խորհրդարանը ցրելու եւ պետության ղեկավարի արտահերթ ընտրություններ հայտարարելու լիազորություն է տրվում:Սեփական իշխանությունը երկարացնելու Ալիեւի այդ քայլի հետ կապված «Ազադլըգ»-ը գրել է, որ ընդդիմադիր քաղաքական առաջնորդները, իրավապաշտպանները Ալիեւի այդ նախաձեռնությունը գնահատել են որպես «հետադիմական փոփոխություն», փախուստ ժողովրդավարությունից, բռնատիրության ճանապարհ բացող ցուցանիշ, ինչից պարզ է դառնում, որ իշխանության նպատակը ոչ թե երկրում բարեփոխումներ անցկացնելն է, հակաճգնաժամային միջոցառումներ պատրաստ ելն է, այլ ժառանգական իշխանության կյանքի երկարացումն է:

Meydan TV հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում Ադրբեջանի Ժողովրդական ճակատ կուսակցության առաջնորդ Ալի Քերիմլին այդ առնչությամբ հայտարարել է, որ «այդ փոփոխությունների գլխավոր նպատակը Ալիեւի` ցանկացած չափով իշխանության մեջ մնալու համար պայմանի ստեղծումն է, եւ հետո էլ իր ուզած ժամանակ հեշտությամբ, առանց որեւէ մեկի հետ խորհրդակցելու, առանց սահմանափակման, ազատորեն` իր ընտանիքի անդամներից մեկին իշխանության փոխանցման համար իրավական մեխանիզմի ստեղծումն է: