10 փաստ էբոլայի մասին, որոնք պետք է անհապաղ իմանալ

11 Հոկտեմբեր, 2014 15:55

Ներկայումս Աֆրիկայում մոլեգնում է Էբոլա կոչվող մահացու համաճարակը։ Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում 10 փաստ էբոլայի մասին։ Այս փաստերը պետք է իմանան բոլորը՝ անկախ նրանից, թե աշխարհի որ անկյունում են բնակվում։ Եթե երբևէ ոտք չեք դրել Աֆրիկա և չեք էլ պատրաստվում, միևնույնն է, ժամանակ տրամադրեք և ընթերցեք այս տեղեկատվությունը։ Ի վերջո, համաճարակը կատակ բան չէ և դրանից խուսափելու եղանակներից մեկն էլ տեղեկացված լինելն է։ 1. Անվանումը whatisEbola01 Այս վիրուսի անվանումը գալիս է այն տեղանունից, որտեղ այն առաջին անգամ հայտնաբերվել է։ Էբոլա գետը գտնվում է այն վայրի մոտակայքում, որտեղ գրանցվել է հիվանդության առաջին դեպքը, ավելի ստույգ՝ Կոնգոյի Ժողովրդական Հանրապետության Յամբուկու գյուղում։ 2. Ո՞ւր ես, վիրուս whatisEbola02 Ներկայումս համաճարակը տեղայնացված է Կենտրոնական ու Արևմտյան Աֆրիկայի երկրներում։ Հենց այնտեղ է գտնվում այն կենդանիների բնական միջավայրը, որոնք տարածում են այս համաճարակը։ Թեպետ համաճարակը կենտրոնացած է այս վայրերում, էբոլայի դեպքեր գրանցվել են նաև Ամերիկայում, Իսպանիայում և մի քանի այլ վայրերում։ 3. Պատվաստանյութը Ներկա պահին էբոլայի դեմ պատվաստանյութների կլինիկական փորձարկումներ են ընթանում։ «Քանի որ սա արտակարգ իրավիճակ է, մենք պետք է պատվաստանյութը ստանանք հնարավորինս շուտ՝ առնվազն 2015 թ.-ին», — հայտնել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության Անընկալանաբանության (իմունոլոգիա) և պատվաստման բաժնի պետը։ 4. Ամեն ինչ սկսվեց կենդանիներից whatisEbola04 Իհարկե, չի կարելի 100 %-ով վստահ լինել, սակայն կան ապացույցներ, որոնք վկայում են, որ Աֆրիկայում տվյալ համաճարակը տարածվել է կենդանիներից։ Մարդիկ սննդամթերքի մեջ օգտագործել են նրանց կիսաեփ միսը և վարակվել այս վիրուսով։ Էբոլան միակ հիվանդությունը չէ, որ կարելի է ստանալ կենդանիների հում մսի օգտագործումից, սակայն այն թերևս ամենասարսափելի հիվանդությունն է։ Հիվանդություններից խուսափելու համար լավ եփեք կամ տապակեք միսը, իսկ ավելի լավ է առհասարակ բանջարեղենների անցնել։ 5. Առաջին բռնկումը whatisEbola05 Հիվանդության առաջին բռնկումը տեղի ունեցավ 1975 թ.-ին ներկայիս Կոնգոյի Ժողովրդական Հանրապետության տարածքում, որն այն ժամանակ Զաիր էր կոչվում: Հրապարակվում էր, որ այս հիվանդությամբ վարակված մարդկանց թիվը հասնում էր 318-ի։ Դեպքերից 280-ը մահացու ելքով ավարտվեցին, այսինքն՝ մահացության մակարդակը 88 % էր կազմում։ Նույն թվականին հիվանդությունը տարածվեց նաև Սուդանում, որտեղ էբոլայով վարակվեց 284 մարդ և մահացավ 151-ը (53% մահացության մակարդակ)։ 6. Մահացության չափազանց բարձր մակարդակ whatisEbola06 Էբոլայի մահացության մակարդակը չափազանց բարձր է. այն 50-90% է կազմում։ Հաշվի առնելով հիվանդության վտնագավորությունը՝ այս հիվանդությամբ վարակվածների ապաքինումը շատ արագ է տեղի ունենում։ Որքան ավելի շուտ բժիշկները հայտնաբերեն վիրուսը, հիվանդն այնքան ավելի շատ ապաքինման շանսեր կունենա։ 7. Հիվանդության վարակիչ փուլը whatisEbola07 Ուրիշներին հիվանդությամբ վարակելու վտանգ ներկայացնող մարդիկ այն մարդիկ են, ովքեր կարող են վիրուսը փոխանցել մյուսներին. վիրուսը պարունակվում է նրանց արյան և այլ արտազատումների մեջ։ Սովորաբար վիրուսն անհետանում է այն ժամանակ, երբ անցնում են հիվանդության ախտանշանները։ Սակայն տղամարդիկ կարող են փոխանցել վիրուսը սերմի միջոցով հիվանդությունից հետո 60 օրվա ընթացքում։ 8. Վիճակագրություն whatisEbola08 Էբոլա համաճարակի ներկայիս բռնկումն ամենալայնածավալն է ողջ պատմության ընթացքում։ Մահվան ու վարակվելու դեպքերի թիվը նախկինի պես աճում է, իսկ մոտակա ժամանակներում համաճարակի մարման մասին վկայող ոչ մի փաստ դեռևս չկա։ 2014 թ. օգոստոսի 6-ի տվյալներով գրանցված է եղել էբոլայով վարակվելու 1779 դեպք և 961 մահ։ 9. Ախտանշաններ whatisEbola09 Էբոլայով հիվանդներին հատուկ են գլխի, մկանների ու կոկորդի ցավերը, ինչպես նաև տենդը։ Հիվանդության սկզբնական փուլը շատ նման է մրսածության ու գրիպի։ Հետագայում սկսվում են սրտխառնոցներ, լյարդի ու երիկամների վնասվածքներ, իսկ որոշ դեպքերում՝ ներքին և արտաքին արնահոսություն։ 10. Էբոլայի դեմ պատվաստանյութ չկա whatisEbola10 Տվյալ պահին էբոլա վիրուսի դեմ դեղամիջոց կամ պատվաստանյութ չկա։ Որոշ երկրներում դեղամիջոցներ ու բուժման եղանակներ ստեղծելու փորձեր են արվել, սակայն բուժում կամ պատվաստանյութ գտնելու համար ամիսներ կպահանջվեն, եթե ոչ տարիներ։ Մինչ այժմ աշխարհը պարզապես չէր հետաքրքրվում այս հիվանդությամբ, քանի որ դրանով հարաբերականորեն ավելի քիչ մարդ էր հիվանդացել, և այն չէր տարածվում մի վայրից մյուսը։ Թերևս հենց այդ պատճառով էլ ոչ ոք լրջորեն չէր զբաղվում պատվաստանյութի կամ դեղամիջոցի ստեղծմամբ։ Վերջերս բժիշկ Լոգանը ՄԻԱՎ-ի դեմ դեղամիջոցը կիրառեց էբոլայի բուժման համար և որոշակի հաջողություն ունեցավ, սակայն գիտական աշխարհի ներկայացուցիչներից շատերը թերահավատորեն են վերաբերվում բուժման այս եղանակին։