Հաշմանդամության կարգի տըրամադրման փորձաքննությունը 2017 թվականից կիրականացվի նոր գործիքով

Բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալությունն ամփոփել է 2016 թվականի ընթացքում իրականացված աշխատանքների արդյունքները։ 

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության Բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետ Արմեն Սողոյանը դեկտեմբերի 9-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ներկայացրեց որոշ վիճակագրական տվյալներ՝ կապված այդ աշխատանքների արդյունքների հետ։

«Հաշմանդամ ճանաչվածների կառուցվածքում, ըստ ամենատարածված հիվանդությունների, ինչպես միշտ առաջին տեղում սրտանոթային հիվանդություններն են (31,5 %), երկրորդ տեղում հոգեկան առողջության խնդիրներն են  (10,9 %), ապա դրանց հաջորդում են նորագոյացությունները (8,3 %), նյարդային համակարգի հիվանդությ ունները (8,1%) և էնդոկրին հիվանդությունները (7,6%)։ Սրանք այն հինգ հիմնական հիվանդություններն են, որոնք կարող են հանգեցնել հաշմանդամության»,- ասաց Սողոյանը։ 

2017 թվականից նախատեսվում է, որ առաջին անգամ փորձաքննվողները կգնահատվեն նոր գործիքով, որը արդեն փորձարկված և մշակված է։ Կլինեն որոշակի կտրուկ փոփոխություններ մատուցվող ծառայությունների մեջ։

«Կան անձինք, ովքեր ունեին հաշմանդամության կարգ և օգտվում էին բոլոր արտոնություններից:

Սակայն նրանք, ովքեր չէին ճանաչվում հաշմանդամ, ոչ մի խնդիր իրենց համար պետությունը չէր լուծում պետական պատվերի շրջանակում։ Այժմ՝ նոր գնահատման դեպքում, ովքեր համանդամ չեն ճանաչվի, կգնահատվեն նրանց իրական կարիքները և համաձայն գնահատված կարիքների իրենք կստանան այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է՝ կլինի դա բուժօգնության, զբաղվածության տեսքով։

Այսինքն, այժմյան ծրագրով այն մարդիկ, ովքեր չեն ստանա հաշմանդամության կարգ, նոր չափորոշիչների համաձայն, կստանան հնարավրություն բուժվելու պետական պատվերի շրջանակում»,- ասաց Սողոյանը։ 

Իր խոսքում նա նաև նշեց, որ եթե բավական լուրջ ծրագրեր պետությունը իրականացնում է սրտանոթային հիվանդությունների կանխարգելման ուղղությամբ, ապա հոգեկան առողջության ոլորտի բարելավման համար Կառավարությունը հաստատել էր 2014-2019 թվականների բարելավման ռազմավարության ծրագիրը։

«Այս ուղղությամբ նույնպես տարվում են որոշակի աշխատանքներ և մենք հույս ունենք, որ դա իր արտացոլումը կունենա նաև հաշմանդամություն ունեցող անձանց վրա»,- հավելեց նա։ 

Ըստ Արմեն Սողոյանի, տարվա առաջին 11 ամիսների ընթացքում ընդհանուր փորձաքննվածների թիվը կազմել է  66.009 անձ, որոնցից հաշմանդամություն ունեցող անձ են ճանաչվել 62.670 հոգի։ Այսինքն մոտ 3300 հոգու հաշմանդամություն չի սահմանվել մի պարզ պատճառով, որ նրանք իրենց առողջական վիճակով չեն համապատասխանել այն չափորոշիչներին, որոնք հանգեցնում են հաշմանդամության։

«Առաջին անգամ փորձաքննվել է 16.645 անձ, որից հաշմանդամություն չի սահմանվել 14.816 անձի։ Փորձաքննվել է նաև մինչև 18 տարեկան 1.209 երեխա։ Նրանցից հաշմանդամություն է սահմանվել 1.069-ին»,- հավելեց Բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության պետը։ 

Բժշկակասոցիալական փորձաքննության (ԲՍՓ) գործակալության կազմում գործող վերականգնողաբանների կողմից մշակվել են մի շարք նախագծեր։ Ինչպես նաև ստեղծվել են մեթոդական ուղեցույցներ՝ ուղղված վերականգնողական ծրագրերի զարգացմանը։ 
Արմեն Սողոյանի խոսքով իրականացվում են նաև հաշմանդամություն ունեցող անձանց աշխատատեղի հարմարեցման աշխատանքներ։ Հարմարեցման ծախսերը հոգում է աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը։  

2016 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դրությամբ հաշմանդամ ճանաչված անձանց տրամադրվել է թվով 62.670 վերականգնողական անհատական ծրագիր (ՎԱԾ), բժշկական ծրագրով նախատեսված վերականգնողական տեխնիկական միջոցներ և պրոթեզաօրթոպեդիկ ծառայություններ ստացել է 2909 անձ։ ՎԱԾ-ը ներառում է սոցիալական, բժշկական և մասնագիտական ոլորտները։ 

ՀՀ կառավարության 2016 թվականի մարտի 17-ի որոշման համաձայն, այն անձինք, ովքեր զինծառայության ընթացքում ստացած խեղման, վնասվածքի, հիվանդության պատճառով զորացրվել են, սակայն բժշկասոցիալական փորձաքննության արդյունքում հաշմանդամ չեն ճանաչվել և ունեն հիվանդանոցային բուժման և սպասարկման կարիք, տրված վերականգնողական անհատական ծրագրի շրջանակում այժմ օգտվում են պետական պատվերից։