Ո՞ր դեպքում փոփոխություններն իրական ու խորքային կդիտվեն. «Փաստ»
Հարցազրույց
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է «Ընդդեմ իրավական կամայականությունների» ՀԿ–ի նախագահ Լարիսա Ալավերդյանը
– Տիկին Ալավերդյան, կառավարության կողմից փոփոխությունների համար եղած ձեռնարկումները մակերեսայի՞ն բնույթ ունեն, թե հիմնավոր են դրանք:
– Ես մի փոքր այլ կերպ եմ մտածում: Երբ ժամանակին նշանակվում էի Մարդու իրավունքների պաշտպան, ասում էին, որ այդ ինստիտուտը մեր երկրում ոչինչ անել չի կարող: Բայց ես հակառակն էի պնդում:
Այսօր էլ նույնն է` կարծում եմ շատ բաներ, որ արվում են, պետք է արվեն նաև ի հեճուկս եղածի: Եվ` ի հեճուկս որոշ կարծիքների: Անգամ անելանելի թվացող իրավիճակներում պետք է արվեն որոշակի փորձեր: Որովհետև եթե սկսվում են անգամ իմիտացիոն նշանակության գործընթացներ, ապա շանս կա, որ կարող են դրանք դառնալ իրական: Ընդհանրապես ոչինչ չանելն ավելի վատ է, քան ինչ–որ բան անելու անհույս փորձը:
Իսկ ինչ վերաբերում է Ձեր բուն հարցին, ապա ասեմ, որ ես կողմնակից եմ փոփոխություններին, դրանք անպայման պետք է տեղի ունենան:
Բոլորովին այլ հարց է, թե դրանք ինչպիսի խորությամբ է հնարավոր անել: Մինչև ես չտեսնեմ, որ նախագահի և նրա շրջապատի հայտնի անուններն են փոխում իրենց վարքագիծը, ոմանք էլ ըստ անհրաժեշտության հրավիրվում են պատասխանատվության, նաև վերադարձնում են անօրինական ճանապարհով վերցրածը, չեմ հավատա, որ այդ փոփոխությունները խորքային են:
– Ապօրինի հարստացումը քրեականացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի. կարելի է ասել փակվեց պատասխանատվության ենթարկելու ճանապարհը:
– Սկզբունքը հետևյալն էր` եթե վատթարացվում է վիճակը, ապա հետադարձ ուժ չի կարող ունենալ: Բայց, կներեք, ո՞ւմ վիճակն է վատթարացվում: Վերջապես եթե մենք իրավիճակ ենք ուզում փոխել, պարտադիր չէր, որ հետադարձ ուժը լիներ բացարձակացված: Կարելի էր ընտրել չափ, նշան, կամ ընտրել առանձին ոլորտներ: Ասենք` բանակը, կամ անվտանգության բնագավառը:
Վերջերս էր` մի 20 հազար դրամ անօրինական փող վերցնողին հայտնաբերեցին ու այդ փաստը դարձրին իրենց հաշվով պայքար ապօրինի երևույթների դեմ: Բայց դա պայքար չէ ապօրինի երևույթի դեմ:
Ես համոզված եմ, որ չի կարելի բացարձականացնել հարցը ու ասել` սա չի կարելի, նա կարելի է: Պետք է գնահատել իրավիճակը, նաև հասցրած վնասի չափը, նաև հաշվի առնել, թե որ ոլորտին է հասցվել տվյալ վնասը և ըստ այդմ պայքարել ու պայքար ծավալել:
Այսինքն` հարցը պետք է խորությամբ դիտարկենք ու տարբերակված մոտեցում ցուցաբերենք: Պարզենք որտե՞ղ է, որ եթե ինչ–որ բան չձեռնարկես, երևույթը չի փոխվի: Կամ բացասական տվյալ երևույթն արմատախիլ չի արվի:
Կա նաև մեկ այլ սկզբունք, դա համաչափ պատժելիության սկզբունքն է: Այն է` եթե եղել է հանցանք կամ օրինազանցություն, այդ գործը հայտնաբերելուց ու բացահայտելուց հետո դրան համապատասխան պետք է համարժեք պատասխանատվության կամ պատժի ենթարկվի կատարողը:
Այս երկու սկզբունքները պետք էր համադրել օրենքի մեջ և գտնել ոսկե միջինը: Քանի որ սա չկա, ուստի ես այս ամենին` ապօրինությունների դեմ պայքարին, վերաբերվում եմ վերին աստիճանի կասկածանքով:
Ավելին` ես զարմացած կլինեմ, եթե տեղեկանամ, որ այդ օրենքը ընդունելուց հետո բոլոր նրանք, ովքեր ժամանակին հանցանք են գործել, այժմ աշխատում են օրենքով: Որովհետև տնտեսական գործունեության բնույթն այնպիսին է, որ վերջինիս շարունակական լինելու հանգամանքը թույլ չի տալու այլևս մաքուր աշխատել, երբ նրա արմատում այս կամ այն օրինազանցությունն է:
Հիմա, եթե մենք հստակ չտեսնենք, որ որոշ բիզնեսներ, որոնք ժամանակին աճել ու բարգավաճել են ոչ մաքուր հարթության մեջ, բերվում են օրինական դաշտ կամ կտրուկ չի բարձրանում աշխատանքային իրավունքների պաշտպանվածության մակարդակը, կամ չեն հայտնաբերվում ու հրապարակվում իրական աշխատողների թվաքանակը, որոնք տարիներ շարունակ գտնվել են ստվերում, ապա ես չեմ կարող հավատալ իրական փոփոխություններին: Տվյալ օրենքն էլ` ապօրինի հարստացումը քրեականցնող, ինձ համար իրապես ոչինչ չի կարող նշանակել:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
