«Քաղաքական դաշտում երկար ժամանակ ամայի վիճակ էր տիրում». Ալեն Ղևոնդյան
ՀասարակությունՔաղաքագետ Ալեն Ղևոնդյանի կարծիքով, իրականում սա վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հաղթանակն էր, քանի որ համայնքային հանդիպումների լոկոմոտիվի դերը նա էր ստանձնել: Եվ օգտվելով իր բացարձակ լեգիտիմությունից, օգտագործելով իր հանրային ընդունելության ամենաբարձր նշաձողն ու իր բարձրագույն հեղինակությունը հեղափոխական իրողություններին բնորոշ մթնոլորտի պայմաններում, «Իմ քայլը» դաշինքը կարողացավ կապիտալիզացնել այդ վստահությունը՝ քվեների տեսքով:
Քաղաքագիտական տեսանկյունից արձանագրված արդյունքները սպասելի էին, քանի որ իրականում քաղաքական դաշտում արդեն երկար ժամանակ է՝ ամայի վիճակ է տիրում: Եվ այն ոչ թե նոր է ձևավորվել, այլ նախորդ խորհրդարանական ընտրություններից առաջ: Կարճ ասած՝ կուսակցականության ինստիտուցիոնալ այս ճգնաժամի ֆոնի վրա, սովորաբար, ի հայտ են գալիս այնպիսի կուսակցություններ, որոնք անգամ գաղափարախոսություն չեն ունենում:
«Եթե դիտարկենք վերջին շրջանում ձևավորված կոալիցիաները, ապա կուսակցությունները կոալիցիոն համաձայնության են գալիս, կամ դուրս են գալիս դրանցից ոչ թե գաղափարական իրողությունների, այլ ներքին պայմանավորվածությունների և վերադասավորումների արդյունքում, որտեղ անգամ շահերի համընկնումներ չեն լինում: Այդկերպ ձևավորված քաղաքական թիմերն ապալեգիտիմացնում են այլ ուժերին: Արդյունքում ընտրողն ընկնում է կասկածի մեջ և դադարում է տվյալ ուժի հետևորդը լինել»,– ասաց Ա. Ղևոնդյանը:
Ու երբ նման ուժերը հետագայում կրկին փորձում են քաղաքական հայտ ներկայացնել, ապա մեծ է հավանականությունը, որ կարող են անգամ փաստի առաջ կանգնել:
«Այս առումով, կարծում եմ, Դաշնակցություն կուսակցությունը պետք է լուրջ վերարժևորի իր օրակարգը, քանի որ դա սկսվել է նախորդ մի քանի ընտրությունների ընթացքում: Եվ այն հույսը և աքսեոմատիկ թեզը, որ իրենք համապետական ընտրությունների ժամանակ, իսկ այսօր նաև՝ տեղական ինքնակառավարման ընտրությունների ժամանակ, ունեն ինչ–որ մի կայուն ընտրազանգված, այլևս հերքված է»,– ասաց Ա. Ղևոնդյանը:
Ինչ վերաբերում է ՕԵԿ–ին, ապա դա իշխանության համար շատ մեծ կոմպրոմիսների գնալու հետևանք է, ինչը հանրային ընկալման տեսանկյունից մշտապես ենթարկվել է քննադատության: Խոսելով «Ժառանգություն» և «Երկիր ծիրանի» կուսակցությունների ստացած քվեների մասին, քաղաքագետը նշեց, որ նրանց մասնակցությունը, որպես հետնապահներ, բարի ցանկությունների դաշտից էին, ինչ–որ տեղ հիշեցնելու նաև, որ իրենք դեռ կան:
«Այսօրվա՝ Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների ժամանակ գրանցված պատկերը հնարավոր համապետական ընտրություններին գրանցվելիք պատկերի փոքրացված մոդելն է: Չնայած, համապետական ընտրությունների ժամանակ կլինեն այլ գործոններ, որոնք կազդեն ընտրական պրոցեսների որոշ դրվագների վրա, բայց ընդհանուր տրամաբանությունն, այնուամենայնիվ, չի փոխվի, քանի որ էյֆորիայի մեջ գտնվող հասարակությունը սովորաբար գնում է մեկի հետևից, ինչն օրինաչափ է»,– ասաց Ա. Ղևոնդյանը:
Քաղաքագետի դիտարկմամբ, կառավարության մակարդակում տեղի ունեցած իշխանափոխությունը պետք է տեղայնացվեր նաև տեղական մակարդակում: Տրամաբանորեն, հաջորդ հանգրվանը պետք է մայրաքաղաքը լիներ, իսկ ավագանու արտահերթ ընտրությունների ժամանակ գրանցվեց երկրում տեղի ունեցած իշխանափոխության իներցիոն արտացոլումը թվերի տեսքով:
«Տվյալների այդ ծավալն ինձ համար անակնկալ էր, քանի որ քաղաքական մեկ ուժ ստացավ ձայների 81 %–ը, իսկ մյուս ուժերի մոտ անգամ 10 % –անոց նշաձողը հաղթահարել չստացվեց: Այս արդյունքների վրա, իհարկե, մի քանի գործոններ իրենց ազդեցությունն ունեցան: Օրինակ՝ ԲՀԿ–ի ասոցացումը ինչ–որ քաղաքական կամ նախկին պետական գործիչների հետ, այդ ուժի ասոցացումը ընտրակաշառքներ բաժանելու հետ, որը, եթե չեմ սխալվում, այդպես էլ չապացուցվեց: Կարծում եմ, որ «Լույս» դաշինքը կարող էր ավելի շատ քվե ստանալ, սակայն ինչ–ինչ գզվռտոցների, այդ թվում՝ հեղափոխական իներցիոն հանգամանքներով պայմանավորված՝ չարձանագրվեց»,– ասաց Ա. Ղևոնդյանը:
Մեկ քաղաքական ուժի կողմից նման արդյունք արձանագրելու հանգամանքը քաղաքագիտական տեսանկյունից ունի նաև իր բացասական սպասումները, քանի որ իշխանական լծակների գերկենտրոնացումը տվյալ ուժի ձեռքում կարող է բացասական հետևանքների պատճառ դառնալ:
«Ընդհանուր առմամբ, դեմոկրատական կառավարման կարևորագույն արժեքներից մեկը հակակշիռների մեխանիզմների ստեղծումն է, սակայն այս պարագայում հնարավոր չի լինելու հակակշիռ ունենալ: Բայց պետք է արձանագրել, որ մենք վերջ ի վերջո ունենք արդար, օբյեկտիվ, տրամաբանված, լեգալ և լեգիտիմ ընտրություններ, ինչը, կարծում եմ, ձեռքբերում է»,– ասաց Ա. Ղևոնդյանը:
Հարցին, թե ինչու առկա արդյունքը տեսանելի չէր սոցհարցումների համապատկերում, քաղաքագետը նշեց, որ ինքը թեև ծանոթ չէ, թե ինչ մեթոդաբանությամբ են դրանք իրականացվել, սակայն լիարժեք պատկեր ստանալու համար հարկավոր էր հստակ ֆիքսել ինչպես էմոցիոնալ զգայական բաղադրիչը, այնպես էլ հետհեղափոխական էֆեկտը:
«Ինձ թվում է, որ անցած 30 տարիների ընթացքում մենք պետք է լուրջ չվերաբերվեինք ոչ միայն սոցիոլոգիական հարցումների ժամանակ հրապարակվող թվերին, այլև մյուս թվերին նույնպես, բայց այս անգամ սոցհարցումների և իրականության միջև շեղումը պետք է այնքան շատ չլիներ, սակայն այդպես չէր»,– ասաց Ա. Ղևոնդյանը:
