Ինչո՞ւ է աղմկում Քոչարյանը
ՀասարակությունՆախօրեին փոքրաթիվ քաղաքացիներ սկսել են ակցիաների շարք՝ ի պաշտպանություն Ռոբերտ Քոչարյանի՝ պահանջելով նրան ազատ արձակել կալանքից: Քոչարյանի շուրջ տեղեկատվական աղմուկը որոշակիորեն թուլացել էր արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների գործոնով պայմանավորված: Հիմա, երբ այդ ընտրություններն արդեն կայացել են, ավելին՝ նոր խորհրդարանում չեն հայտնվել ՀՀԿ–ն ու ՀՅԴ–ն, Քոչարյանի գործոնը կրկին ակտիվացել է: ՀՀԿ–ի ու ՀՅԴ–ի՝ անցողիկ շեմը չհաղթահարելու հանգամանքն այս դեպքում հիշատակման արժանի է այն իմաստով, որ իր քաղաքական վերադարձի ու ընդհանրապես ընդդիմադիր նոր կարգավիճակի մասին խոսելիս Քոչարյանը քանիցս ակնարկել է լայն քաղաքական կոնսոլիդացիայի ու ընդդիմադիր միասնական բևեռի ստեղծման մասին:
Ինչևէ. առաջին հայացքից էլ ակնհայտ է, որ ինչպես մի քանի ամիս առաջ, այդպես էլ հիմա Քոչարյանը չի կարող հպարտանալ առանձնապես զգալի հասարակական աջակցության առկայությամբ: Այդ աջակցությունը չկա թե՛ հասարակության շրջանում, թե՛ քաղաքական ուժերի: Նույնիսկ այն պարագայում, որ մինչև արտահերթ ընտրությունները ՀՅԴ–ից ու ՀՀԿ–ից հնչում էին Քոչարյանի հետ համագործակցության հնարավորությունը չբացառող հայտարարություններ, նկատելի էր, որ այդ երկու ուժերը համագործակցելու պատրաստ են, եթե առաջին քայլն անի Քոչարյանը:
Ու չնայած այն հանգամանքին, որ թե՛ ընտրություններից առաջ, թե՛ հիմա ակնհայտ է, որ այդ երկու ուժերն ու Քոչարյանը ունեն շահերի համընկնումներ, չկա այդ շահերի միասնական արտահայտման որևէ հարթակ: Այդ հարթակը կար, երբ Քոչարյանը ուներ իշխանություն: Բայց հիմա Քոչարյանն ունի միայն ահռելի ֆինանսական հնարավորություններ: Թերևս հենց այստեղ է, որ արգելակվում է Քոչարյանի ու նրա հետ արտաքուստ նույն շահերն ունեցող խմբերի միջև միասնական հարթակի ստեղծումը: Քոչարյանը չունի քաղաքական հենարան և փորձում է այն գնել ֆինանսական ահռելի միջոցներով ու իր անձի շուրջ առկա որոշակի էպիտետներով, իսկ վերոնշյալ ուժերն էլ կարծում են, որ իրենք քաղաքական կայացած կառույցներ են, ու հենց Քոչարյանը պետք է անի առաջին քայլը, ոչ թե իրենք:
Թերևս այստեղ մոտենում ենք Ռոբերտ Քոչարյան քաղաքական գործչի հիմնական խնդրին, խնդիր, որ դրսևորվում էր նախորդ տասը տարիներին, երբ Քոչարյանը իր շուրջ հյուսում էր միֆական վերադարձի քողը, բայց այդպես էլ չէր վերադառնում: Չէր վերադառնում, որովհետև սպասում էր հանգամանքների ու իրավիճակի. այդպես էր հնչում Քոչարյանի հիմնավորումը: Իրականում, սակայն, Քոչարյանը չէր վերադառնում, որովհետև չէր կարողանում, վերադարձի համար անհրաժեշտ էին ոչ միայն հանգամանքներ ու նպաստավոր իրավիճակ, այլև քաղաքական հենարան, որ կապահովեր այդ վերադարձը: Իշխանափոխությունից հետո Քոչարյանի շուրջ սկսված գործընթացը, երբ Քոչարյանը ուզեր, թե չուզեր, արդեն վերադարձել էր կամ նրան վերադարձրել էին, ցույց տվեցին, որ միֆական վերադարձի՝ տարիներ շարունակ հյուսված թեզը իրատեսական որևէ հիմք չուներ: Առաջին հայացքից իշխանափոխությունը պետք է լիներ այն իրավիճակը, որին տարիներ շարունակ Քոչարյանը սպասում էր: Խոսքը մասնավորապես ջլատված ու ջախջախված վերնախավի մասին էր, որը դարձել էր իշխանափոխության թիրախ և պատրաստ էր միավորվել ու իր կենսունակությունն ապահովել, եթե լիներ դրա որևէ իրական հնարավորություն: Քոչարյանը չկարողացավ լինել այդ ազդակը, չնայած Արցախի ու Հայաստանի նախագահ, Արցախի հերոս լինելու հանգամանքին, չնայած Մոսկվայում ունեցած կապերին ու ահռելի ֆինանսական ռեսուրսներին: Ու կրկին նույն պատճառով՝ նա չուներ ուղղակի քաղաքական հենարան, ինչպես որ չուներ իշխանության տարիներին, երբ հայտարարում էր, որ իր կուսակցությունը ժողովուրդն է, իսկ ՀՅԴ–ի ու ՀՀԿ–ի հետ համագործակցությունը կրում էր իրավիճակային բնույթ:
Քոչարյանը հիմա փորձում է գտնել կամ գնել քաղաքական հենարաններ: Ու անկախ այն հանգամանքից, որ հիմա, առավել քան երբևէ, դաշտում կան ուժեր, որոնք Քոչարյանի հետ ունեն ընդհանուր շահեր և ընդհանուր հակառակորդ՝ ի դեմս հեղափոխության և իշխանության, Քոչարյանի և այդ ուժերի միջև համագործակցությունը չի կայանում: Թերևս այն պատճառով, որ Քոչարյանը համարում է, որ իր կարգավիճակն ու ֆինանսական հնարավորություններն են գերակա, իսկ այդ ուժերը, այս դեպքում արդարացիորեն վստահ են, որ քաղաքական կապիտալը գերակա է ֆինանսական կապիտալից:
Հ.Գ. Վերջին շրջանում շատ է ընդունված խոսել ՀՀՇ–ից: Շատերը ՀՀՇ–ին օրինակ են բերում նոր իշխանություններին՝ մատնանշելով այն վտանգները, որոնց առերեսվեց ՀՀՇ–ն իշխանության կորստից հետո: Շատերն էլ ՀՀՇ–ն ու ՀՀԿ–ն դնում են նույն շարքում՝ մատնանշելով, որ այս ուժերը իշխանությունից հետո ջախջախվեցին: Այն, որ թե՛ ՀՀՇ–ն, թե՛ ՀՀԿ–ն իշխանությունից հեռանալուց հետո ակնհայտորեն կորցրեցին իրենց հզորության հիմնական ծավալը, պարզ է: Բայց երկուսն էլ փաստացի վերջնական ջախջախված չեն: Հարկ է հիշել 2008թ. Տեր–Պետրոսյանի վերադարձը, որը չէր լինի այդքան մասշտաբային, եթե չլիներ ՀՀՇ–ն՝ քաղաքական հենարանի դերում: ՀՀՇ–ն՝ ջախջախված ու ջլատված, բայց փաստացի 2000–ականներից զբաղված էր Տեր–Պետրոսյանի վերադարձի համար հասարակական–քաղաքական հիմքեր ստեղծելով: Քոչարյանը, փաստացի, չունի իր ՀՀՇ–ն ու շարունակում է կարծել, որ նախկին նախագահի կարգավիճակով և ֆինանսական ռեսուրսներով հնարավոր է գնել քաղաքական կապիտալ:
