Երևան, 18.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Դառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ» Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ Դաջունցին Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ» Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերում Հայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահաս Ճնշո՞ւմ, թե՞ հայելային պատասխան. դուռը դեռևս բաց է մնում. «Փաստ» Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօր Հնարավոր է Չինաստանում հանդիպենք Կիմ Չեն Ընի հետ. Թրամփ Իրանի դեմ պшտերազմը Վաշինգտոնի համար հերթական ձգձգվող hակամարտությունը չի դառնա. Վենս

Լավն ու վատը կարող են խառնվել,ծանոթները մնալ, պրոֆեսիոնալները՝ տուժել.լճացման վտանգ՝ կրճատումներից հետո.

Նախարարությունների կրճատման և մի քանիսի միավորման հարցը բողոքի ալիք է բարձրացրել պետական մարմիններում աշխատող այն անձանց շրջանում, որոնք աշխատանքից զրկվելու խնդրի առաջ են: Նախարարությունների կրճատման, դրանից բխող սոցիալական խնդրի մասին զրուցել ենք Գործատուների հանրապետական միության նախագահ, տնտեսագետ Գագիկ Մակարյանի հետ:

Ավելորդ կադրեր, «ձևակերպվածներ» ու 2–3 իրական աշխատող. մեխանիկական կրճատումը բավարար չէ

«Կրճատմանն ընդհանրապես դրական եմ վերաբերվում, որովհետև պետական ապարատը օպտիմալացման կարիք ունի: Օպտիմալացման՝ մի քանի ուղղությամբ, որոնցից առաջինը թվաքանակն է: Օպտիմալացման համատեքստում պետք է հաշվի առնել նաև ծառայությունների որակի բարձրացումը, պատասխանատվության ինստիտուտի զարգացումը, քաղաքացիների՝ բիզնեսին առնչվող բողոքները լսելն ու երկխոսություն ապահովելը: Բացի այդ, կրճատման արդյունքում ոչ թե պետք է հեռացվեն մասնագետները, այլ այն ավելորդ կադրերը, որոնք պետական կառույց են մխրճվել կուսակցական շահերի շրջանակներում կամ ծանոթների շնորհիվ: Հայաստանի ներկայիս մարտահրավերներն ու սոցիալ–տնտեսական խնդիրները բերում են կառավարման համակարգի բարելավման հրամայականի: Բարելավման ժամանակ պետք է պահպանվեն այն նախարարություններն ու պետական մարմինները, որոնք համապատասխանում են այդ մարտահրավերների լուծմանը: Իրենք պետք է ծառայեն այդ մարտահրավերների լուծմանն ու կարգավորմանը: Եթե կրճատումները զուտ մեխանիկական են, ուղղված նրան, որ ուղղակի թիվ նվազի, ապա դա բավարար չէ»,–«Orer» - ի  հետ զրույցում ասաց Գ. Մակարյանը՝ հավելելով, որ պետք է տեսնենք այդ պետական մարմինների առաքելությունը, նպատակը և պրոֆեսիոնալիզմը:

Նրա խոսքով, պետք է դիտարկել նաև այն հարցը, թե նախարարությունների և պետական մարմինների կազմն ու քանակը բավարա՞ր են արդյոք այդ մարտահրավերը հաղթահարելու համար. «Կրճատմանը դրական եմ վերաբերվում նաև նրա համար, որովհետև գիտեմ՝ պետական ապարատում ավելորդ շատ մարդիկ կան: Տարբեր վարչություններում իրականում 2–3 մարդ է աշխատում, բայց 5–6–ը հավելյալ ձևակերպված են:

Բայց հնարավոր է նաև, որ աշխատանքի ծավալը հենց 5 կամ 6 հոգու համար է: Հետևաբար, եթե ավելորդ 5–ին ազատում են, թողնում են 3 պրոֆեսիոնալներին, ևս երկուսի պետք է ընդունեն, որ պրոֆեսիոնալ թիմ լինի: Դա նրա համար, որ երեքը ոչ թե չարչարվելով աշխատեն, այլ օպտիմալ: Այսինքն՝ մեկ անձին ընկնող ծանրաբեռնվածությունը պետք է համապատասխանի իր ընդհանուր մանդատին ու առաքելությանը»:

Ականջի հետև գցողներն ու պատասխանատու անձերի անհրաժեշտությունը

Գագիկ Մակարյանը, որպես կարևոր հանգամանք, առանձնացրեց հետևյալը. «Թե՛ ընդհանուր պետական մարմինների, թե՛ պաշտոնյաների պատասխանատվությունը շատ ցածր մակարդակի վրա է: Վնասներ են հասցնում պետությանը, բիզնեսին, քաղաքացիներին այն առումով, որ կարող են հետևողական չլինել, չպատասխանել նամակներին, ուշացնել պատասխանը, ականջի հետև գցել, թյուրիմացություններ և մերժողական, սուտ նամակներ գրել: Մեծ հաշվով՝ դիտավորյալ կամ պատահական վնաս հասցնել, բայց չպատժվել՝ ո՛չ զգուշացում ստանալ, ո՛չ նկատողություն, ո՛չ էլ հեռացվել աշխատանքից: Օպտիմալացման համատեքստում կառավարությունը պետք է անպայման ուշադրություն դարձնի պատասխանատվության ինստիտուտի վրա: Պետք է մնան այն պաշտոնյաներն ու աշխատակիցները, որոնք կրում են այդ պատասխանատվությունը: Տեսանք, որ այս 8 ամիսների ընթացքում բազմաթիվ պետական մարմիններ ու նախարարներ այդ պատասխանատվությունը լիարժեք չարտահայտեցին: Պաշտոն ստացան, նստեցին, բայց չհասկացան, որ պաշտոնը նաև պատասխանատվություն  է և իրենք պարտավորություններ ունեն ժողովրդի, բիզնեսի առաջ: Պատասխանատու անձեր. սա հետագա բարեփոխումների գործընթացներում կարևոր փաստարկներից մեկը պետք է լինի»:

Գ. Մակարյանից հետաքրքրվեցինք՝ ունե՞նք մեխանիզմ, որը թույլ կտա արդար սկզբունքով ընտրել պրոֆեսիոնալներին, պատասխանատուներին, և ազատվել ավելորդ կադրերից: Ի պատասխան՝ նշեց. «Մեխանիզմ չունենք: Ունենք հնից եկած ժառանգություն և նույն մեխանիզմը կրկնվում է: Այսինքն՝ առաջնահերթությունը տրվում է թիմի անդամ հասկացողությանը, հաշվի է առնվում կուսակցական պատկանելիությունը, բայց առաջնայինը պետք է լինի պրոֆեսիոնալիզմը: Եվ չպետք է լինի այնպես, որ պրոֆեսիոնալ մարդիկ երկրորդական տեղերում լինեն: Եթե պատկերացնում են, որ նման մարդիկ պետք է ցածր էշելոններում լինեն, սխալվում են: Նրանք բարձր էշելոններում պետք է լինեն, որ իրենց հետևից տանեն մյուսներին, որ կարողանան համակարգել աշխատանքը, տեսնել մյուսների սխալները, վերևից ներքև ուղղորդեն, օգնեն: Եթե նրանք պետք է ստորադասվեն, ապա դա պրոֆեսիոնալի նկատմամբ հարգանք չի ենթադրում»:

Դատարկ խոստումների փոխարեն լուծումներ են պետք

Ինչ վերաբերում է հարցի սոցիալական բաղադրիչին ու նաև երեկ սկիզբ առած բողոքի ալիքին, Գ. Մակարյանը նախ ընդգծեց.

«Աշխատանքային իրավունքների ամենաառաջին խախտողները պետական մարմիններն են, և սա նորություն չէ: Հիմա մենք կրկին դրան ենք ականատես լինում: Եթե ինչ–որ մասնավոր հիմնարկ կրճատում աներ, աշխատավարձ չտար, ամբողջ պետական մարմինները կմխրճվեին այնտեղ, բոլորի ուշադրության ներքո կլիներ այդ ընկերությունը: Բայց ստացվում է, որ պետությունն առանց նորմալ բացատրելու է սա անում: Չի բացատրում, որ սա ընդհանուր պետական շահի համար է, որ թեև այսօր աշխատանք եք կորցնում, ձեզ համար լուծումներ ենք գտնում: Կարող են նաև մասնավոր հատվածին դիմել, ներկայացնել որոշակի ցանկ: Որովհետև պետական ապարատում աշխատած մարդիկ գրագետ են, ունեն փաստաթղթերի հետ աշխատելու գրագիտություն, երկար ռեժիմով աշխատելու կարողություն, շփման կուլտուրա: Կարելի է դիմել մասնավոր սեկտորին ու ասել, որ ա՛յս, ա՛յս ոլորտներում կրճատումներ ենք նախատեսում, դիմել համապատասխան ասոցիացիաներին, միություններին, մարդկանց ասել, որ այսպիսի աշխատանքների ու աշխատուժի հնարավորություններ են բացվում, եթե ցանկանում եք՝ դիմեք: Որոշակի սխեմաներով՝ զբաղվածության թե՛ մասնավոր, թե՛ պետական գործակալություններով ինֆորմացիա կարող է փոխանցվել: Եվ պարտադիր չէ, որ անվանական ցուցակներ լինեն: Օրինակ՝ կարող է այսպես փոխանցվել՝ 5 մշակույթի մասնագետ, 6 կրթության մասնագետ և այլն»:

Նրա դիտարկմամբ՝ գործատուներն այսօր մենեջերների, քարտուղարների և այլ մասնագետների կարիք ունեն: «Կառավարությունը պետք է խելամիտ ձևով կազմակերպի այդ ամենը, դեռ ուշ չէ»: Ամանորի շեմին մարդկանց այսպես ցնցելը, անհանգստացնելն ու հուզմունքներ պատճառելը այդքան էլ հարմար տարբերակ չէ: Պետությունը պետք է փորձի այդ մարդկանց հանգստացնել ոչ թե ուղղակի դատարկ խոստումներ, այլ գործնական լուծումներ տալով: Օրինակ՝ ասվի, որ 2019թ. զբաղվածության պետական ծրագրերի այսքան տոկոսն ուղղորդվել է ձեզ աշխատանքի տեղավորելու խնդրին: Սա ավելի լավ տարբերակ է, քան հայտարարելը, որ կրճատելու են, գնացեք՝ մտածեք: Հայաստանում այսօր աշխատանք գտնելը շատ դժվար է: Երբ հազարավոր մարդիկ դուրս են գալիս համակարգից, դա բավականին մեծ լարվածություն կառաջացնի»,–ասաց նա՝ բերելով տարիներ առաջ շուրջ 5000–7000 ուսուցիչների կրճատումը, ինչի հետևանքով նրանք ամբողջ երկրով ցաքուցրիվ եղան՝ մի մասը որոշեց բիզնեսով զբաղվել, մի մասն անգործ մնաց, մյուս մասն էլ ինքնազբաղվածության որոշ լուծումներ գտավ:

Հոգեբանական նուրբ մոտեցումներ են անհրաժեշտ

«Հիմա եթե այսպես քաոսի ձևով պետք է կատարվի, բնականաբար, քաղաքացիները կդժգոհեն, կբողոքեն, հետո լճացում ու լարվածություն կառաջանա: 

Իսկ շտապողականության տակ կարող են ոչ թե լուծումներ տրվել, այլ սխալ որոշումներ կայացվել: Այստեղ նաև այլ գործընթաց էլ է հնարավոր. եթե վերևի պաշտոնները՝ առաջին դեմքերը, պետք է միայն թիմից լինեն, կարող է դրան հետևի այն, որ ներքևի օղակները ևս թիմից պետք է լինեն: Միգուցե այսպես է արվում, որ այդ տեղերն ազատվեն նրանց համա՞ր: Այսինքն՝ ազատեն ու հանկարծ մի քանի ամիս հետո սուսուփուս ընդունեն իրենց շարքերի մարդկանց: Իրականում դա օպտիմալացում չի լինի: 

Կստացվի, որ կրճատումը պարզապես հին համակարգի մարդկանցից ազատվելու համար է, բայց այդ մարդիկ մեղավոր չեն, որ նման իրավիճակների մեջ են հայտնվել: Շատ դեպքերում մարդիկ կուսակցության անդամ են դարձել, որ այդ տեղը պահպանեն, բայց դա չի նշանակում, որ նրանք պետության ու տնտեսության դեմ ինչ–որ դրսևորումներ են ունեցել: Հոգեբանական նուրբ մոտեցում պետք է լինի: Իսկ պետական մարմինները պետք է օրինակ լինեն մասնավորի համար: Կրկին շեշտում եմ՝ կողմ եմ, որ կրճատվեն, բայց այն միայն օպտիմալացման նպատակով՝ օպտիմալացում հանուն պետության զարգացման, հանուն այն ուղղությունների, որոնց մասին արդեն նշեցի»,–ասաց մեր զրուցակիցը:

Իսկ թե ինչպե՞ս խուսափել միայն թիմակիցներին ներգրավելու տխրահռչակ պրակտիկայից, Գ. Մակարյանն ընդգծեց, որ կարող են մշակվել չափորոշիչներ, և մրցույթները դրանց համապատասխան լինեն: 

«Ընտրության կարգը պետք է խելացի լինի, ռազմավարությունը պետք  է ճիշտ դրվի: Եթե այդ գործընթացն արագ է իրականացվում, ապա լավն ու վատը կարող են խառնվել իրար, ծանոթները մնան, ու պրոֆեսիոնալները կրկին տուժեն: Այդ արագության մեջ կարող է սխալմամբ չիմանան, թե ում են ընդունում, ում՝ ազատում: Սա լավ բանի չի բերի և կարող է ազդել աշխատանքի որակի վրա: Հիմա ունենք նախարարներ, որոնք չեն հասցրել իրենց գործին տիրապետել, և որոնք նորից են նշանակվելու: Բացի նշվածից, այդ շտապողականությունը կհանգեցնի նրան, որ վաղը կտեսնենք ոչ միայն նման նախարարների, այլև պետական ապարատի նման միջին օղակներ»,–եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

Ուիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ ՎարդևանյանՀայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպանԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴՆախկինում ընդդիմադիր Փաշինյանն այսօր կամաչեր վարչապետ Փաշինյանից. Մարիաննա ՂահրամանյանԴուք կտրված եք ժողովրդից․ հունիսի 7-ին ժողովուրդն իր խոսքը հստակ ասել է․ մենք թույլ չենք տա ալիևյան սահմանադրության ընդունումը․ Շիրազ ՄանուկյանՄհեր Ավետիսյանը՝ ուսանողներին․ «Ուժը ծնվում է գիտելիքից ու խելքից, դուք եք ծնելու այդ ուժը՝ հանուն Հայաստանի»«Մի՞թե Նիկոլին հաջողվել է սպանել նաև միտքը»․ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացներ չկան․ Արտակ ԶաքարյանՎարդան Ջհանյանը՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացման և նոր միասնական ստանդարտների ներդրման մասինՓաշինյանն իր իսկ քննադատության թիրախում. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյս մարդիկ ամեն օր խախտում են մեջբերածս ու մի շարք այլ օրենքներ. Աննա ԿոստանյանԸնտրություններում Փաշինյանին ձայն տված մարդկանց զգալի մասն այդ քայլն արել է վախից դրդված. Ավետիք ՉալաբյանՍահմանադրությունը չի փոխվելու. տեսանյութԲիզնեսին կառաջարկվեն էլեկտրական բեռնատարներԲռնատիրական կարգերը մեր երկրում երկար դիմակայել չեն կարող. մի օր դա ավարտվելու է. Արեգ ՍավգուլյանԳազի սակագնի թանկացումը բացասական է ազդելու Հայաստանի տնտեսության վրա. Արմեն ՄանվելյանԱյն ինչ մեզ տրված է ի ծնե, մենք չենք ընտրում, բայց դրան հավատարիմ մնալը մեր ընտրությունն է. Մհեր ԱվետիսյանԱլիևին փոխանցեք` հայ ժողովուրդը նրանից ներողություն չի խնդրելու. Արեգա ՀովսեփյանԵրկխոսության միջոցով խնդիրները լուծելու ցանկությունը դեֆիցիտ է Եվրոպայում. ՊեսկովԶՊՄԿ-ն շնորհավորում է ուսանողներին ուսանողների միջազգային օրվա առթիվ«Ծիծեռնակի հավատի կենացը» ֆիլմը Տորոնտոյի «Նուռ» ֆիլմերի փառատոնում արժանացել է «Ծագող աստղ» մրցանակիԲոլորս միասին պետք է չխնայենք մեր ուժն ու եռանդը և պաշտպանենք հայկական արժեքները. Արսեն ԳրիգորյանԱլիևյան սահմանադրությունը դուռ է բացելու դեպի կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջան», դրանով ապամոնտաժելու են Հայաստանի ՀանրապետությունըԻշխանությունն իր քարոզչական մեքենայով մտել է տուն առ տուն և հաջողության հասել՝ այլասերելով ամեն ինչ. Էդմոն ՄարուքյանՎթար է․ ջուր չի լինելուԴառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ»Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ ԴաջունցինԳերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում հայտնաբերվել են հnգեմետ դեղահաբեր․ բուժքույրը ձերբակալվելՊուտինի, Թրամփի և Սի Ծինփինի եռակողմ հանդիպումը կարող է ազդակ դառնալ ամբողջ աշխարհին՝ գլոբալ խնդիրների լուծման համար երկխոսության անհրաժեշտության մասին. ՊեսկովՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ»Կարո՞ղ ենք փրկել արցախյան բարբառը. Տիգրան ԴումիկյանՍերգեյ Սմբատյանի «Երաժշտություն հանուն ապագայի» հիմնադրամի պատանի երաժիշտների ելույթը Koreez 2026-ինԷլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերումՀայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահաս