Մենք հիմա էլ ապրում ենք սառցե դարաշրջանում
Մենք գիտենք, որ...
Վերջին սառցե դարաշրջանը ավարտվել է շատ վաղուց, և դրանից հետքեր չեն մնացել:
Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:
Մենք հիմա էլ գտնվում ենք 4–րդ սառցե դարաշրջանի վերջում և մոտենում ենք նրա ավարտին, իսկ սառցե դարաշրջանի հետքերն են բևեռների սառույցները և այլ վայրերում գտնվող սառցադաշտերը: Երկիր մոլորակը ունեցել է 4 սառցե դարաշրջան: Դրանցից վերջինը՝ կայանազոյան սառցե դարաշրջանը, սկսվել է 65 միլիոն տարի առաջ և շարունակվում է մինչև այժմ: Սովորաբար սառցե դարաշրջանի սկզբում երկրագնդի բևեռներում առաջանում է սառույցը, որը աստիճանաբար տարածվում է դեպի հասարակած, հետո սկսում է աստիճանաբար հալվել և հետ նահանջել դեպի բևեռները: Մենք ներկայումս ապրում ենք այն ժամանակաշրջանում, երբ սառույցները նահանջում են դեպի բևեռները, բայց սառույց դեռևս առկա է ինչպես բևեռներում, այնպես էլ այլ հատվածներում՝ հսկա սառցադաշտերի տեսքով, որոնք ևս աստիճանաբար հալվում են: Կարելի է ասել՝ մենք միջսառցե դարաշրջանում ենք, որին հաջորդելու է 5–րդ սառցե դարաշրջանը, բայց թե երբ, ոչ ոք չի կարող ասել: Սառցե դարաշրջանների առաջացման պատճառները մինչև հիմա անհայտ են: Ենթադրվում է, որ դրա պատճառ կարող է լինել մթնոլորտային օդի վիճակը, երկրագնդի՝ արևի շուրջ պտտվելու ուղեծրի փոփոխությունը, գալակտիկայի ներսում արևի շարժման ուղեծրի փոփոխությունը և այլն:
Մոտավորապես 25 հազար տարի առաջ Հյուսիսայի Ամերիկայում և Եվրոպայում ապրող մարդիկ սառույց ու ձյուն տեսնում էին ամբողջ տարվա ընթացքում: Եվրոպայի, Կանադայի և ԱՄՆ–ի ամբողջ տարածքները ծածկված են եղել մինչև մեկ կիլոմետր հաստությամբ սառույցով: Սա, իհարկե, չի նշանակում, որ եղանակը շատ ցուրտ է եղել: Համեմատած ներկայիս միջին տարեկան ջերմաստիճանի հետ՝ այն ընդամենը 5 աստիճանով է ցածր եղել: Սառույցի հալվելու արագությունը տարիների ընթացքում տարբեր վայրերում տարբեր է եղել բազմաթիվ պատճառներով: Այդ իսկ պատճառով անգամ հիմա երկրագնդի տարբեր հատվածներում կան սառցադաշտեր, որոնք դեռ չեն հալվել (իհարկե, կան նաև լեռնային հատվածներում գտնվող սառցադաշտեր, որոնք առաջացել են մեր ժամանակներում): 10 000 տարի առաջ սառույցները արդեն նահանջած են եղել մայրցամաքների հիմնական հատվածներից, և նրանց ուրվագծերը մոտավորապես այնպիսին են եղել, ինչպես հիմա է:
Սառցե դարաշրջաններից զատ լինում են նաև փոքր սառցե դարաշրջաններ: Վերջին այդպիսի փոքր սառցե դարաշրջանը սկսվել է 1500–ականներին և շարունակվել է մոտ 300 տարի: Սրա առաջացման պատճառները ևս անհայտ են: Ենթադրվում է, որ պատճառ կարող է լինել հրաբխային ակտիվությունը, որի հետևանքով մթնոլորտում մեծ քանակի մոխրի առկայությունը թույլ չի տվել արևին բավականին տաքացնել Երկիրը, կամ էլ արևի ակտիվության ժամանակավոր անկումը, որը իրոք այդ ժամանակ եղել է, կամ էլ անգամ ժանտախտի համաճարակը, որը 14–րդ դարում հնձել է բնակչության մեծ մասին, որի հետևանքով մշակովի տարածքները վերածվել են անտառների, իջել է ածխաթթու գազի պարունակության մակարդակը մթնոլորտում, և արդյունքում եղել է ջերմաստիճանի անկում: Իրականում փոքր սառցե դարաշրջանում միջին տարեկան ջերմաստիճանը իջած է եղել ընդամենը մեկ աստիճանով: Բայց դա էլ բավական է եղել, որ Թեմզա գետը ձմեռները սառչի, Շոտլանդիայի մոտ գտնվող Օրկնեյան կղզիների բնակիչները տեսնեն սպիտակ արջերի և էսկիմոսների, ռուս–շվեդական պատերազմի ժամանակ ռուսական զորքը սառած Բալթիկ ծովով առաջ շարժվի, ձյան տեղումները սկսվեն սեպտեմբերին, թռչունները թռիչքի ընթացքում սառած ընկնեն և այլն:
Պարզվում է, որ Գրենլանդիայի բնակիչները հիմա էլ ապրում են սառցե դարաշրջանում, քանի որ այդտեղ սառույցից ազատված է կղզու միայն ափամերձ հատվածը: Ի տարբերություն մեզ, Գրենլանդիայում ապրող էսկիմոսների համար ապրելը հեշտ է և հեշտ է լինելու, քանի որ նրանց համար միևնույն է, թե երբ կսկսվի հինգերորդ սառցե դարաշրջանը. դա նրանց կյանքում ոչինչ փոխել չի կարող:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը
