«Եթե վաղեմության ժամկետն անցել է, չի նշանակում, որ ուսումնասիրության հիմքեր չկան». «Փաստ»
Հարցազրույց«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Այս օրերին մեր իրականության մեջ հաճախ են տասնամյակներ հետ գնում, վերհիշում, օրինակ, 1996թ., 1998թ. ընտրական գործընթացները: Հաճախ գնահատականներում ու հայտարարություններում կասկածի տակ է դրվում այդ գործընթացների որոշ դրվագների օրինականությունը: Այս համատեքստում, սակայն, փաստաբան Տիգրան Սարգսյանի հետ զրուցել ենք վաղեմության ժամկետ ասվածի մասին: Մասնավորապես, օրինակ, քսան և ավելի տարի առաջ տեղի ունեցած ընտրական գործընթացների մասով վաղեմության ի՞նչ ժամկետներ կան:
Փաստաբանը նախ ընդգծում է, որ հանցագործությունները 4 խմբի են բաժանվում:
«Ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործություններ: Նշվածներից յուրաքանչյուրի համար վաղեմության առանձին ժամկետ է նախատեսված: Մինչև արարքը չորակենք, չտեսնենք, թե որ հոդվածով է, չենք կարող որոշել՝ վաղեմության ժամկետն անցե՞լ է, թե՞ ոչ: Օրինակ, եթե ազատազրկումը 5 տարին չի գերազանցում, ուրեմն հանցանքը միջին ծանրության է, և այդ մասով վաղեմության ժամկետը հինգ տարի է: Եթե անձը հետախուզվում է, վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ թվարկելով նաև մյուս հանցանքների վաղեմության ժամկետները:
Բացի այդ, նա ընդգծեց, որ Քրեական օրենսգրքով կան հանցանքներ, որոնց համար ընդհանրապես վաղեմություն չի գործում, որոնց թվում են խաղաղության և մարդկության անվտանգության դեմ ուղղված հանցանքները:
Ինչ վերաբերում է ընտրական գործընթացներին առնչվող հանցանքներին, Տ. Սարգսյանը նշում է, որ խախտումներն այնքան տարբեր են, որ, մեծ հաշվով, միանշանակ դժվար է պատասխանել:
«Օրինակ, ուրիշի փոխարեն ընտրելը, կամ տվյալներ կեղծելը, հանձնաժողովի անդամի լիազորության իրականացմանը խոչընդոտելը: Մի քանի հոդվածներ կան, պետք է նայենք կոնկրետ հոդվածը ու տեսնենք, թե որքան պատիժ է նախատեսվում: Ըստ դրա՝ պետք է հասկանալ, թե արարքը ոչ մեծ, միջին, ծանր, թե առանձնապես ծանր հանցագործություն է ենթադրում: Եվ կոնկրետ այդ հանցանքի շրջանակներում պետք է հասկանանք՝ վաղեմությունն անցել է, թե ոչ»,-նշեց նա:
Տ. Սարգսյանը շեշտեց՝ «ընտրություն կեղծել» ասվածը լայն հասկացություն է:
«Պաշտոնատար անձը կարող է իր լիազորություններն անցնել կամ չարաշահել պաշտոնեական դիրքը կամ սահմանադրական կարգի բռնի տապալում անել: Այսինքն, կեղծելը լայն է, և երբ արարքին կտրվի որակում, նոր այդ ժամանակ կարող ենք ասել՝ վաղեմությունն անցել է, թե ոչ: Բացի այդ, եթե վաղեմության ժամկետն անցել է, չի նշանակում, որ ընդհանրապես ուսումնասիրություններ կատարելու հիմքեր չկան: Օրենսդրությունը նախատեսում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելուց հետո անձը քրեական պատասխանատվությունից ազատվում է, բայց դա չի նշանակում, որ քննություն չպետք է իրականացվի: Պրակտիկայում շատ դեպքեր կան, երբ անձը առարկում է, որ վաղեմությունն անցնելու հիմքով իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի. մարդն ասում է՝ անմեղ եմ, և եթե դուք ինձ մեղադրանք եք առաջադրել, դատարանում պայքարելու եմ արդարացման համար»,-ասաց փաստաբանը՝ նշելով, որ իր պրակտիկայում ևս նման դեպքեր եղել են:
«Նշեմ նաև, որ եթե վաղեմության ժամկետի ընթացքում անձը նոր հանցանք է կատարում, ապա իր՝ նախկին հանցանքի վաղեմության ժամկետը նոր կատարած հանցանքի պահից կրկին սկսում է հաշվարկվել: Եթե հետախուզման մեջ է, հաշվարկը դվում է»,-ընդգծեց նա:
Իսկ թե տասնամյակներ առաջ տեղի ունեցած գործընթացների վերանայումն, առհասարակ, ի՞նչ կտա, Տ. Սարգսյանը, որպես իրավաբան է հարցին պատասխանում.
«Երբևէ հանցանք կատարած անձը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի, և պատասխանտվությունը պետք է օրենքով նախատեսված լինի, այսինքն, միայն օրինական ընթացակարգերը պահպանելով և օրենքով սահմանված շրջանակներում: Որևէ մեկի համար չպետք է հատուկ ընթացակարգեր նախատեսվեն: Եթե վաղեմության ժամկետներն անցել են, և օրենքը հնարավորություն չի տալիս այդ մարդկանց պատասխանտվության ենթարկել, հետևաբար, չպետք է ենթարկվեն, բայց եթե օրենքը նախատեսում է պատասխանատվություն, ապա օրենքը բոլորի համար հավասար է, և պետք է ենթարկվեն պատասխանատվության: Այդ համատեքստում օրենսդիրն ու քաղաքական իշխանությունն ինքն է օրենքի նախագծեր ներկայացնում ու ընդունում: Եթե գտնում է, որ իրավիճակ է փոխվել և նախկինում կատարվածները պետք է ներվեն կամ առանձնահատուկ կարգով քննվեն, թող օրենսդրական նախաձեռնություն լինի, օրենսդրական բազա ստեղծվի: Պատասխանատվության ենթարկելու ճանապարհը միայն օրենքով պետք է լինի՝ կարևորն անձնավորված չլինի, հետապնդումներ չլինեն»,-ասաց նա:
Մեր զրուցակիցն ընդգծեց, որ ընդհանարապես պատասխանատվությունը նաև զսպող նշանակություն ունի. «Եթե այսօրվա իշխանությունը գնում է նախկիններին պատասխանատվության ենթարկելու վերոնշյալ ճանապարհով, ինչ-որ տեղ իրեն էլ է զսպում: Ուրեմն, այդ պարագայում ազնիվ իշխանություն է, որովհետև նույնը ապագայում կարող է իրեն սպառնալ: Սա ինչ-որ տեղ հասարակության բարոյահոգեբանական վիճակի բարելավմանն ուղղված հանգամանք կլինի»:
Նա շեշտեց, որ բացի այդ, հնարավորինս հրապարակային պետք է լինեն հանրային հնչեղության գործերը. «Քրեական հետապնդման մարմինները ոչ միայն պետք է դատարանին հիմնավորեն և համոզեն անձի մեղավոր լինելը, այլև հասարակությանը: Եթե այդ ճանապարհով գնան, ընդունելի է»,- եզրափակեց փաստաբանը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
