Այս լուրջ խնդրի մասին աշխատում են չխոսել, ո՛չ Կենտրոնական բանկում, ո՛չ էլ այլ շրջանակներում
ՀարցազրույցԴրամավարկային քաղաքականության ողջ փիլիսոփայությունը և մոդելը պետք է փոխվի: Այն պետք է դառնա ավելի էվոլյուցիոն, որպեսզի հնարավոր լինի տնտեսական աճի մասին խոսել համոզված է տնտեսագետ Ատոմ Մարգարյանը: Իսկ դրամական զանգվածի ընդլայնման միջոցով պետք է հանսնել նրան, որ միջնաժամկետ հատվածում բանկային տոկոսադրույքներն իջնեն, այլ ելք չկա ասում է տնտեսագետը:
«Բանկային տոկոսադրույքները ոչ թե երկնիշ թվերով պետք է լինեն, այլ միանիշ: 14 % վարկային տոկոսադրույքը ներկայիս հարկային օրենսդրության պայմաններում շատ լուրջ բեռ է տնտեսվարողների համար: Նման պայմաններում տնտեսությունը կարող է հավասարակշռություն պահպանել, կարող է անգամ բյուջեն հավասարակշռված լինել, նույնիսկ փոխարժեքը կարող է հավասարակշություն պահպանել, սակայն մակրոտնտեսական առումով նույն ձևախախտված իրավիճակը կշարունակվի և չի կարողանա զարգանալ: Այս պայմաններում գործազրկության շատ բարձր մակարդակը, որը 3 անգամ բարձր է բնական նորմայից, չի նվազի: Այս մասին աշխատում են չխոսել, ո՛չ Կենտրոնական բանկում, ո՛չ էլ այլ շրջանակներում, բայց սա լուրջ խնդիր է, որը պետք է լուծել»,- ասաց Ա. Մարգարյանը:
Արժույթի արժևորումը հարվածում է արտահանմանը: Սա տնտեսական աքսիոմա է, բայց փոխարժեքի կայունությունը չպետք է տնտեսական կայունության միակ գործիքը լինի ասում է տնտեսագետը: Տնտեսական քաղաքականությունը զարգացման ճանապարհով տանելու համար այլ գործիքներ ևս կան, սակայն տնտեսության մեջ շատ ցածր դրամայնացման աստիճանի պատճառով, որը Հայաստանում մոտ 47%-ի սահմաններում է, հարցն ավելի է դժվարացնում:
«Աշխարհի 214 երկրների միջին դրամայնացման աստիճանը տնտեսությունների 122 % է կազմում: Մինչդեռ Հայաստանում այն մոտ 47% է կազմում: Այսինքն՝ մեր տնտեսությունը գերդրամայնացված է: Ինչու է այդպես, որովհետև երկրում թանկ փողի քաղաքականություն է վարվում, ֆինանսական ռեսուրսները հասանելի չեն, տոկոսադրույքները բարձր են: Եվ այս պայմանները, հատկապես փոքր ու միջին բիզնեսին կատաստրոֆիկ վիճակի առջև է կանգնեցնում: Այսօրվա բանկային տոկոսներով որևէ մեկը չի կարող բիզնես սկսել և հույս ունենալ, որ մրցունակ, հեռանկարային և զարգացող ապագա է ունենալու: Բացի այդ, մեր բանկային ոլորտում ևս մենաշնորհ կա: Բանկային համակարգը մենաշնորհային է, որովհետև այլընտրանքը, հատկապես, արժեթղթերի շուկան պարզապես բացակայում է»,- ասաց Ա. Մարգարյանը:
Այսինքն, ներդրումների այլընտրանքային աղբույրի՝ արժեթղթերի շուկայի բացակայության պատճառով է նաև, որ բանկային տոկոսադրույքները բարձր են, քանի որ բիզնեսի մեջ գումար ներդնելու այլ ճանապարհ, փաստացի չկա: Ստեղծված իրավիճակը նպաստավոր է բանկային համակարգի համար, սակայն ժամանակն է նաև մտածել փորք ու միջին ձեռներոեցության զարգացման մասին: Դրան կօգնի միայն արժեթղթերի շուկայի ներդրումն ու զարգացումը, առանց որի բանկային տոկոսադրույքները չեն իջնի և կշարունակեն լարվածության մեջ պահել տնտեսության զարգացման հարցը:
«Մինչ քաղաքական փոփոխությունները անհնար էր այս մասին մտածելը, բայց պետք է նաև այն մասին մտածել, թե ո՞ւմ գումարներն են բանկերում և ո՞ւմ շահերին են դրանք ծառայում: Եվ եթե այսօր հեղափոխություն է եղել, հաստատվել է ժողովրդի իշխանություն և ժողովրդավարություն, ապա դա պետք է դրսևորվի նաև տնտեսական կյանքում: Եվ առաջին հերթին դա պետք է արտացոլվի ֆինանսական, դրամային և վարկային ռեսուրսների հասանելիության առումով: Միանշանակ է, որ փողը պետք է էժանանա, բանկային տոկոսադրույքները պետք է իջնեն, բայց նման բան, մենք առայժմ ցավոք, դեռ չենք տեսնում»,- ասաց Ա. Մարգարյանը:
Արմինե Գրիգորյան
