«Քաղցկեղի ամենաբարձր ցուցանիշները հանքարդյունաբերական քաղաքներում ու երկրներում են». «Փաստ»
Հարցազրույց«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համաձայն՝ 2017 թվականի հունվարի մեկի դրությամբ Հայաստանի բնակչության թիվը 2 մլն 986 հազար հարյուր է։ Նույն տարում Հայաստանում հաշվառվել է չարորակ նորագոյացություն ունեցող 43830 մարդ: Եզրահանգում՝ Հայաստանի ամեն 68րդ բնակիչ ունի չարորակ նորագոյացություն։ Բժիշկ, կլինիկական սեքսոլոգ Անդրոնիս Ղարիբյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշում է՝ ցավոք, ոչ միայն Հայաստանում, այլ ողջ աշխարհում տարեկան 1-3%-ով աճում է չարորակ նորագոյացություններով հիվանդացության թիվը:
«Այդ թվերն էլ ավելի արագ են աճում զարգացող երկրներում։ Ըստ որոշ տվյալների՝ Հայաստանի Հանրապետությունում վերջին 20 տարում չարորակ նորագոյացությունների թիվն աճել է մոտ 75%-ով։ Քաղցկեղի բոլոր տեսակների ամենաբարձր ցուցանիշները հանքարդյունաբերական քաղաքներում ու երկրներում են։
Մեր երկրում շատ են շահագործվող, կիսատ շահագործված կամ շահագործման նորմատիվները չպահպանած հանքերը, որոնց շահագործման արդյունքում առաջացած թունավոր նյութերը հաճախ, բացի պոչամբարներից, լցվում են գետերը՝ ջրերը «հարստացնելով» ծանր մետաղներով և այլ թունավոր նյութերով։ Շատ համայնքներում՝ նույնիսկ պոչամբարների շրջակայքում, բանջարեղեն են աճեցնում և ուտում, որոնք նույնպես կարող են ունենալ քաղցկեղածին ազդեցություն։ Այս բոլոր պոչամբարները մեզ քիչ էր, հիմա էլ աղտոտվում է Սևանը, և խոսվում է Ամուլսարի շահագործման մասին», ասում է Ղարիբյանը:
Հարցին՝ կանա՞յք, թե՞ տղամարդիկ են գտնվում հիվանդանալու ռիսկային գոտում, բժիշկը պատասխանում է՝ թե՛ կանայք, թե՛ տղամարդիկ ունեն հիվանդացության գրեթե նույն ցուցանիշը։ «Կանանց մոտ առավել հաճախ են հանդիպում կրծքագեղձի, արգանդի պարանոցի, արգանդի մարմնի քաղցկեղները, տղամարդկանց շրջանում առավել հաճախ հանդիպում են թոքի, շագանակագեղձի, ստամոքսաղիքային տրակտի քաղցկեղները, իսկ երեխաների շրջանում ամենահաճախ հանդիպող քաղցկեղները արյանն են», - տեղեկացնում է մեր զրուցակիցը՝ ընդգծելով, որ հատկապես խոցելի են այն տարածքների բնակիչները, որոնց անմիջապես հարևանությամբ հանք է շահագործվում՝ Թեղուտ, Ալավերդի, Կավարտ, Ախթալա և այլն։ «Դեռ հստակ տվյալներ չունեմ, բայց ըստ այցելուների գանգատների, կարծում եմ, որ հանքարդյունաբերական քաղաքներում իջնում են նաև տղամարդկանց պտղաբերության ցուցանիշները», - ընդգծում է Ղարիբյանը։
Կարծիք կա, որ մեր քաղաքացիները շատ անփույթ են իրենց առողջության նկատմամբ, բժշկի են այցելում միայն այդ դեպքում, երբ «դանակը հասնում է ոսկորին», կա հարցի նաև ֆինանսական կողմը: «Հասկանում եմ՝ մարդիկ նաև չեն այցելում ստուգումների, բայց այն միայն ֆինանսով պայմանավորված չէ։ Օրինակ՝ արգանդի պարանոցի քաղցկեղի ախտորոշման նպատակով մեր երկրում անվճար իրականացվում է ՊԱՊ քսուկի հետազոտություն, որի դիմելիության ցուցանիշները նույնպես ցածր են։ Դա է պատճառը, որ մեր երկրում երբեմն քաղցկեղները հայտնաբերվում են այնքան ուշ, որ մնում է միայն պալիատիվ խնամք իրականացնել։ Անկախ գանգատների առկայությունից և բացակայությունից՝ խորհուրդ է տրվում ժամանակ առ ժամանակ անցնել որոշակի կլինիկալաբորատոր հետազոտություններ` տեղամասային պոլիկլինիկայի հսկող բժշկի ուղղորդմամբ», - եզրափակում է բժիշկ Անդրոնիս Ղարիբյանը:
Հիշեցնենք, որ դեռևս այս տարվա հունվարին առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի քաղաքացիները չեն վճարի չարորակ ուռուցքների վիրահատական բուժման համար. մի շարք բուժհիմնարկներում այս վիրահատությունների համար գումարն ամբողջությամբ կվճարի պետությունը: Հետագայում էլ նախատեսվում էր անվճար դարձնել քիմիաթերապիան և ճառագայթային բուժումը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
