Ի՞նչ է կա­տար­վում գո­ղա­կան աշ­խար­հում

crimerussia.com-ը «Առաջին «գողական» արյունը Հայաստանում. Զապը կրկին հայտարարում է իր մասին» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ վերջերս Երևանում «օրենքով գող» Անդրանիկ Հարությունյանի (Անդո Խրոմոյ) սպանությունը իրար է խառնել ինչպես իրավապահներին, այնպես էլ հանցագործ աշխարհի ներկայացուցիչներին: Անհասկանալի է, թե ով կարող էր սպանել միջին մասշտաբի մի «գողի», որն ընդհանուր առմամբ չէր ձգտում առաջատար դեր ստանձնել հանցագործ աշխարհում և երկար ժամանակ որևէ մեկի հետ կոնֆլիկտի մեջ չէր եղել: Այնուամենայնիվ, կարծես թե, ինքնըստինքյան այստեղ մեկ այլ Անդրանիկի անուն է սկսել շրջանառվել՝ «օրենքով գող» «Զապ» մականունով Սողոյանի անունը:

Նախ, նա նախկինում ևս զբաղվել է պատվիրված սպանություններով, երկրորդ՝ անձնական պատճառ ուներ Հարությունյանին վերացնելու համար: Անդրանիկ Հարությունյանը ծնվել էր 1973 թվականին Երևանում, տրոլեյբուսի վարորդի ընտանիքում: Առաջին անգամ բանտ էր ընկել անչափահաս տարիքում և ընդհանուր առմամբ 14 տարի անցկացրել բանտերում: Հին սերնդի հայտնի «գողեր» Մանեթի Տղա Սամոն և Գորիկ Հոկտեմբերյանսկին նրան թագադրել են 1996 թվականին (22 տարեկանում): 90-ական թվականներից մինչև 2000 թվականը Անդրանիկ Հարությունյանը ապրել է Ռուսաստանում, հիմնականում Մոսկվայում:

Նա վերահսկել է մի քանի խմբավորումներ, որոնք ներգրավված են եղել բնակարանային և այլ գողություններում, խարդախության և թմրամիջոցների վաճառքի մեջ: 2009 թվականին Հարությունյանը դատապարտվել է, իսկ 2016 թվականին, կրկին ձերբակալվելով Մոսկվայում, արտաքսվել է Հայաստան: Վերադառնալով հայրենիք՝ Անդո Խրոմոյը սկսել է նկատել նոր սերնդի «գողերի» վարքագծի որոշակի փոփոխություն, և այդ իսկ պատճառով գողական հավաքների ժամանակ սկսել է «գողականների» ուշադրությանը հրավիրել գողական համայնքի որոշ անդամների կապերին իշխանությունների հետ:

Ներկայումս Անդրանիկ Հարությունյանի սպանության բացահայտման գործին ներգրավված է մոտ 100 իրավապահ: Իր հերթին, ըստ որոշ աղբյուրների, «օրենքով գողերը» ևս քննում են այդ սպանությունը և փորձում պատվիրատուին գտնել: Ընդ որում, թե՛ առաջինները և թե՛ երկրորդները վախենում են, որ տեղի ունեցածը կարող է լինել ընդամենը սկիզբ խոշոր ընդհարումների: Ամեն դեպքում, սպանությունը չի կարող անպատասխան մնալ: Սակայն առայժմ միայն ավելի շատ հարցեր կան, քան արդյունքներ:

Միևնույն ժամանակ, առաջին հերթին աչք են զարնում Անդո Խրոմոյի հակասությունները մեկ այլ «օրենքով գողի»` Անդրանիկ Սողոյանի (Զապ) հետ: Բանն այն է, որ Խրոմոյը եղել է 2016 թվականին Զապի ծեծին մասնակցածների մեջ: Բացի այդ, 50-ամյա Զապը Գյումրիի գողական աշխարհի կլանի ներկայացուցիչն է, որը պատմականորեն միշտ էլ հակառակվել է Երևանի կլանին, որին պատկանում էր Անդո Խրոմոյը: Սակայն դա չէ նրանց տարաձայնության հիմնական պատճառը: 

Բանն այն է, որ ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ Զապը արդեն վաղուց հանդիսանում է Հայաստանի իշխանությունների գաղտնի օգնականը, ընդ որում՝ ինչպես հին, այնպես էլ նոր իշխանությունների: Այս պատմությունը սկսվել է դեռ 2000-ականներից, երբ Զապը Ռուսաստանից տեղափոխվել էր Չեխիա: Կատարած հանցագործությունների համար 2013 թվականին չեխական արդարադատության կողմից նա դատապարտվել է 22 տարվա ազատազրկման, սակայն, չնայած պահանջին, Հայաստանը, որտեղ այդ ժամանակ գտնվում էր Սողոյանը, չի արտահանձնել նրան չեխերին, իսկ «օրենքով գողը» մնացել է իր հայրենիքում:

Արդեն այն ժամանակ Զապի նկատմամբ պաշտոնյաների նման բարյացակամ վերաբերմունքը շատերի համար կասկածելի էր թվում, և ենթադրվում էր, որ նա ինչ-որ բան պարտք է մնացել իշխանություններին: Շուտով այդ ենթադրությունը հաստատվել է, երբ Հայաստանում տեղի ունեցած քաղաքական կոնֆլիկտի ժամանակ Սողոյանը սկսել է պաշտպանել իշխանությանը, այլ ոչ թե ընդդիմությանը, որին աջակցում էին քրեական «հեղինակությունները»:

Հիշեցնենք, որ 2016 թվականի հուլիսի 17-ին մի խումբ զինված անձինք գրոհով ոստիկանական գունդ էին գրավել և 9 պատանդ վերցրել Երևանում: Այդ ժամանակ Սողոյանը սկսել էր անձամբ խոսակցություններ վարել քաղաքացիների հետ և, օգտագործելով իր հեղինակությունը, կոչ էր անում նրանց չանցնել ընդդիմության կողմը: Վերջում զինյալները հանձնվեցին, և սկսվեցին իշխանություններին հակադրված «հեղինակությունների» ձերբակալություններ: 

Բայց Սողոյանը ոչ միայն ազատության մեջ մնաց, այլ նաև սկսեց ձեռք բերել «կնքահոր» անուն, որի խոսքը հասարակ մարդիկ լսում են: Իսկ օպերատիվ ամփոփագրում Զապը, ոչ ավել, ոչ պակաս, համարվում էր Հայաստանի «գլխավոր գող», որպեսզի հանցագործները հարգանքով վերաբերվեն նրան: Բնականաբար, այս իրավիճակը չէր բավարարում քրեական աշխարհի «գաղափարախոսական» ներկայացուցիչներին, և շուտով 2016 թվականին Սողոյանին ծեծի են ենթարկում 6 «օրենքով գողեր», որոնց մեջ է եղել նաև Անդո Խրոմոյը:

Այս դեպքում էլ իշխանությունները օգնության են հասել Զապին և նրան վիրավորողների մեծ մասին արտաքսել Թուրքիա, իսկ կոչումից զրկված Զապը, վիրավորանքը թաքցնելով, սկսել է զբաղվել պատվիրված սպանություններով: Նշենք, որ նման զբաղմունքը «օրենքով գողին» հարիր զբաղմունք չի համարվում: Համարվում էր, որ Սողոյանը լքել է Հայաստանը և գտնվում է Թուրքիայում կամ ԱՄԷ-ում, սակայն ներկայումս տեղեկություններ կան, որ նա հենց Հայաստանում է:

Ավելին, նա սկսել է օգնել արդեն նոր իշխանություններին: Մասնավորապես, Հայաստանի նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանի եղբոր որդի Նարեկ Սարգսյանին (նա Չեխիայում էր գտնվում Գվատեմալայի քաղաքացի Ֆրանկլին Գոնսալեսի անձնագրով) Չեխիայում ոստիկանության ձեռքն է տվել հենց Զապը: Չնայած նրան, որ ներկայումս ինչպես Հայաստանի ոստիկանապետը, այնպես էլ ԱԱԾ-ի ղեկավարը ժխտում են, որ այդ ձերբակալությունում իրենց օգնել է «օրենքով գողը», շատ բան է ցույց է տալիս, որ դա ճիշտ է:

Բացի այն, որ Զապը, օգտագործելով իր հին կապերը, այդ երկրում հեշտությամբ կարող էր գտնել Նարեկ Սարգսյանին, ներկայումս նա արդեն չի թաքնվում և սկսել է հաճախակի երևալ հասարակական վայրերում: Զապի ներկայիս ակտիվությունը ոստիկանության կողմից պարբերաբար իրականացվող «հեղինակությունների» ձերբակալությունների ֆոնին, բերում է այն մտքին, որ նա ցանկանում է ռևանշ վերցնել և նորից վեր բարձրանալ գողական հիերարխիայում, իսկ այդ նպատակին հասնելու համար որոշել է վախեցնել բոլորին իր սանձարձակ արարքով՝ Հայաստանի մայրաքաղաքում «օրենքով գողի» առաջին սպանությամբ:

Կամո Խաչիկյան