Գլխավոր լոբբիստներից մեկը Լևոն Տեր-Պետրոսյանն է. ինչո՞ւ են Հայաստանի իշխանությունները շտապում
Միջազգայինeadaily.com-ը «Հայաստան-Իսրայել. դեսպանատուն ես ուզում՝ պատրաստվիր հետևանքներին» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը որոշում է կայացրել «հնարավորինս արագ՝ մինչև 2019 թվականի վերջը կամ 2020 թվականի սկիզբը, Իսրայելում բացել դեսպանատուն»:
Հայաստանի և Իսրայելի միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվել են դեռ 1992 թվականին, սակայն մշտական դեսպանությունների փոխանակում առայժմ տեղի չի ունեցել:
Երկրները սկսել են ակտիվորեն քննարկել դիվանագիտական հարաբերությունների բարելավման հնարավորությունը անցյալ տարի տեղի ունեցած «թավշյա հեղափոխությունից» հետո:
Նախկին իշխանությունները շատ թերահավատորեն էին վերաբերվում հրեական պետության հետ մերձեցման հարցին, քանի որ վերջինս սերտ ռազմաքաղաքական կապեր ունի Ադրբեջանի հետ և շարունակում է թշնամաբար վերաբերվել Իրանին, որը տարածաշրջանում Երևանի գործընկերն է:
Սակայն Փաշինյանի` իշխանության գալը որոշակի ճշգրտումներ է մտցրել Հայաստանի կողմից Իսրայելի ընկալման հարցում:
Այսպես, թե այնպես, բայց «նոր Հայաստանի» իշխանությունները և անձամբ նրա առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանը պետք է հաշվի առնեն այս խնդրի նրբությունը՝ հատկապես նկատի առնելով Հայաստանի հարավում ծագած աշխարհաքաղաքական իրավիճակը:
Ըստ eadaily.com-ի աղբյուրների, Հայաստանի առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն է հանդիսանում Միջին Արևելքի ժողովրդավարության հետ հարաբերությունները որակապես այլ մակարդակի հասցնելու տեղական հիմնական լոբբիստներից մեկը:
Հատուկ խնդիր է դրվում կազմակերպել վարչապետ Փաշինյանի այցը Երուսաղեմ և երկու երկրների միջև մշտական դիվանագիտական ներկայացուցչություններ ստեղծել:
Տեր-Պետրոսյանի լոբբինգը ունի տարբեր արտաքին «երանգներ», որոնք, սակայն, ընդհանուր առմամբ, խաչվում են մեկ կետում՝ ամերիկյան վարչակազմում: Հայտնի է, որ Տեր-Պետրոսյանը փորձում է խորհուրդներ տալ Փաշինյանին, և ոչ միայն արտաքին քաղաքականության թեմաներով:
Այլ հարց է, թե որքանով է վարչապետը լսում փորձառու քաղաքական գործչի խորհուրդները: Այնուամենայնիվ, այս թեմայի պարագայում Փաշինյանի մոտ առկա է խորհրդի բարձր ընկալություն:
«Ժողովրդական վարչապետի» պահպանվող անփորձությունից զատ, առկա է նաև ձգտում՝ արտաքին ճակատում «ոչ ստանդարտ» որոշումներ կայացնելով տարբերվել ուրիշներից և դրանով իսկ Արևմուտքի լրացուցիչ ուշադրությունը գրավել:
Իրանը ավանդաբար խանդով է վերաբերվում Իսրայելի հետ իր հարևանների քաղաքական և ռազմական կապերին:
Իրանցիները ինչ-որ կերպ կարող են հասկանալ հրեական պետության հետ Ադրբեջանի շատ սերտ համագործակցությունը, ներառյալ ռազմատեխնիկական ոլորտում, թեկուզ հաշվի առնելով այն փաստը, որ ներքին կարիքների համար գնած ամբողջ նավթի 40% -ը Իսրայելը գնում է Բաքվից:
Սակայն Երևանի և Թել Ավիվի մերձեցման չափազանց արագ տեմպերը դժվար թե հասկացվեն: Իսրայելի նկատմամբ «նոր Հայաստանի» քայլերը Թեհրանում կարող էին ընկալվել, օրինակ, եթե հրեական պետությունը ճանաչեր Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության փաստը: Բայց նման հեռանկարը առայժմ խիստ հիպոթետիկ է:
Փաշինյանի՝ Իսրայել այցի մասին խոսակցություններն սկսվել են նրա՝ Իրան պաշտոնական այցից (փետրվարի 27–28) գրեթե անմիջապես հետո: Իրանում Փաշինյանին ընդունել էին քաղաքական ամենաբարձր մակարդակով, իսկ Իրանի հոգևոր գերագույն առաջնորդը անգամ պարգևատրել էր նրան:
Եվ ընդամենը մի քանի օր անց՝ մարտի սկզբին, հայկական մամուլում հայտնվեցին լուրեր Երևանի և Թել Ավիվի միջև հարաբերությունների առաջիկա «հեղափոխական տեղաշարժի» մասին:
Հայաստանի ղեկավարի՝ Իսրայել հավանական այցը ժամանակավրեպ և, ընդհանուր առմամբ, արդարացված չէ երկրի ազգային շահերը դիտարկելու տեսանկյունից, քանի որ Հայաստանը երկու փակ սահմանի (Ադրբեջան և Թուրքիա) առկայությամբ ունի Իրանի չեզոքության կարիքը:
Արտաքին քաղաքական մարտերում չթրծված Նիկոլ Փաշինյանի այս քայլը կանխատեսում է բացարձակ ավելորդ խնդիրներ հարավից:
Իսրայելը հեռու է, իսկ նրա հետ առաջադեմ հարաբերությունների հաստատման հեռանկարները չափազանց մշուշոտ են:
Մինչդեռ Իրանը, որն ունի 80 միլ իոն բնակչություն, շատ մոտ է գտնվում և անմիջական ցամաքային սահման ունի ղարաբաղյան հակամարտության բոլոր կողմերի հետ:
Երևանի համար, որն արդեն իսկ գտնվում է անբարենպաստ տարածաշրջանային անվտանգային միջավայրում, այս փուլում Թեհրանին իր դեմ հանելը ամենավատ զարգացումներից մեկն է:
Մերձավոր Արևելքում զարգացումները արագընթաց են:
Մեկ օրվա ընթացքում կարող են տեղի ունենալ այնպիսի իրադարձություններ, որոնք պահանջում են փոփոխություններ կատարել ներքին և արտաքին ուժերի գործառնական ծրագրերում:
Հետևաբար, տարածաշրջանի լուրջ խաղացողներից ոչ մեկը չի շտապում պատասխանատու որոշումներ կայացնել, ընդհակառակը, նրանք փորձում են դադար վերցնել, ուշադիր հաշվարկել իրենց քայլերն ու դրանց հնարավոր հետևանքները և միայն դրանից հետո իրականացնել հստակ գործողություններ:
Այս ֆոնին «շատ կարճ ժամկետում» Իսրայելում դեսպանատան աշխատանքները սկսելու «նոր Հայաստանի» իշխանությունների շտապողականությունը ոչ միանշանակ է:
Անգամ Ադրբեջանը, որը Իսրայելի հետ ունի ռազմատեխնիկական և քաղաքական սերտ համագործակցություն, չի շտապում Թել Ավիվում մշտական դիվանագիտական ներկայացուցչություն ստեղծել, չնայած այդ մասին խոսվում է սկսած 1990-ականների վերջերից:
Թե ինչու է Երևանը շտապում, մեծ հարց է, որին անդրկովկասյան հանրապետության ղեկավարությունը չունի ոչ մի ողջամիտ պատասխան:
Անգամ եթե պատասխան գոյություն ունի, ապա հավանաբար հայ հասարակությունը երախտապարտ կլինի հրապարակում ժողովրդի կողմից ընտրված վարչապետից, եթե նա չխնայի իր թանկ ժամանակը և բացատրի Ադրբեջանի բարեկամ, Իրանի թշնամի և հայերի ցեղասպանությունը չճանաչած Իսրայելի հետ մերձեցման կտրուկ տեմպի օգուտները Հայաստանի համար: Եթե, իհարկե, իրականում նման օգուտներ կան, որը խիստ կասկածելի է:
Կամո Խաչիկյան
