Կոնգրեսում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ներկայիս փորձը հաջողության հնարավորություններ ունի․ Ջոշուա Կուչերա

ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ներկայիս փորձը հաջողության ավելի մեծ հնարավորություններ ունի, քան երբեւէ։ Այս մասին Eurasianet-ում գրում է Ջոշուա Կուչերան։

Ներկայացուցիչների պալատն այս շաբաթ պլանավորել է քննարկել Ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման բանաձեւը։ Գործընթացն արագացվել է Սիրիայի հյուսիսային մասում Թուրքիայի գործողությունների հետեւանքով։ Սա կլինի առաջին այսպիսի քվեարկությունը ավելի քան 30 տարվա ընթացքում, եւ, ամենայն հավանականությամբ, այն ավելի հաջողված կլինի, քան ցանկացած նախորդ փորձ, կարծում է հեղինակը։

Սակայն վերջին տարիներին ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի հարաբերությունները շատ են վատացել, եւ վերջին շաբաթներին դրանք հասել են ամենացածր մակարդակի, քանի որ Թուրքիան Սիրիայի հյուսիսում ռազմական գործողություններ է սկսել ԱՄՆ-ի դաշնակից քրդերի դեմ։

Վաշինգտոնում վերլուծաբանները եւ ակտիվիստները կարծում են, որ Թուրքիայի ազդեցությունն արդեն բավարար չէ, որպեսզի դիմակայի Ցեղասպանության ճանաչման այս վերջին փորձին։

«Վերջին երկու տասնամյակի ընթացքում Անկարան տեսավ, որ իր փաստաբանների եւ ջատագովների բազան Կապիտոլյան բլրի վրա անշեղորեն քայքայվում է»,- Eurasianet-ին ասել է Ամերիկայի հայ դատի հանձնախմբի գործադիր տնօրեն Արամ Համփարյանը։ Նրա խոսքերով, ԱՄՆ օրենսդիրների շրջանում աճում է հակաթուրքական կոալիցիան, որը նա անվանել է «բազե-օրենսդիրներ, որոնք նախապատվությունը տալիս են միջազգային կրոնական ազատությանը, ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի դաշինքին, մարդու հիմնարար ազատություններին եւ այլ առաջնահերթություններին»։

Թուրքիան, բանձեւի ընդունման համար «բավական թշնամիներ է ձեռք բերել», կարծում է Ամերիկյան առաջընթացի վաշինգտոնյան հետազոտական կենտրոնի գիտաշխատող Ալան Մակովսկին։

«Ավանդաբար վարչակազմը հանդես է գալիս դրա դեմ՝ նախազգուշացնելով, որ այն լրջորեն կխափանի ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի հարաբերությունները։ Հաշվի առնելով երկկողմ հարաբերությունների ընթացիկ վատացումը․․․ Ես կասկածում եմ, որ վարչակազմը կփորձեր այդպիսի փաստարկ բերել»,- նշել է նա։

«Թվում է, թե այժմ Ներկայացուցիչների պալատի համար Ցեղասպանության ճանաչման բանաձեւն ընդունելու ամենահարմար ժամանակն է»,- հավելել է Մակովսկին։

Սպիտակ տունը նույնպես կարող էր միջոցներ ձեռնարկել՝ Թրամփի խորհրդականները նրան ներկայացրել են Թուրքիայի ռազմական գործողություններին արձագանքելու մի շարք տարբերակներ, որոնցից մեկն այն է, որ նա կարող է ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, հայտնում է Newsweek-ը։

Թեեւ Ներկայացուցիչների պալատում օրենքի նախագծի հեղինակներից շատերը արդեն վաղուց են հանդես գալիս Ցեղասպանության ճանաչման օգտին, նրանցից ոմանք այս հարցը բարձրացրել են որպես Սիրիայում Թուրքիայի գործողությունների պատժամիջոց։

«Այժմ Միացյալ Նահանգների համար Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու ամենահարմար ժամանակն է»,- Twitter-ում հոկտեմբերի 14-ին գրել է կոնգրեսական Թեդ Լիուն,- Բավական երկար են նախագահները, ինչպիսին է Դոնալդ Թրամփը, վախեցել ընդունել այդ պատմական ճշմարտությունը՝ ելնելով Թուրքիայի հանդեպ հարգանքից։ Թուրքիան այլեւս արժանի չէ այդ հարգանքին կամ մեր օգնությանը»։

Ջոն Էվանսը, որին փաստացի ազատել են Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանի պաշտոնից այն բանից հետո, երբ նա 1915թ․ իրադարձությունները ցեղասպանություն էր անվանել, այդ ժամանակից ի վեր դարձել է ԱՄՆ կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության պաշտոնապես ճանաչման առաջատար կողմնակիցներից մեկը։ Սակայն այժմ, հնարավոր է, ամենհարմար պահը չէ, ասել է նա։

«Թեեւ վաղուց ժամանակն է ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը․․․ Սակայն դա անել որպես Թուրքիային պատժելու միջոց, նպատակահարմար չէ»,- հայտարարել է Էվանսը։ «Քանի որ դա խորացնում է կամ ոչ ճիշտ է օգտագործում լուրջ խնդիրը, եւ կարող է լուրջ բացասական արձագանք առաջացնել թուրքերի մոտ, որոնք այժմ բառացիորեն պատերազմի դաշտում են։ Ես միշտ պնդել եմ, թե կարեւոր է, որ թուրքերն իրենք հաշտվեն իրենց պատմության հետ»,- ասել է Էվանսը։