Դարթս. մորթու վրա նետվող նետերից մինչև էլեկտրոնային խաղ

Դարթսը (անգլերեն՝ darts — նետեր), կամ՝ հայերեն տեգախաղը իրենից ներկայացնում է խաղացողների կողմից տեգերի նետում պատից կախված շրջանաձև թիրախին։ 

Ներկայումս այդ տերմինը սովորաբար վերաբերում է դարթս ստանդարտացված խաղին՝ իր որոշակի նախագծված թիրախներով և կանոններով։ 

Որտեղ և երբ է ծնվել այս խաղը, դժվար է ասել: Համարվում է, որ այս խաղի նախատիպերը եղել են նետաձիգների մրցույթները, որոնք միջին դարերում շատ տարածված էին Եվրոպայում և Անգլիայում: 

Ըստ առասպելների, խաղը ծնունդ է առել դարեր առաջ բրիտանական կղզիներում։ Ամպամած մի օր գարեջրատներից մեկում որսորդներն առաջիկա արշավի համար նախապատրաստել են իրենց նետերն ու աղեղները։ 

Նրանցից մեկը փորձել է նետի փայտաձողի դիմացկունությունը, իսկ երբ նետերից մեկն այնուամենայնիվ կոտրվել է, որսորդը կիսված փայտաձողի կտորին հարմարեցրել է նետի «պոչը» և նետել պատից կախված ցուլի մորթու ուղղությամբ։ 

Դա եղել է դարթսի պատմության առաջին քայլը, և որոշ ժամանակ անց կարճացված նետերի նետումը մրցության բնույթ է ընդունել, որից հետո էլ սահմանվել են խաղի կանոնները։ 

Մեկ այլ առասպելի համաձայն, Անգլիայի թագավորներից մեկի կինը հիվանդության պատճառով ի վիճակի չի եղել մասնակցել արքայական որսին, և այդ ժամանակ նրա ամուսինն առաջարկել է այլընտրանք՝ կարճացված նետերն արձակել ցուլի մորթու վրա։ 

Թե այս առասպելներից որն է ճիշտ, ոչ ոք չգիտի, սակայն ստույգ հայտնի է, որ խաղի սկզբնական կանոնները զգալիորեն տարբերվել են այսօր գործողներից։ 

Նախ՝ հատուկ տեգերի փոխարեն օգտագործվել են հատուկ կարճացված նիզակներ, երկրորդ՝ մեզ համար սովորական թիրախի այսօրվա տեսքը ձևավորվել է միայն 19-րդ դարի վերջին- 20-րդ դարի սկզբին։ 

Ժամանակակից դարթսի պատմությունը սկիզբ է առնում հենց այդ ժամանակներից: Քսան հատված ունեցող ստանդարտ դասավորությամբ թիրախը հորինել է լանկաշիրցի ատաղձագործ Բրայան Գամլինը 1896 թվականին: 

Անցյալ դարի սկզբին Անգլիայի գրեթե բոլոր պանդոկներում նետերի նետման մրցումներ են անցկացվել, և դրանք պարզապես այդ հաստատությունների սովորական հաճախորդներ են եղել: 

Գարեջուր արտադրողները հաճախորդներ ներգրավելու նպատակով սկսել են կազմակերպել մրցույթներ սկզբից քաղաքի, ապա շրջանի լավագույն դարթսիստներին որոշելու համար: 

Սա ի վերջո հանգեցրել է 1924 թվականին դարթսի ազգային ասոցիացիայի ստեղծմանը, որն էլ 1927-28 թվականներին անցկացրել է այդ մարզաձևի առաջին մրցաշարը: 20-րդ դարի սկզբում դարթսը վերջնականապես լքել է մառախլապատ Ալբիոնի սահմանները և սկսեց նվաճել Եվրոպա և Ամերիկա մայրցամաքները։ 

Դարթսի զարգացմանը շատ է օգնել ամերիկացիների հայտնագործած էլեկտրոնային դարթս-ապարատը, որը խաղը դարձրել է բացարձակ անվտանգ և խաղացողներին ազատել վաստակած միավորների քանակը թղթի վրա գրանցելու կամ այդ թվերը մտքում պահելու անհրաժեշտությունից։ 

Բացի այդ, էլեկտրոնային դարթսի ստեղծումը թույլ է տվել այդ ամենը միավորել համացանցում և զգալիորեն ընդլայնել մրցումների անցկացման աշխարհագրությունը։ Մինչև հիմա դարթսը ավանդական խաղ է, որը խաղում են Միացյալ Թագավորության, Նիդերլանդների, Սկանդինավիայի, ԱՄՆ-ի և այլ երկրների փաբերում։ 

Բացի այդ, դարթս խաղում են նաև պրոֆեսիոնալ մակարդակով ոչ միայն նշված, այլև ավելի մեծ քանակի երկրներում։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը