Ինստիտուտ, որը կարող է խոչընդոտել երկրի զարգացումը ժողովրդավարության ճանապարհով.ի՞նչ խորհուրդներ կարող են տալ անփորձ երիտասարդները
Միջազգայինregnum.ru-ն «Հետաքրքիր խորհուրդների երկիրը. արդյո՞ք Հայաստանում հայրերի և որդիների հակասությունը կարող է բերել սերունդների միջև կապի վտանգավոր խզման» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի ներկայիս կազմը փոփոխելու վերաբերյալ հանրաքվեի բուռն քննարկումների և հակասությունների ֆոնին Ազգային ժողովի ընդունած մի զարմանալի որոշում անցել է գրեթե աննկատ, չնայած այն շատ ավելի երկարաժամկետ և երկիմաստ հետևանքներ կունենա, քան ներկայիս «կրքերը ՍԴ-ի շուրջ»:
Խոսքը տարբեր աստիճանի ղեկավարների խորհրդականների պաշտոնին հավակնորդների տարիքային սահմանի իջեցման մասին է: Ըստ նախագծի հեղինակ, իշխող «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավոր Վաղարշակ Հակոբյանի, այսուհետ խորհրդական կարող են նշանակվել 25 տարեկանից, այլ ոչ թե 30ից, ինչպես նախկինում էր, իսկ պահանջվող աշխատանքային նվազագույն փորձը կրճատվել է` դառնալով երեք տարի՝ նախկին հինգի փոխարեն:
Այսինքն, հիմա այն ղեկավարները` վարչապետից մինչև համայնքապետներ, որոնք ունեն խորհրդական, կարող են շրջապատված լինել երիտասարդներով: Նման որոշման զուտ «կենցաղային» պատճառներն ակնհայտ են:
Պատգամավորները, որոնց մեծ մասն իրենք հենց երիտասարդ են, ունեն իրենց տարիքի ընկերներ, ծանոթներ և հարազատներ: Եվ ինչպես դասականն է ասում՝ «ինչո՞ւ չուրախացնել մերձավորին»:
Սակայն ինչ վերաբերում է հետևանքներին, ապա դրանք դուրս են «կենցաղային տրամաբանության» սահմաններից, այստեղ ամեն ինչ միանշանակ չէ: Իրականում, բոլոր ժամանակներում երիտասարդները ավելի լավը կամ վատը չեն լինում նախկին սերունդներից, նրանք պարզապես տարբերվում են:
Եվ սա անխուսափելի է, քանի որ, եթե նոր սերունդը ամբողջությամբ կրկնի իր նախորդի սովորույթներն ու մոտեցումները, ապա ոչ մի առաջընթաց ու զարգացում չի լինի: Բացի այդ, կան բազմաթիվ օրինակներ, երբ երիտասարդները հասել են ամենամեծ բարձունքների՝ առաջ անցնելով կյանքի փորձ ունեցող իրենց գործընկերներից:
Նապոլեոն ու Լերմոնտով, Մոցարտ ու Լուի Բրայլ ... այս ցուցակը շատ երկար է: Բայց անկախ նրանից, թե որքան են նման օրինակները, միանգամայն պարզ է, որ խոսքը ոչ թե կանոնի, այլ բացառության մասին է: Պետք է նկատի առնել, որ 2018 թվականի գարնանը Հայաստանում տեղի ունեցած «թավշյա հեղափոխությունը» ըստ էության սոսկ բողոքի ցույց չէր ընդդեմ սոցիալական անարդարության, կոռուպցիայի և երկրի հասարակական-քաղաքական կյանքի այլ բազմաթիվ թերությունների:
Զանգվածային բողոքների առաջացման համար կարևոր գործոն էր «սոցիալական վերընթացի» ամբողջական լճացումը: Տասնյակ, եթե ոչ հարյուր հազարավոր երիտասարդներ, որոնք չունեին փող և «տանիք», սուր կերպով զգում էին, որ դատապարտված են սոցիալական հիերարխիայում մինչև իրենց կյանքի վերջը զբաղեցնել այն տեղը, որը ստացել են ծննդյան պահից: Այդ իսկ պատճառով երկրում տեղի ունեցածը շատ առումներով ոչ միայն սոցիալ-քաղաքական հակամարտություն էր, այլ նաև սերունդների հակասություն:
Արդյունքում իշխանության են եկել երիտասարդ, հաճախ ռոմանտիկ հակումներով անփորձ մարդիկ: Նրանք քիչ կապ ունեն անցյալի այն կյանքի հետ, որի մասին նոստալգիկ հիշողություններով շարունակում են ապրել նրանց ծնողներից շատերը: Մասնավորապես, նորերը մենթալ կերպով կապ չունեն «խորհրդային» մտածողության հետ: Ինչպես ասում է Կարնեգիի մոսկով յան կենտրոնի փորձագետ Ալեքսեյ Մալաշենկոն, «... սա նոր փուլ է, հետխորհրդային դարաշրջանը վերջապես ավարտվել է»: Այս ամենը հավանաբար անխուսափելի է, և ինչպես սովորաբար է լինում, ունի ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական կողմեր: Սակայն կա վտանգ, որ սերունդների հակասությունը կարող է հանգեցնել սերունդների միջև անջրպետի, քանի որ ոչ մի առաջընթաց չի կարող այս կամ այն կերպ չհենվել անցյալի փորձի ու նվաճումների վրա:
Պատկերավոր ասած՝ անհնար է վեր բարձրանալ առանց ոտքերի տակ հենման կետի: Ապագա խորհրդականների համար տարիքային ցենզի իջեցման՝ բոլոր առումներով զարմանալի որոշումը, բացի վերը նշված պատճառներից, ակնհայտորեն կարելի է բացատրել նաև այն փաստով, որ երիտասարդ քաղաքական նոր գործիչները չեն վստահում ավագ սերնդի ներկայացուցիչներին, և նրանց վրա են տարածում (գրեթե առանց բացառության բոլորի վրա) մի տեսակ «մեղավորության կանխավարկած»՝ եթե ապրել և աշխատել ես «նախկինների» հետ, քո մեջ կրում ես անցյալի բոլոր «խարաններն» ու թերությունները:
: Իհարկե, միանգամայն հնարավոր է, որ 25 տարեկան երիտասարդը լավ աշխատող լինի, բայց նա չի կարող լինել խորհրդատու: Նա նման գործունեության համար չի կարող ունենալ ո՛չ մասնագիտական, ո՛չ էլ կյանքի փորձ: Ակնհայտ է, որ նման խորհրդատուի և նրա վերադասի տեսակետները գրեթե նույնական կլինեն:
Եվ ահա, այստեղ է թաքնված իրական վտանգը, քանի որ կորչում է հենց այն այլընտրանքը, որն անպայման պետք է լինի բոլոր դեպքերում: Ղեկավարը կարող է համաձայնել կամ չհամաձայնել իր խորհրդականի հետ, լսել նրա խորհուրդները, երբեմն նույնիսկ անտեսել դրանք, դա նորմալ է: Բայց խորհրդականը չի կարող մտածել այնպես, ինչպես իր շեֆը, և ի սկզբանե կանգնել նրա հետ նույն դիրքում, քանի որ այդ իրավիճակում կլինի ոչ թե խորհուրդ, այլ մշտական մղում դեպի տխրահռչակ «ճիշտ եք»-ի: Եթե իշխանությունը չունի կարծիքների պայքար, այլընտրանքային տեսակետներ, չի լինի զարգացում, և դա հնուց է հայտնի:
Հենց դա էլ կործանեց ինչպես խորհրդային ռեժիմը, այնպես էլ Հայաստանի նախորդ ղեկավարությանը, հենց դա է, որ վաղ թե ուշ հանգեցնում է բոլոր ավտորիտար ռեժիմների փլուզման: Այս ֆոնին պարզ է, որ «քսանհինգամյա խորհրդականների մասին» օրենքը հետագայում կարող է խիստ բացասաբար անդրադառնալ երկրի հասարակական-քաղաքական կյանքի զարգացման վրա:
Ըստ էության, դրանով իսկ երիտասարդ կառավարությունը ոչ միայն զրկում է իրեն նախորդների փորձին ապավինելու հնարավորությունից, այլ փաստորեն ձևավորում է ինստիտուտ, որը կարող է խոչընդոտել երկրի զարգացումը ժողովրդավարության ճանապարհով:
Ավելին, ժամանակի ընթացքում այդ խոչընդոտումը կարող է զգալի մասշտաբներ ընդունել և հետզհետե հանրապետության զարգացումը շեղել «թավշյա հեղափոխությանը» սատարած և այն իրականացրած մարդկանց ընտրած ուղուց: Հետևաբար, խորհրդարանի կայացրած որոշումը պետք է վերանայվի:
