«Պետության աջակցության հիմքում պետք է լինի սոցիալական արդարության սկզբունքը». «Փաստ»
Հարցազրույց«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Կառավարությունը վերջին շրջանում ներկայացրել ու կյանքի է կոչում հակաճգնաժամային մի շարք միջոցառումներ՝ փորձելով դրանցում ներառել տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչներին: 14-րդ միջոցառման շրջանակներում որոշվեց աջակցություն ցուցաբերել ուսանողներին։
Մասնավորապես պետական բուհերի առկա համակարգի բակալավրիատի, մագիստրատուրայի և օրդինատուրայի 90 և ավելի ՄՈԳ ունեցող և ավարտական կուրսում գտնվող ուսանողների կիսամյակի ուսման վարձերը կառավարության կողմից կվճարվեն 100, իսկ 90 և ավելի ՄՈԳ ունեցող ոչ ավարտական կուրսերի ուսանողների կիսամյակային ուսման վարձերը` 75 տոկոսով, կպարզեցվի ուսանողական վարկերի տրամադրման ընթացակարգը և այլն:
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը շեշտել էր, որ այս միջոցառման հաստատմամբ կառավարությունը կատարում է իր քաղաքական հանձնառությունն առ այն, որ որևէ լավ սովորող ուսանող ուսման վարձի պատճառով բուհից դուրս չի մնա:
Սա, իհարկե, կարևոր է, որովհետև բազմաթիվ ուսանողներ անգամ վերջին կուրսում դուրս են մնում բուհերից միայն այն պատճառով, որ չեն կարողանում ժամանակին վճարել ուսման վարձը:
Սակայն 14-րդ հակաճգնաժամային ծրագիրը հայտնվեց նաև քննադատությունների թիրախում այն պատճառով, որ այն, կարծես թե, կյանքի է կոչվել ոչ թե սոցիալական բարդ պայմաններում հայտնված ուսանողներին, այլ ուսման բարձր առաջադիմություն ունեցողներին աջակցելու նպատակով:
Բացի դա, շատերը նաև ահազանգում են՝ իսկ ինչո՞ւ այս ծրագրերից չեն օգտվում ոչ պետական բուհերի, ինչպես նաև Հայաստանում օտարերկրյա պետական բուհերի մասնաճյուղերում սովորող ուսանողները:
«Նոր արժեքներ» ՀԿ-ի նախագահ Ռուբեն Սողոյանը նշում է՝ կառավարության հակաճգնաժամային 14-րդ փաթեթը թերի է ու խոցելի: «Ներկայացվում է սոցիալական օգնության հակաճգնաժամային փաթեթ, բայց սոցիալական աջակցությունը տրվում է ըստ կրթական ցենզի. ուսանողներին տրվում են վարձավճարների զեղչեր, հաշվի առնելով նրանց ՄՈԳ-ը:
Բայց այս ճգնաժամից բոլորն են տուժել, և եթե պետությունը սոցիալական աջակցություն է ցույց տալիս, ապա այն պետք է տրվի սոցիալական արդարության սկզբունքը հաշվի առնելով: Ըստ այդմ, պետք չէ ուսանողների միջև խտրականություն դնել»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է Սողոյանը:
Նա նշում է՝ հարցի վերաբերյալ իրենց առաջարկներն ուղարկել են ԿԳՄՍ նախարարությանը և այլ գերատեսչությունների: «Խնդիրների լուծումը պատկերացնում ենք հետևյալ կերպ: Նախ՝ 3-4 ամիս պետք է հետաձգել վարձի վճարումները:
Այս պահին ունենք խնդիր: Ուսանողներ կան, որոնց ավարտական աշխատանքները ներկայացնելու ժամկետն է մոտենում, իսկ նրանց ասում են՝ մինչև վարձերը չվճարեք, չեք կարող ներկայացնել ձեր աշխատանքները:
Մյուս դեպքում էլ չեն թողնում քննությունների մասնակցել՝ դարձյալ նույն պատճառաբանությամբ: Հենց սա հաշվի առնելով՝ պետք է հետաձգել վարձերի վճարման ժամկետները և այդ ընթացքում մշակել այնպիսի զեղչային համակարգ, որտեղ որոշիչ գործոնը չի լինի կրթական ցենզը: Եթե մարդն ունի 80-ից պակաս ՄՈԳ, նա չպետք է տուժի և պետությունից օգնություն չստանա»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Սողոյանը նշում է՝ ցանկության դեպքում համալսարանները կարող են ֆինանսական հավել յալ միջոցներ գտնել, մասնավորապես կան շատ ծախսեր, որոնք ստեղծված պայմաններում համալսարանները չեն կատարում՝ դասապրոցեսների դադարեցման պատճառով: «Խոսքը կոմունալ վճարներից մինչև համալսարանի գույքի փոփոխության ծախսերի մասին է: Կարելի է հաշվարկել դրանք, հասկանալ, թե ինչ չափով կարելի է զեղչել ուսանողների վարձավճարները: Առաջ են քաշում այն միտքը, որ հնարավոր չէ զեղչել բոլոր ուսանողների ուսվարձերն անխտիր, մինչդեռ կարծում ենք, որ հնարավոր է բոլորին էլ ինչ-որ չափով աջակցել:
Տեսեք՝ համալսարանը որոշ չափով ինքնաֆինանսավորվող է, նախարարությունն էլ համալսարաններին տալիս է ինքնակառավարվելու հնարավորություն:
Դա սահմանվում է հետևյալ կերպ՝ համալսարաններն իրենք են որոշում, թե որքան պետք է լինեն ուսանողների վարձավճարների զեղչերը, ուսվարձերը և այլ հարցերը: Եվ երբ նախարարությունը հակաճգնաժամային փաթեթ է մշակում, ինքն իր ֆինանսավորման հաշվին է դա անում:
Համալսարաններն ամենաշատը 70 տոկոսով ինքնաֆինանսավորվող են, այսինքն՝ այդ շրջանակներում իրենք են լուծում իրենց հարցերը, իսկ մնացածն անում է պետությունը: Ստացվում է՝ պետությունն իր ծախսերի հաշվարկով մշակել է հակաճգնաժամային փաթեթ, իսկ համալսարանները չեն ցանկանում զիջման գնալ»,-ընդգծում է ՀԿ-ի նախագահը:
Հավելում է՝ երբ այս հարցերի հստակ կարգավորումները լինեն, մտադիր են անդրադառնալ կրթական համակարգում առկա տարաբնույթ այլ խնդիրների:
«Երբ «Բարձրագույն կրթության և գիտության մասին» օրենքի նախագիծն էր քննարկվում, բազմաթիվ հանդիպումների ենք մասնակցել, փոփոխությունների առաջարկներ արել՝ համալսարանի կառավարման համակարգից մինչև Բոլոնյան կրթական համակարգ: Խոցելի հարցեր շատ կան, որոնց կանդրադառնանք առաջիկայում»,-եզրափակում է Ռուբեն Սողոյանը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
