Սելիտրայով սառեցված աղանդերից՝ մերօրյա պաղպաղակներ
Պաղպաղակի ստեղծման պատմությունը սկսվել է մի քանի հազարամյակ առաջ: Այդ ուտեստի «նախնիների» մասին առաջին հիշատակություններ կարելի է հանդիպել չինական ժամանակագրության վերաբերյալ գրավոր հղումներից, որոնցից պարզ է դառնում, որ Չինաստանում մրգահյութերն սկսել են սառեցնել նույնիսկ մեր դարաշրջանից մոտ մեկ հազարամյակ առաջ: 13-րդ դարում այդ երկիրը նվաճած մոնղոլները փոխառել են չինացիների այդ համեղ, «ծարավը կոտրող» քաղցրավենիքը, որն էլ հետագայում ճանաչվել և սիրվել է բազմաթիվ այլ ժողովուրդների կողմից:
Բնականաբար, անհնար է պաղպաղակ անվանել այն ժամանակվա այդ քաղցրավենիքը: Դրանք եղել են ոչ յուղային սառեցված աղանդերներ` մրգահյութեր սառույցի կտորներով, սառեցված հյութեր, եփուկներ և օշարակներ, քաղցր սառույց, սառեցված մրգեր՝ լցոնված քաղցր սառույցով, և այլն: Այն ժամանակ անհայտ աղանդերի բաղադրատոմսը, որը սառեցնելու համար օգտագործվել է ձյունը, սառույցը և անգամ սելիտրան, Մարկո Պոլոն է բերել եվրոպական երկրներ 1295 թվականին:
Տարողության մեջ, որի մեջ լցված է ջրով խառնած սելիտրա, կամ էլ աղով սառույց, տեղադրել են մրգերով կամ այլ ուտեստներով լցված կաղապար: Այնուհետև սկսել են պտտել կաղապարները, որի արդյունքում էլ տեղի է ունեցել ուտեստի ինտենսիվ սառեցում, ընդ որում, այս դեպքում ուտեստի մեջ չեն առաջանում խոշոր բյուրեղներ:
1649 թվականին ֆրանսիացի արհեստավարժ խոհարար Ժերար Թիերսենը ստեղծել է պատմության մեջ առաջին վանիլային պաղպաղակը: Դրանից հետո սառցե աղանդերների բաղադրատոմսերն սկսել են աստիճանաբար թարմացվել, ինչի վկայություններն է պաղպաղակների բազմաթիվ նոր տեսակների ստեղծումը:
Պաղպաղակի բաղադրատոմսը լայն հասարակությունն իմացել է Պրոկոպիո դե Կոլտելիից: Նա առաջինն է Փարիզում բացել պաղպաղակի սրճարան: Այդ սրճարանում արդեն 1782 թվականին հաճախորդներին առաջարկվել է պաղպաղակների մեծ տեսականի (մինչև 80 տեսակ): Այդ սրճարանը այսօր էլ հաջողությամբ գործում է՝ իր տերերին տալով անսովոր բարձր եկամուտներ:
1881 թվականին Վիսկոնսին նահանգի Տու Ռիվերս շրջանում առաջին անգամ պատրաստվել է սերուցքային պաղպաղակ, որի մեջ ավելացվել է օշարակ, միրգ և ընկուզեղեն: Պաղպաղակի խանութի սեփականատեր Էդ Բերներսը վաճառել է այդ աղանդերը 5 ցենտով և միայն կիրակի օրերին:
Պաղպաղակը մատուցվում է ինչպես բաժակներով, պնակներով, այնպես էլ քաշով: Եվրոպայում 19-րդ դարի վերջին սկսել են մանրածախ պաղպաղակ վաճառել թղթե և ստվարաթղթե բաժակների մեջ: Իտալացի էմիգրանտ Իտալիո Մարկոնին 1896 թվականին հորինել է պաղպաղակի վաֆլե առաջին կոնը և այն ներկայացրել Նյու Յորքի հանրությանը:
1903 թվականին նա արտոնագրել է իր այդ գյուտը: Իսկ 1919 թվականին պաղպաղակի պատմության մեջ նոր ապրանքատեսակ է հայտնվել շնորհիվ ամերիկացի Քրիստիան Նելսոնի, որն առաջինն է մշակել էսկիմո պաղպաղակի բաղադրատոմսը:
Այդ աղանդերը կոչվել է «Էսկիմոպայ» (Էսկիմոսի կարկանդակ): Էսկիմոն շոկոլադով ծածկված պաղպաղակ է : Քրիստիան Նելսոնի գյուտը արտոնագրվել է 1922 թվականին, և միայն 1934 թվականին է էսկիմո պաղպաղակը ստացել իր ժամանակակից պաղպաղակի տեսքը, այսինքն՝ դրվել է փայտիկի վրա:
