Երևան, 22.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Սպորտի և արվեստի ամենագեղեցիկ համադրություններից մեկը. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (21 նոյեմբերի). Մարդու առաջին թռիչքը օդապարիկով. «Փաստ» Առասպելացված հին պատմությունների ու գաղափարախոսությունների տարասեռ համադրությունը. «Փաստ» Ժամանակի ընթացքում Հայաստանը դուրս կգա և՛ ԵԱՏՄ-ից, և՛ ՀԱՊԿ-ից. ի՞նչ հետևանքների է պետք սպասել. «Փաստ» Աշխարհաքաղաքական հսկաների Շենժենի բենեֆիսն ու անկայուն աշխարհակարգի խորհրդանշական արտացոլումը. «Փաստ» «Նարեկիցս հետո հանուն մեր աղջիկների ապրեցինք». կրտսեր սերժանտ Նարեկ Սարգսյանն անմահացել է հոկտեմբերի 9-ին Ջրականում. «Փաստ» Ո՞ւմ է բաժին հասնելու առաջին և ամենաուղիղ հարվածը. «Փաստ» «Գուցե իր հույսն արտահերթ ընտրոււթյունների իմաստով հանկարծակիությունն է, որ ընդդիմությունը չկարողանա համախմբվել». «Փաստ» Փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացման հիմնադրամ կստեղծվի. նախագիծ. «Փաստ» Կոնկրետ քայլերն ու գործողությունները միայն կարող են որևէ բան «ասել». վստահության բացակայությունն ու «հեղափոխության սինդրոմը». «Փաստ»

Ինչպե՞ս են ձուկն օգտագործել որպես... մոմ

Թե ով է առաջինը մոմը հորինել, ոչինչ հայտնի չէ: Փաստեր կամ փաստաթղթեր չկան: Կան ընդամենը լեգենդներ, ենթադրություններ և գրառումներ: Միգուցե այս թեմայի շուրջ իրոք գոյություն ունի կախարդական առեղծված: Չնայած, ինչպես մյուս բոլոր երևույթները, մոմը ևս, բնականաբար, ունի առաջացման իր պատմությունը: Ժամանակակից մոմերը իրենց արտաքին տեսքով և բովանդակությամբ զգալիորեն տարբերվել են հնագույններից: Հին ժամանակներում մարդու կողմից ստեղծված մոմերը բավականին տարօրինակ ձևերով ու նյութերով են պատրաստվել: 

Դրանք երբեմն ունեցել են երկարավուն խողովակների (օրինակ՝ եղեգնի) տեսք, որի ներսը խեժ է լցված: Ճապոնացիներն ու չինացիները բույսերի սերմերից ստացված նյութից են պատրաստել մոմեր՝ այն լցնելով թղթից պատրաստված գլանների մեջ և բույսերի մանրաթելերից պատրաստված հյուսվածքը տեղադրելով մոմի կենտրոնում: 

Շատ տարիներ անց ՝ 18րդ դարում պատրույգ սկսել են պատրաստել բամբակի թելից՝ այն կախելով խեժով կամ ճարպով պատրաստված մոմի ներսում: Յուրաքանչյուր ժողովուրդ ունեցել է մոմի արտադրության իր տեխնոլոգիան: 

Օրինակ ՝ բնիկ ամերիկացիները ստիպված են եղել որպես մոմ օգտագործել յուղոտ canglefish ձուկը, որն ուղղակի հագցրել են փայտի վրա և դարձրել ջահ: Հյուսիսային Ամերիկայի հարավարևմտյան շրջաններում որպես մոմ օգտագործվել է հեշտ այրվող ծառի կեղևը: 

Նոր Անգլիայում ներգաղթյալները վառել են մոմային ծառը, որը շատ խեժ է պարունակում: Բայց այս բոլոր մեթոդները իրենց լիարժեք չեն արդարացրել: 

Զարմանալի չէ, որ հենց կարիքն է դարձել մոմի գյուտի պատճառը: Աստիճանաբար մարդիկ ելքը գտել են, և մոմի պատմության մեջ սկսվել է նոր փուլ` մոմ ստանալու համար սկսել են օգտագործել կենդանական ճարպ: 

Բացի դա, մոմի արտադրության համար օգտագործվել է նաև մեղրամոմը (բացառապես իր հաճելի բույրի պատճառով): Մեղրամոմերը այրվել են շատ ավելի պայծառ, քան ճարպից պատրաստվածները, բայց դրանք վառելը թանկ հաճույք է եղել:

 Սպերմացետը մի նյութ է, որը հայտնվել է մի փոքր ավելի ուշ, բայց մեծ մրցակցության մեջ է մտել ճարպի և մեղրամոմի հետ: Այդ նյութը ստացել են կետերի գլխուղեղից: Սպերմացետե մոմերը այրվել են շատ ավելի պայծառ, քան նույն կետի ճարպից պատրաստված մոմերը, և լուսաչափության մեջ դրանց լույսն է ընդունվել որպես ստանդարտ: 20-րդ դարում դադարեցվել է սպերմացետե մոմերի արտադրությունը, քանի որ արգելվել է կետերի որսը:

 15-րդ դարից ի վեր մոմի ստեղծման տեխնոլոգիան փոխվել է: Եթե նախկինում սառը մոմանյութից պետք էր ձևավորել մոմ, ապա այդ դարից սկսած սկսել են հալված մոմը լցնել կաղապարների մեջ և կաղապարից հանել չորանալուց հետո: 19-րդ դարից մոմեր սկսել են պատրաստել հատուկ մեքենաների վրա: 

Այն բանից հետո, երբ մոմագործությունը մեխանիզացվել է, այն հասանելի է դարձել բոլորի համար իր էժանության պատճառով: Միևնույն ժամանակ, քիմիկոսները հայտնագործել են, որ կենդանական ճարպի կազմի մեջ կան այնպիսի բաղադրիչներ, ինչպես օլեինաթթուները և ստեարինաթթուները՝ համակցված գլիցերինի հետ: Եթե գլիցերինը հեռացվի, ապա ստացված նյութը ավելի պինդ է լինում, քան ճարպն է, ավելին, այն ավելի լավ է այրվում: 

Այդ խառնուրդը անվանվել է «ստեարին»: Որոշ ժամանակ անց մարդիկ սովորել են նավթը թորելով ստանալ պարաֆին: Արդյունքում պարզվել է, որ ստացված նյութը իր հատկություններով չի զիջում մեղրամոմի և սպերմացետի պայծառությանը և շատ ավելի էժան է: Ներկայումս արտադրվող բոլոր մոմերում օգտագործվում է հենց պարաֆինը:

 

Իրանը ցուցադրել է ստորգետնյա «հրթիռների քաղաք»Հայաստանը կընդունի բասկետբոլի կանանց Մ16 տարեկանների Եվրոպայի առաջնությունըՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգըԱՄՆ-ին սնանկացում է սպառնում, եթե չլուծվի պետական պարտքի վերին շեմի հարցը40 մարդ հոսպիտալացվել է անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով․ ՍլովակիաԻնչպե՞ս Հայաստանում ծնված երեխայի համար ստանալ ԱՄՆ քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ, եթե ծնողներից մեկը ԱՄՆ քաղաքացի է«Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնինԻրավիճակը` ավտոճանապարհներին` 22:00-ի դրությամբԻրանի ՀՕՊ-ը ամերիկյան F-16 կործանիչ է խոցելԿիրակնօրյա Սուրբ պատարագներ՝ Արագածոտնի թեմումՄի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում․ միջպետական նշանակության բոլոր ավտոճանապարհները բաց ենԵս տեղափոխվում եմ Հայաստան. Դենիս Ջորկաեֆը առաջադրվել է որպես ՀՖՖ նախագահի թեկնածուԼևոն Աբրահամյանն ընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահՁախ ոտքից են վեր կացել. Զախարովայի կոշտ արձագանքը ԵվրոպայինՀրդեհ է բռնկվել Վանաձորի Բազում թաղամասում, տեղում աշխատում են հրշեջներըՖուտբոլի Հայաստանի Պրեմիեր լիգայի 14-րդ տուրում «Ուրարտուն» հաղթեց «Սյունիքին»Հունաստանի Ակրոպոլիսի թանգարանում բացվել է հին Հայաստանին նվիրված բացառիկ ցուցահանդեսԻՀՊԿ-ն հայտնել է Հորմուզի նեղուցի մոտակայքում 58-րդ ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ-ը խոցելու մասինՍպերցյանը վնասվածքից հետո վերադարձել է մարզադաշտ և հաղթել Ռոնալդուի ակումբի դեմ խաղումՊետք է պարզեցնել պղտոր ջուրը․ ընդունել սխալներն ու հասկանալ՝ ինչու է Հայաստանը հայտնվել այս իրավիճակում․ Մհեր ԱվետիսյանԹեհրանը ներկայացրել է իր ստորգետնյա «հրթիռային քաղաքը»Հայաստանում կալանավորները պահվում են կյանքի համար վտանգ ներկայացնող պայմաններում. Ավետիք ՉալաբյանՌուսական կողմը շատ լավ պատկերացում ունի, թե հայկական տնտեսությունում ինչ է կատարվում. Հրայր ԿամենդատյանՄի փոր հացով երկիր չեն փոխում. Արշակ ԿարապետյանԱղանդավորության ծավալուն մուտքը Հայաստան լի է վտանգներով. Արմեն ՄանվելյանՀայաստանն այսօր կանգնած է աշխարհաքաղաքական բարդ ընտրության առաջ. Մհեր ԱվետիսյանՏելեկոմից մինչև ֆինտեխ, էներգետիկա, լոգիստիկա և ավելին. Team Group-ը Digitec-ում թվային նոր լուծումներ ու հարթակներ է ներկայացնումՀայաստանի քարտեզը չի կարող ամբողջական համարվել քանի դեռ ադրբեջանական զորքը գտնվում է մեր ինքնիշխան տարածքում. Մարիաննա ՂահրամանյանԻշխանությունները քաղաքական հետապնդումների նոր ալիք են սկսում. Արեգ ՍավգուլյանԵՄ կառույցները չեն գործադրում բավարար ջանքեր մեր երկրում մարդկանց իրավունքների պաշտպանության համար. Մենուա ՍողոմոնյանՍպորտի և արվեստի ամենագեղեցիկ համադրություններից մեկը. «Փաստ»Մեր աշխատակիցները. Իշխան Պետրոսյան. տեսանյութՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (21 նոյեմբերի). Մարդու առաջին թռիչքը օդապարիկով. «Փաստ»Թվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ինՀայ համայնքի տարիների հետևողական ջանքերն արդյունք են տվել․ Բաքվի բանտում պահվող հայ ռազմագերիներին շնորհվել է Նիցցայի պատվավոր քաղաքացու կոչումԱռասպելացված հին պատմությունների ու գաղափարախոսությունների տարասեռ համադրությունը. «Փաստ»Թվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ումԺամանակի ընթացքում Հայաստանը դուրս կգա և՛ ԵԱՏՄ-ից, և՛ ՀԱՊԿ-ից. ի՞նչ հետևանքների է պետք սպասել. «Փաստ»Աշխարհաքաղաքական հսկաների Շենժենի բենեֆիսն ու անկայուն աշխարհակարգի խորհրդանշական արտացոլումը. «Փաստ»«Նարեկիցս հետո հանուն մեր աղջիկների ապրեցինք». կրտսեր սերժանտ Նարեկ Սարգսյանն անմահացել է հոկտեմբերի 9-ին Ջրականում. «Փաստ»Ո՞ւմ է բաժին հասնելու առաջին և ամենաուղիղ հարվածը. «Փաստ»«Գուցե իր հույսն արտահերթ ընտրոււթյունների իմաստով հանկարծակիությունն է, որ ընդդիմությունը չկարողանա համախմբվել». «Փաստ»Փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացման հիմնադրամ կստեղծվի. նախագիծ. «Փաստ»Կոնկրետ քայլերն ու գործողությունները միայն կարող են որևէ բան «ասել». վստահության բացակայությունն ու «հեղափոխության սինդրոմը». «Փաստ»Կկուն կանչե՞ց. որտեղի՞ց են գալիս Փաշինյանի նյարդայնության գրգիռները. «Փաստ»Ուսուցիչների որքա՞ն թափուր հաստիք կա դպրոցներում. «Փաստ»300 հազար դրամ տուգանք՝ 700 միլիոնանոց «ջեքփոթի» դիմաց. ինչպես են համայնքային բյուջեները վերածվել ընտանեկան բիզնեսի. «Փաստ»Քաղաքական խոհանոցի «ֆիրմային» ուտեստը. «Եթե պարտվեմ, կհեռանամ». «Փաստ»Ռուբիոն անհրաժեշտ է համարել ՌԴ-ի, Չինաստանի և ԱՄՆ առաջնորդների պարբերական խորհրդակցություններըԱռաջին կուրսեցիների ուսման վարձը կփոխհատուցվի 100%-ով, ուսանողները կստանան նաև կեցության աջակցություն․ նոր նախագիծ