Ղարաբաղի հարցով դիրքորոշումը կամրապնդի Ռուսաստանի դիրքերը միջազգային խաղացողների հետ երկխոսություն վարելիս. փորձագետներ
Լեռնային Ղարաբաղում խաղաղության հաստատմանն ուղղված ջանքերը կօգնեն Ռուսաստանին միջազգային խաղացողների հետ երկխոսություն վարել առավել ուժեղ դիրքից: Ինչպես փոխանցում է ТАСС գործակալությունը, նման եզրահանգման են եկել «Վալդայ» քննարկումների ակումբի՝ «Ստատուս-քվոյի կոտրում և Լեռնային Ղարաբաղի ճգնաժամի միջազգային ճանաչափում» խորագրով զեկույցի հեղինակները:
Ուսումնասիրությանը մասնակցել են ՄԳԻՄՕ-ի (Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտ) Միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի գիտաշխատող, Международная аналитика ամսագրի գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Մարկեդոնովը, Թեհրանի համալսարանի քաղաքագիտության ֆակուլտետի անդամ, Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի, տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտում գիտությունների թեկնածու, Իրանի Ռազմավարական ուսումնասիրությունների կենտրոնի գիտաշխատող Վալի Քալեջին և միջազգային ու ռուս-թուրքական հարաբերությունների ոլորտի փորձագետ Քերիմ Հասը:
«Մոսկվան արդեն իրեն ներկայացել է որպես արդյունավետ միջնորդ և խաղաղապահ: Առաջնորդությունն այս ասպարեզում կարող է ամրապնդել Ռուսաստանի դիրքերը Կովկասում և Եվրասիայում: Այն նախապայմաններ կստեղծի միջազգային խաղացողների հետ առավել ուժեղ դիրքերից երկխոսություն վարելու համար: Դրական սցենարի շարունակությունը հնարավորություններ կբացի այն մոդելի արդիականացման համար, որում որոշիչ գործոն կհանդիսանա պրագմատիզմը և ոչ թե դաշինքային համերաշխությունն ու կոալիցիաները»,- ասվում է հետազոտության մեջ:
Ինչպես փորձագետները շեշտում են, Հարավային Կովկասում հակամարտությունն արդիականացրել է հակասությունները ՆԱՏՕ-ի ներսում այն հարցերի շուրջ, որոնք անմիջական առնչություն չունեն վիճահարույց տարածաշրջանի կարգավիճակի հետ:
Զեկույցի հեղինակների կարծիքով՝ ղարաբաղյան հակամարտության լուծումը որոշակի հնարավորություններ է տալիս այսպես, թե այնպես դրանում ներգրավված բոլոր հիմնական խաղացողներին մանևրելու համար:
Գիտնականները ենթադրում են, որ հնարավոր սցենարներից մեկը կարող էր դառնալ «մեծ եվրասիական գործարքը», որը նման կլիներ մոտ հարյուր տարի առաջ Վլադիմիր Լենինի և Քեմալ Աթաթուրքի միջև կնքվածին: Սակայն «ազդեցության ոլորտների բաժանման» նման սցենարը Եվրասիայում Մոսկվայի և Անկարայի միջև իրատեսական չի թվում, քանի որ Լենինն ու Աթաթուրքը «ոչ համակարգային խաղացողներ էին, նոր իրականության ստեղծողներ, մինչդեռ ժամանակակից Ռուսաստանն ու Թուրքիան չափազանց շատ թելերով կապված են միջազգային հիմնական գործընթացներին»:
Փորձագետները կասկածի տակ են դնում նաև Ռուսաստանի և Արևմուտքի մերձեցման սցենարը՝ Թուրքիայի գործողությունների անընդունելիության հողի վրա: «Վերջին հինգ տարիներին Սիրիայում տեղի ունեցող դեպքերը, ինչպես նաև Լիբիայի և Իրաքի շուրջ ծավալվող գործողությունները ցույց են տվել, որ ԱՄՆ-ն և նրա դաշնակիցները պատրաստ չեն Մոսկվայի հետ հարաբերությունների բարելավմանը՝ անգամ ահաբեկչությանը դիմագրավելու խնդիրների հարցում»,- ընդգծում են մասնագետները:
Վերլուծաբանների կարծիքով, սակայն, Լեռնային Ղարաբաղի հարցով Մոսկվայի և արևմտյան մայրաքաղաքների միջև հնարավոր է «ընտրովի փոխգործակցություն»: «Եվ սխալ կլիներ դրանից խուսափել: Նման համագործակցությունը կօգներ ապագայում նոր օրակարգ ձևավորելուն և սառը պատերազմի տարիների կարծրատիպերից ազատվելուն»,- եզրափակում են զեկույցի հեղինակները:
Հիշեցնենք, որ Նիկոլ Փաշինյանը նոյեմբերի 9-ին ստորագրել է եռակողմ հայտարարություն, որով Ադրբեջանին են անցնում Արցախի յոթ շրջանները, Շուշին ու Հադրութը, բացառությամբ մի գյուղի, գյուղեր Ասկերանի ու Մարտունու շրջանից, ինչպես նաև Մարտակերտի շրջանի Թալիշ և Մատաղիս գյուղերը։ Ըստ այդ հայտարարության՝ Լեռնային Ղարաբաղում շփման գծի երկայնքով և Լաչինի միջանցքի երկայնքով տեղակայվում է Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորախումբ, այդ թվում՝ հրաձգային զենքով զինված 1960 զինծառայող, 90 զրահամեքենա, 380 միավոր ավտոմոբիլային և հատուկ տեխնիկա: ՌԴ խաղաղապահների մի մասին արդեն տեղակայվել է Արցախում։
