«Խայտառակ անլրջություն է տիրում կառավարման ապարատում. վիճակը ճգնաժամային է». «Փաստ»
Հարցազրույց
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Կառավարման կոլապսի առաջ շատ վաղուց էինք կանգնած, բայց վերջին երկուսուկես տարում այդ խնդիրն ավելի ընդգծված է, քանի որ կառավարմամբ զբաղվում են կառավարիչ չհանդիսացող անձինք:
«Փաստի» հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց կառավարման խորհրդատու Բաբկեն Մկրտչյանը, որի հետ զրույցում անդրադարձել ենք նաև այս շրջանում կառավարման համակարգի տեսանելի պատկերին: «Մարդիկ, որոնք իրենց կյանքում անգամ 4-5 անձնակազմ ունեցող որևէ ձեռնարկություն, թեկուզ փոքր խանութ ռեալ ու արդյունավետ չեն կառավարել, զբաղվում են լուրջ մակրոկառավարումով՝ մարզպետներ, նախարարներ են աշխատում: Կառավարման տեսանկյունից սա անթույլատրելի է, բայց, կարծես, մենք ուզում ենք, որ այդպես լինի: Այդպես լինում է, ու, մենք, ի վերջո, հայտնվում ենք կոլապսի առաջ»,-ասաց նա: Բաբկեն Մկրտչյանի խոսքով, Նիկոլ Փաշինյանը կառավարիչ չէ. «Դա պարզ է. ինչպես էլ պտտվենք այդ հարցի շուրջ, նույն տեղն ենք գալու:
Առավել ևս՝ գերագույն գլխավոր հրամանատար չէ: Դա նման է մի իրավիճակի, երբ, օրինակ, ինձ՝ բիզնես ոլորտի կառավարչիս, որոշեն ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ նշանակել, ու ասեն՝ կառավարիր: Նախ՝ հիմար կլինեմ, եթե համաձայնեմ, իսկ ովքեր ծափ կտան ու կնշանակեն ինձ, եռակի հիմար կլինեն, եթե անգամ ինձ ամենամոտ ու հարազատ մարդիկ են: Ընդհանուր առմամբ, իրականում կառավարման տեսակետից վիճակը ճգնաժամային է: Եվ եթե ճգնաժամը շարունակում են կառավարել ընդհանրապես կառավարումից հեռու մարդիկ, այդ ճգնաժամը խորանալու է: Եվ, այո, դա շատ լուրջ վնասների է հասցնելու, ինչպիսին քաոսն է: Այսինքն, հասարակությունը չի հասկանալու՝ ինչ է անելու, և հասարակություն-պետություն առանց այն էլ ոչ հստակ հարաբերություններն ավելի են խաթարվելու»:
Մեր զրուցակցի դիտարկմամբ, տպավորություն է, որ պետությունը սեփական մեքենայի սկզբունքով է կառավարվում, որն ինչպես ուզում, այնպես էլ վարում են. «Օրինակ՝ որ փողոցով ուզում, վարում են, անգամ կարմիր լույսի տակ չկանգնելով են վարում՝ դուրս գալով նաև հանդիպակաց գոտի: Իրականում խայտառակ, անբացատրելի վիճակ է: Կառավարման տեսակետից որևէ բացատրություն չունեմ, խայտառակ անլրջություն է տիրում կառավարման ապարատում: Ու երբ նկատում եմ, որ ԱԺում մարդիկ երկիրն այս պահին փրկելու կամ ավելի լավ կառավարելու մասին մտքեր են արտահայտում, ինձ մոտ հարց է առաջանում. բա երկուսուկես տարի ինչո՞ւ ավելի լավ չկառավարեցիք, որ հիմա հայտնվել ենք այս իրավիճակում:
Ո՞վ էր խանգարում: Ես այն կարծիքին եմ, որ ոչ ոք էլ չէր խանգարում: Նախ՝ պետք է կառավարել իմանալ, հետո մտածել լավ կառավարելու մասին, բայց եթե մարդիկ կառավարել չգիտեն, ինչի՞ մասին է խոսքը: Հմտությունների, նախապատվությունների, ինչպես նաև ռազմավարական մտածելակերպի պակասը հանգեցնում է նրան, որ կառավարիչները միանշանակ ձախողում էին իրենց ոլորտը, բայց այստեղ ուրիշ խնդիր կա նաև հասարակության մասով: Հասարակությունը, որն այս դեպքում գործատուն է, չունի այն չափանիշները, որոնցով պետք է գնահատի իր աշխատողի աշխատանքի արդյունավետությունը: Վստահ եմ՝ «Իմ քայլը» դաշինքին քվե տված քաղաքացիների մեծամասնությունը չգիտի այն չափանիշները, որոնցով պետք է գնահատեն, թե իրենց ընտրած կառավարիչները լավ, թե վատ են աշխատում: Ի դեպ՝ շատ հաճախ է առաջանում հարցը՝ իսկ ո՞վ կա, որ լավ կառավարի:
Օրինակ՝ եթե ես զգամ, որ հասարակությունը գնահատման չափանիշներ չունի, կխուսափեմ ստանձնել այդ պատասխանատվությունը, քանի որ չհասկացված պետք է լինեմ: Սա լուրջ հարց է. այսինքն, առաջնորդը կգա այն ժամանակ, երբ կհասկանա, որ պահանջված են իր հմտությունները, փորձառությունները, բարոյական տեսակը, արժեհամակարգն ընկալված է ու գնահատված»: Անդրադառնալով իշխանության երեք թևերին ու պետական կառավարման արդյունավետությանը՝ Բ. Մկրտչյանը նշեց. «Հիմա ունենք երկու թև, որտեղ տոտալ կոլապս է: Այսինքն, կառավարման համակարգն ասում է՝ ես ամեն ինչ ճիշտ եմ անում ու եթե անգամ սխալ եմ անում, հիմա ավելի ճիշտ կանեմ: Օրենսդիր մարմինն այս պահին ընդհանրապես անգործության է մատնված, թեպետ այնպես չէ, որ նախկինում շատ լուրջ գործերով էին զբաղված:
Զբաղված էին ամբողջ դաշտն իրենց, մեղմ ասած, պսևդո հեղափոխական նպատակներին հարմարեցնելու գործով: Ինչ վերաբերում է դատական իշխանությունը, ապա այն երկուսուկես տարվա ընթացքում չէր կողմնորոշվում ինչ անել, ում պատվերը կատարել՝ արդարության, հասարակության, թե իշխանության: Այսօր ազգային կորուստ ունենք: Այն, ինչ ունենք այս պահին, ազգային ողբերգություն է: Դատական իշխանությունն այս պահին անհատների մակարդակով ապրում է այդ ողբերգությունը, բայց համակարգի առումով ինձ համար նկատելի չէ, որ փորձում են լուրջ հակակշիռ լինել մյուս երկու օղակներին: Ընդհանուր առմամբ, այս պահին նորից երկմտանքի առաջ են, թեպետ իրենց առաքելությունը միայն օրենքին ծառայելն է: Իսկ գործադիրը չձախողելու պատասխանատուն էր: Երկուսուկես տարի ասում էին, որ ավելի լավ են կառավարում, բայց մենք ազգային խայտառակություն ունեցանք:
Հիմա նույն ձախողված գործադիրը, այս պահին գտնվելով կոլապսի ու ճգնաժամի մեջ, հերթական անգամ փորձում է ներկայացնել ավելի արդյունավետ կառավարման իր բարի ցանկությունները: Առհասարակ, եթե կառավարիչը մեկ անգամ ձախողում է, չպետք է թույլ տալ, որ նա կրկին ձախողի, որովհետև այդ հնարավորությունն իրեն արդեն մեկ անգամ տրվել է»:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
