Ռուսաստանը կգնա՞ երկրորդ ռազմաբազա ստեղծելու և նոր ռազմաքաղաքական համաձայնագրի կնքելու ճանապարհով․ «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
iarex.ru-ն «Ռուսաստանի ինչի՞ն է պետք երկրորդ ռազմաբազան Հայաստանում» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանում արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին ընդդիմադիր կուսակցություններն ընտրել են նախընտրական քարոզարշավի ամենաարդյունավետ մարտավարությունը: Նրանք անընդհատ խոսում են երկրի անվտանգության մասին: Եվ հենց անվտանգությունն է ներկայումս Հայաստանի համար առավել հրատապ խնդիրը: Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմում կրած պարտությունից և Ադրբեջանի հետ սահմանների հարկադիր գծանշումից հետո, որը ազդել է ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղի, այլ նաև հենց Հայաստանի տարածքի վրա, անվտանգության հարցը առաջնային է անգամ այնպիսի խնդիրներից, ինչպես, օրինակ՝ կորոնավիրուսի մոլեգնող երրորդ ալիքը:
Մարտի 26-ին խորհրդարանում կայացած ճեպազրույցում ընդդիմադիր «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը հայտարարել է, որ «հետպատերազմյան պայմաններում, երբ Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի սահմանները վտանգված են, իսկ Ռուսաստանն իրականում դարձել է Արցախի անվտանգության երաշխավորը, անհրաժեշտ է վերանայել Ռուսաստանի Դաշնության հետ հարաբերությունները... Մենք հավատում ենք, որ եկել է ժամանակը Ռուսաստանի հետ նոր ռազմաքաղաքական դաշինք կնքելու համար և շատ շուտով դրա մանրամասն նախագիծը կներկայացվի», - ասել է նա՝ ավելացնելով, որ «Բարգավաճ Հայաստանը» շուտով կներկայացնի Ռուսաստանի հետ նոր ռազմաքաղաքական դաշինքի իրենց մշակած նախագիծը:
Ավելի վաղ խորհրդարանական մեկ այլ ընդդիմադիր կուսակցության ներկայացուցիչ ևս խոսել էր անվտանգության նոր համաձայնագրի անհրաժեշտության մասին:«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը առաջարկել է ստորագրել նոր համաձայնագիր, որը պարունակում է Հայաստանում ռուսական երկրորդ ռազմաբազայի ստեղծման մասին կետ: Կուսակցությունը կարծում է, որ նոր բազայի գտնվելու վայրը պետք է լինի Սյունիքի մարզը, որը սահմանակից է Ադրբեջանին: Նրանց կարծիքով, նոր ռազմաբազան կդառնա տարածաշրջանում երկարաժամկետ խաղաղության և անվտանգության երաշխավորը: Այժմյան ռուսական 102-րդ ռազմաբազան տեղակայված է Գյումրիում: Նրա տեղակայումը 2010 թվականին երկարաձգվել է մինչև 2044 թվականը: Ռուսաստանը օգտագործում է նաև Երևանի «Էրեբունի» ռազմական օդանավակայանը: Բայց դժվար է պատկերացնել, որ ընդդիմության նախաձեռնությանը կաջակցեն գործող իշխանությունները: Արտաքին քաղաքականության մեջ, հազվադեպ բացառություններով, ընդդիմության և իշխանությունների շահերը չեն համընկնում
Ավելին, ընդդիմությունից իշխանության անցումը արմատապես փոխում է քաղաքական գործիչների դիրքորոշումները: Մյուս կողմից՝ այն պայմանները, որում գտնվում է Հայաստանը, իսկապես հուշում են, որ առաջին հերթին Հայաստանի իշխանությունները պետք է շահագրգռված լինեն նոր համաձայնագրով, որը հաշվի կառնի պատերազմից հետո տարածաշրջանում ձևավորված բոլոր նոր պայմաններն ու սահմանները։ Այնուամենայնիվ, հիմնական հարցն այն է, թե արդյո՞ք Ռուսաստանին պետք է երկրորդ ռազմաբազա, և արդյո՞ք նրան պետք է նոր ռազմաքաղաքական համաձայնագիր, որը ցանկացած պահի կարող է դառնալ մեղադրանքների մեկ այլ փաստարկ ինչպես Արևմուտքի, այնպես էլ Հայաստանի համար. օրինակ՝ «Ռուսաստանը մեզ չօգնեց, չնայած այստեղ արդեն ունի երկու ռազմաբազա»:
Պետք չէ նաև մոռանալ, որ մինչ այժմ Հայաստանում մարդիկ բողոքում են Նիկոլ Փաշինյանից՝ նրան համարելով Ղարաբաղում կրած պարտության գլխավոր մեղավորը: Բայց դա շուտով կարող է փոխվել, և ժողովուրդը կարող է պարտության մեջ ավելի ազդեցիկ մեղավոր փնտրել: Անգամ հիմա արդեն կարելի է լսել Ռուսաստանին ուղղված մեղադրանքներ, որ նա չի օգնել Հայաստանին, և որ անհրաժեշտ է փնտրել Ռուսաստանի հետ ռազմական համագործակցության այլընտրանք: Իշխանություններին սատարող ուժերը և առանձին քաղաքագետներ ու փորձագետներ նախանձելի հետևողականությամբ համեմատում են Ղարաբաղում ռազմական գործողությունների դադարեցման մասին պայմանագիրը Խորհրդային Միության՝ քեմալական Թուրքիայի հետ կնքած մոսկովյան պայմանագրի հետ, համաձայն որի, Ռուսական Կայսրության նախկին հայաբնակ տարածքներ Կարսը, Արդահանը և Սուրմալուի տարածաշրջանը Արարատ լեռան հետ անցել են թուրքերին, իսկ փոխարենը Թուրքիան Բաթումը զիջել է Խորհրդային Վրաստանին ...
Այսօր, Ռուսաստանի մեղքի մասին վարկածի կողմնակիցների կարծիքով, Լեռնային Ղարաբաղի տարածքները, որոնք առանց կռվի տրվել են Ադրբեջանին, փոխանցվել են ռուսական խաղաղապահ զորախմբի տեղակայման դիմաց: Եվ եթե դրան գումարենք պատերազմի տարիներին օգտագործված ռուսական զենքի արդյունավետությունը կասկածի տակ դնելու Հայաստանի իշխանությունների փորձերը, ակնհայտ է դառնում, որ Ռուսաստանը չպետք է ներգրավվի ո՛չ որևէ նոր ռազմաքաղաքական համաձայնագրի կնքման գործին, ո՛չ էլ երկրորդ նոր ռազմաբազա ստեղծի:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
