Աշխարհաքաղաքական «սադոմազոխիզմ». ո՞վ ո՞ւմ պատանդն է. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Ուկրաինայի շուրջ հակամարտության ռազմական էսկալացիան ռեզոնանս է առաջ բերել ոչ միայն Եվրոպայում, այլև ողջ աշխարհում։ Իրավիճակի բարդությունը վերլուծական շրջանակներում ավելի շատ դիտարկվում է Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների համատեքստում։ Ճիշտ է՝ Արևմուտքի կողմից սահմանված պատժամիջոցների արդյունքում Ռուսաստանի տնտեսությունն էական վնասներ է կրելու, դա միանշանակ է, սակայն պետք է նկատի ունենալ, որ, ի տարբերություն շատ երկրների, Ռուսաստանը ռեսուրսների առումով ինքնաբավ երկիր է, և սահմանափակումներն, ի վերջո, հնարավորինս քիչ ցնցումներով կարող է հաղթահարել։ Մյուս կողմից էլ՝ ռուսական տնտեսությունը կարող է կենտրոնանալ Չինաստանի ուղղությամբ, որն ահռելի հնարավորություններ ունեցող շուկա է։
Իսկ բազմաթիվ երկրներ, այդ թվում՝ ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցներ սահմանող եվրոպական պետությունները, ռեսուրսների և հումքի մատակարարումների առումով շատ մեծ կախվածություն ունեն Ռուսաստանից։ Շատ ավելի էական կարևորություն ունի պարենային անվտանգությունը։ Ուկրաինայում պատերազմը շարունակվելու պատճառով տարբեր մասնագիտական կառույցներ արդեն իսկ իրենց խոր մտահոգություններն են հնչեցնում՝ կապված գյուղատնտեսական արտադրանքի գլոբալ պակասի հետ: Ռուսաստանը և Ուկրաինան ոչ միայն էական դերակատարություն ունեն համաշխարհային մատակարարումների շղթայում, այլև այնպիսի պարենային ապրանքների հիմնական արտադրողներն են, ինչպես ցորենը, գարին, եգիպտացորենը, ձեթի սերմերը և սոյայի հատիկները:
Բացի դրանից, Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցները, ընդհանուր առմամբ, բացասական են ազդելու գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալների վրա, քանի որ այդ երկիրը կալիումի, ամոնիակի, միզանյութի և հողի համար այլ սննդանյութերի ու պարարտանյութերի խոշոր արտահանող է։ Այսօր արդեն ակնհայտ է, որ պարենային ապրանքների գները շեշտակի աճել են։ Օրինակ՝ ցորենի գինը հասել է վերջին 13 տարվա առավելագույնին, և հնարավոր է, որ ավելի բարձրանա։ Սպասվում է, որ պարենային ճգնաժամը հարվածելու է ոչ միայն Ասիայի ու Աֆրիկայի քիչ զարգացած և զարգացող պետություններին, այլև հենց եվրոպական երկրներին, որոնք պետք է պարենով ապահովեն ոչ միայն իրենց բնակչությանը, այլև իրենց երկրներ գաղթած հազարավոր ուկրաինացի փախստականներին։
Պատահական չէ, որ Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնն արդեն իսկ ընդգծում է, որ պարենային ապրանքների գների բարձրացման պայմաններում երկրի բնակչության ցածր ու միջին եկամուտ ունեցող խավը կարող է լուրջ խնդիրների բախվել, դրա համար էլ չի բացառել, որ պետությունը կարող է օգնություն տրամադրել այդ մարդկանց պարենային կտրոնների տեսքով։ Եվրոպան նաև լուրջ մարտահրավերի է բախվում՝ կապված էներգակիրների ներմուծման խնդրի հետ։ Եթե ռուսական նավթի փոխարեն Եվրոպան կարող է քիչ թե շատ այլ արդյունահանող երկրներից այն մատակարարել, ապա գազի խնդիրը բավական լուրջ է։ Խնդիրն այն է, որ ԵՄ-ն բնական գազի մոտ 40 %-ը ստանում է Ռուսաստանից, և գազ մատակարարող ոչ մի այլ երկիր չի կարող լրացնել ռուսական մատակարարումները։ Սա, իհարկե, հասկանում են նաև եվրոպական երկրների առաջնորդները։
Ռուսական գազից հատկապես մեծ կախվածություն ունի Գերմանիան, որի արդյունաբերության շահերից է բխում ռուսական գազի մատակարարումների նույնիսկ ավելացումը, սակայն ուկրաինական ճգնաժամի ֆոնին գերմանական իշխանությունները գնացին իրենց տնտեսական շահերին վնասող մի շարք քայլերի, օրինակ՝ որոշելով դադարեցնել «Հյուսիսային հոսք 2»-ի հավաստագրման գործընթացը: Եվրոպական երկրները Ռուսաստանից կախվածություն ունեն նաև մետաղական հումքի ներկրման տեսանկյունից։ Եվ պատահական չէ, որ ՌԴ-ի դեմ սահմանված պատժամիջոցների ֆոնին որոշ մետաղների, օրինակ՝ ալ յումինի, նիկելի և պղնձի գները հասել են ռեկորդային ցուցանիշների։ Եվ պատահական չէ, որ տարբեր փորձագիտական գնահատականների համաձայն, Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցները էականորեն դանդաղեցնելու և խոչընդոտելու են ԵՄ երկրների տնտեսական աճը։ Հավանական է համարվում նույնիսկ նոր ռեցեսիայի հնարավորությունը։
Ի տարբերություն Եվրոպայի, ԱՄՆ-ը հումքի մատակարարումների առումով առավել քիչ կախվածություն ունի Ռուսաստանից, այդ իսկ պատճառով այդ երկիրն ավելի անկաշկանդ կարող է գործել պատժամիջոցներ սահմանելու առումով։ Թվում է, թե տնտեսական հզորություն ունեցող եվրոպական երկրները պետք է առաջին հերթին շահագրգռված լինեին Ուկրաինայում ռազմական գործողությունների դադարեցման համար միջնորդական ջանքերի գործադրման առումով, սակայն զարմանալի է, որ հավաքական Եվրոպան, տեղի տալով Վաշինգտոնի ճնշումներին, միակողմանի դիրքորոշում է որդեգրել՝ շարժվելով նոր պատժամիջոցների տրամաբանության, այսինքն՝ ինքնավնասման ճանապարհով։ Եվ տպավորություն է ստեղծվում, թե Եվրոպան ինչ-որ առումով դարձել է Վաշինգտոնի ու ՆԱՏՕ-ի գերին ու չի կարողանում դուրս գալ ստեղծված շրջապտույտից՝ մի տեսակ դառնալով սադոմազոխիստական գործելաոճի գեներատոր։
ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
