«Պատերազմի և հեղափոխության արանքում սերունդ է կորչում». Հուսիկ Արայի նոր գիրքը` «Կորած սերունդ». «Փաստ»
Հարցազրույց
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
«-Ընկերս զոհվեց,- հեռախոսը թերթելով` ասաց տղաս: -Երբ քո տարիքում էի, իմ ընկերը զոհվեց: Ու նայեցինք մեկմեկու աչքերի մեջ. իմ երիտասարդությունը տեսա ես, տղաս` հասուն տարիքը իր. մեր զոհված ընկերներն էինք մենք»:
Բանաստեղծ Հուսիկ Արայի «Կորած սերունդ» գիրքն ամփոփում է նրա՝ 1988-2021 թթ. գրված բանաստեղծություններն ու պոեմները, ինչպես հեղինակն ինքն է նշում, «պաթոսից հեռու և պաթոսից զերծ»: Ժողովածուն կազմվել է ՀՀ անկախության 30-ամյակի առթիվ, գրքի ստեղծմանն աջակցել է ԿԳՄՍ-ն:
«Ժողովածուում ընդգրկված բոլոր գործերը մեր անկախության 30-ամյա ճանապարհի մասին են: Գիրքը կազմվել է ժամանակագրական առումով, սկսվում է 1988 թ.-ի ազգային զարթոնքից, գալիս, հասնում 44-օրյա պատերազմին: Գրքում խոսվում է երեք պատերազմի, երկու հեղափոխության մասին, անկախության ու Հայաստանի արժևորումն է, կա գործ, որ նվիրված է Ցեղասպանությանը: Գրքի շուրջ 40 տոկոսը նոր գործեր են` գրված 2016-2021 թթ.-ին: Մեր անկախության անցած ճանապարհն է` լի կորուստներով, ձեռքբերումներով, հաղթանակով և պարտությամբ, արյունով»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Հուսիկ Արան:
Գիրքը նվիրված է ընկերոջ` հայագետ, պատմաբան Արտակ Մովսիսյանի հիշատակին:
«Երեք ընկեր էինք` ես, Արտակը, Կարենը։ Անկախ, հզոր Հայաստան ունենալու տեսլական ունեինք։ Կարեն Ավետիսյանը զոհվեց 1990 թ.-ին։ Արտակն ամրագրեց մեր ազատությունն իր պատմագրությամբ, իսկ ես էլ բանաստեղծություններ էի գրել այդ թեմայով»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Ինչո՞ւ «Կորած սերունդ»:
«Գրքում համանուն պոեմ կա: Առաջին պատերազմում հիմնական կռվող, շարժիչ ուժը մեր սերունդն էր, այդ պատերազմում 7000 զոհ ունեցանք, իհարկե, ոչ միայն երիտասարդ, այլ նաև ավագ սերնդից: Պատերազմի և հեղափոխության արանքում միշտ սերունդ է կորչում: Այն ժամանակ այդ սերունդն ընկճախտի մեջ ընկավ, արտագաղթեց, մարդիկ իրենց տեղը չգտան, շատերը չկարողացան անգամ ընտանիք կազմել: Այդ սերունդն այդպես կորավ, այն սերունդը, որ պատերազմ էր հաղթել, անկախություն կերտել, արժեքների կրող էր: Եկավ մեր նոր սերունդը, որն, ավաղ, ևս կորավ պատերազմի հետևանքով, մի ամբողջ ոսկե սերունդ ֆիզիկապես ոչնչացվեց: Հենց այս պատճառով ժողովածուն վերնագրեցի «Կորած սերունդ», սերունդը և՛ ֆիզիկապես, և՛ հոգեպես կորավ»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Իսկ գրքում հնչում են հարցեր ու պատասխաններ, թե ինչու 30 տարի անց հայտնվեցինք այս իրավիճակում: «Գրականությունը միշտ հարցեր է բարձրացնում, դրանք ավելի դաժան են, քան անգամ պատասխանները: Իմ բոլոր գործերում առաջին պլան է մղված մարդը, մարդու կորստի համար է ցավը: Այսօր, ցավոք, մի իրավիճակում ենք, երբ կորցնում ենք անկախությունը»,-հավելում է բանաստեղծը:
Ընդգծում է` թե՛ այն ժամանակ, թե՛ հիմա պատերազմներից հետո մարդիկ ուղղակի իրենց տեղը չեն գտնում:
«Կրկին՝ սերունդների կորստի մասին: Պատերազմի և հեղափոխության արանքում միշտ մի քանի սերունդ կորչում է: Վերջին տարիներին հույս ունեի, որ գոնե այս սերունդը կկայանա, բայց ինչ կայանալ` բայրաքթարների տակ զոհվեցին երեխեքը: Վաղվա նկարիչը, գիտնականը, գրողը, հողի մշակը, շինարարը, բոլորը զոհվեցին, մի ամբողջ սերունդ զոհվեց»,ասում է Հուսիկ Արան:
Ժողովածուի մասին պատմել մի քանի բառով բարդ կլինի, այն բավականին ծավալուն է, օրինակ` կարծես փորձես պատմել 33 տարվա մեր պատմությունը` ամփոփելով այն մի քանի էջի մեջ:
«Սա գիրք է այն մասին, թե որտեղից ուր հասանք, ավաղ, վատ հանգրվանի: Մեկ տարի հոգեբանորեն չէի կարողանում գիրքը տպել, ուշացրել եմ այն: Ճնշվում էի, ախր տոնում ենք մեր անկախության 30-ամյակը` կորցնելով մեր անկախությունը: Ուզում էի, որ այն նվեր լիներ մեր անկախությանը, դեռ պատերազմից առաջ էր, երբ հայտ ներկայացրեցի, որ նման ժողովածու եմ ցանկանում տպագրել: Ուզում էի պատմել այն մասին, որ արյունով, ազատամարտով, հաղթանակով եկել հասել ենք կարևոր հանգրվանի, բայց պատերազմը սկսվեց, որի հետևանքով ունեցանք այն, ինչ ունենք: Մեկ տարի չէի կարողանում գիրքը տպագրության հանձնել, մի տեսակ չեմ հաշտվում, երբեմն ինքս ինձ հետ կռիվ տալիս, թե ինչու այն տպեցի: Նվեր էի ուզում պատրաստել, բայց դրա մեջ այնքան դառնություն դրվեց: Ցավով ու տառապանքով հասանք 30-ամյակին, նորից պատերազմ, որն ամեն ինչ կործանեց: Ինչ էլ լինի, սա մեր ապրած կյանքն է»,-եզրափակում է Հուսիկ Արան:
Գրքի շնորհանդեսը կլինի սեպտեմբերին` Գրքի փառատոնի շրջանակում, բայց այն արդեն կարելի է գտնել գրախանութներում:
ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
