«Իմ ցավոտ հպարտությունն է». պատերազմի առաջին օրից Հարությունը կամավոր մեկնել է Արցախ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Հարությունն իմ տղան է, իմ համար ամենա-ամենան է»,-այսպես ենք սկսում զրույցը նրա մայրիկի՝ տիկին Աննայի հետ, երբ խնդրում եմ պատմել որդու մասին: Հետո հավելում է՝ մինչ բանակ գնալն ինձ համար երեխա էր: «Երբ վերադարձավ, բացահայտեցի իր լրիվ ուրիշ տեսակը՝ էլ ավելի մեծ հարգանքը ծնողի ու մեծերի նկատմամբ, ընկերներին օգնության հասնելու կարողությունը: Չնայած մինչ բանակն էլ այդպիսին էր: Ընկերական շրջապատում Հարությունը խաղաղության աղավնին էր: Դասղեկն ասում էր՝ երբ փոքր վեճ էր անգամ լինում, Հարությունը կարողանում էր իր հանդարտությամբ, ժպիտով ամենը հարթել: Կռվարար չէր, ընկերասեր էր, ազնիվ»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշում է տիկին Աննան:

Հարությունը յոթ տարի ուսանել է Ջիվանու անվան աշուղական դպրոցում, ավարտել 2016 թ.-ին, զուգահեռ նաև քամանչայի դասերի հաճախել: Մայրիկի խոսքով, հայրենասիրական երգն իր տարերքն էր, իսկ դպրոցը՝ տունը. «Դաս էլ չունենար, գնում էր դպրոց: Թովմաս Պողոսյանի հետ հրաշալի հարաբերություններ ուներ, դպրոցում իրեն շատ լավ էր զգում»: Տիկին Աննան վերհիշում է՝ փոքր տարիքում որդին ոգեշնչվել էր Ներսիկ Իսպիրյանի երգերով: Նրա մոտ ուսանել չէր ստացվի, և Հարությունն իր ցանկությամբ ընտրեց Ջիվանու աշուղական դպրոցը. «Խենթանում էր հայրենասիրական երգերի համար, գուսան Աշոտի երգերն էր շատ սիրում, որովհետև Սյունյաց լեռներն էր գովերգում: Սովորելու տարիներին նաև երաժշտական գրականություն էին ուսումնասիրում, ծանոթանում աշուղների կենսագրությանն ու ստեղծագործություններին: Հրաշալի ուսուցիչ է ունեցել, մինչև հիմա իր հետ կապի մեջ ենք: Բազմաթիվ համերգների է մասնակցել, պատվոգրեր ունի «Սայաթ-Նովա» մշակութային կենտրոնից: Ամենակարևորը՝ ծափահարությունների է արժանացել»:

Մինչ բանակ գնալը Հարությունը ցանկացել է ընդունվել Կոնսերվատորիայի ժողովրդական երգի բաժին. «Քառօրյա պատերազմից հետո էր: Նա անցնելու փուլում էր, բայց Արցախից երեխաներ էին եկել, որոնք պետք է ստորագրությամբ ընդունվեին: Այնպես ստացվեց, որ Հարությունս չընդունվեց, իրեն հետո Գյումրիի մասնաճյուղ կանչեցին, բայց չգնաց: Որոշեց ծառայությունից հետո սովորել»: 2017 թ.-ի հունվարի 19-ին՝ մայրիկի ծննդյան օրը, Հարությունը զինկոմիսարիատից ծանուցագիր է ստանում: «Միշտ ասում էր՝ պետք է Արցախում ծառայեմ, եթե այնտեղ «չընկնեմ», դիմում եմ գրելու, տեղափոխվեմ, իսկական ծառայությունը պետք է Ղարաբաղում լինի, որ իմանաս՝ հայրենիք ես պաշտպանել: Հենց Արցախ էլ զորակոչվեց, Մարտունի-3 զորամասում էր ծառայում: Ինձ համար իր ծառայությունը շատ դժվար է անցել: Բանակային ընկերներն են պատմել՝ դիվերսիոն հարձակում է եղել դիրքերի վրա, հետ են շպրտել թշնամուն: Հարությունը հարցրել է՝ տղերք, որ պատերազմ լինի, կգա՞ք: Ընկերները պատասխանել են՝ մեր ծառայությունը վերջանում է, տուն ենք գնալու: Իսկ Հարությունն ասել է՝ բայց ես կգամ: Հետաքրքիր է՝ երբ արդեն զորացրվել էր ՝ անընդհատ ասում էր, որ սեպտեմբերին պատերազմ է լինելու: Չգիտեմ՝ կանխազգում էր, թե՞ այլ բան»:

Զորացրվելուց հետո օրերից մի օր այցելում է Ջիվանու անվան դպրոց՝ ուսուցիչներին տեսնելու, հանդիպում է մի աղջկա ու սիրահարվում: «Ընկերություն էին անում, աղջիկն էլ Կոնսերվատորիայի ուսանողուհի էր: Մտածում էին ձմռանը նշանվելու մասին: Սեպտեմբերի 26-ին մեր տանն էին: Ասաց՝ մամ, նենց եմ կարոտել Արցախս: Առաջարկեցի՝ գնացեք, շրջեք մի քանի օր: Որոշում էին, թե ով է լինելու իրենց քավորը, այդ օրն անընդհատ կատակներ էր անում: Հաջորդ առավոտյան պատերազմի լուրը ստացանք»:

Հարությունը զորացրվելուց հետո վարսավիրություն է սովորել, աշխատում էր, չնայած երգը թողնելու մտադրություն չուներ, բայց ուզում էր զուգահեռ եկամտի այլ աղբյուր էլ ունենալ. «Արթնացրեցի, որ աշխատանքի գնա, լուրերն աչքի անցկացրեց, թե գնում եմ Արցախ: Ընդդիմացանք՝ հերթական հարձակումն է, շուտով կավարտվի: Որևէ մեկս չէր պատկերացնում, որ նման պատերազմ կլինի: Ժամը 12-ի կողմերը զանգահարեց՝ մամ, գրքույկս պատրաստի, Հոկտեմբերյան եմ գնում: Խաբեց ինձ: Հասանք զինկոմիսարիատ՝ ճանապարհելու: Ուրախ-ուրախ գնում էր, մարդիկ ասում էին՝ մինչև հասնեք, մարտերը կդադարեն, հետ կգաք: Սեպտեմբերի 28-ի առավոտյան արդեն Ասկերանում էր, գիտեի, որ Արցախում է: Միանգամից «գրանցվում» է Տ-30 հրանոթի վրա, տղաները պատմում են, որ արագ սովորում է հաշվարկները: Ժամկետայիններին չի թողնում կանգնել, ասում է՝ դուք ձեր կամքով չեք այստեղ, իսկ ես իմ կամքով եմ եկել: Տղաներից մեկը պատմում էր՝ Հարությունի մեջ վախ չկար, ասում էր՝ ճակատներիս ինչ գրած է, լինելու է: Մի քանի անգամ փրկվել են սնարյադից: Մեր բակի տղաներից մեկին է հանդիպում: Ժամկետային զինծառայող էր, Աստծո կամոք, վերադարձավ, շատ բան պատմեց Հարությունիցս: Այդ ժամանակ նորից բացահայտեցինք իրեն՝ իր հայրենասիրությունը, զինվորական գործին տիրապետումը: Ասում են՝ այնտեղ էլ էր երգում…»:

Վերջին անգամ հոկտեմբերի 8-ին է զանգահարել: «Հարցնում էր՝ մա՛մ, էդտեղ ի՞նչ են ասում, իրենք այնտեղ ոչ մի բանից տեղյակ չէին: Ասացի՝ ե՞րբ ես գալու: Պատասխանեց՝ կհաղթենք, կգանք, մա՛մ: Ահագին զրուցեցինք, ասաց՝ պապային չթողնես, որ գա: Ընկերներին էլ ասել էր՝ չգաք: Հաջորդ օրը զանգն ուշացավ: Ընկերները ինչ-որ լուր են լսում, զանգում են իր հետի տղային՝ Նեսոյին, չի պատասխանում: Իր աչքի առաջ է եղել ամեն ինչ: Տղաները բլինդաժ են գնացել, Հարությունն ասել է՝ ծխեմ, գամ: ԱԹՍ-ն հարվածել է…»:

Հետո երկար լռություն է տիրում, երբ սպառվում են պատրաստված հարցերդ, երբ չգիտես, թե ինչ ասես, չնայած այնքան շատ բան է կուտակվել ներսում. «Տղաները Հարությունին մենակ չեն թողել: Վտանգի առկայության պայմաններում նրան ու մյուս տղաներին շտապօգնության մեքենաներում են տեղավորել և տեղափոխել Սիսիան: Իր հեռախոսը գրպանում էր, դատաբժիշկը քարտը հանում, դնում է իր հեռախոսի մեջ ու առաջին պատահած համարով զանգահարում, Հարութի հետ աշխատողներից մեկն է լինում: Բացատրում է, թե ինչ է պատահել, ընկերները խառնվում են իրար, չեն հավատում կատարվածին»: Հայրիկն է որդուն տեսել, ճանաչել: Հիմա Հարությունը Եռաբլուրում է: Զոհվել է Ակնայի դիրքերում: Ընտանիքն ունի նրա մարտական ուղին հաստատող փաստաթղթերը՝ տանկեր է խոցել, տիրապետել է զինվորական գործին, կարգապահ զինվոր է եղել: Դեռ նախորդ տարի Դավիթաշենի Աշոտ Մանուկյանի անվան դպրոցում 44-օրյա պատերազմի չորս կամավորի անունով դասասենյակ է բացվել, նրանցից մեկը Հարությունն է: «Սասունցի Դավիթ» աշխարհազորային գնդի կողմից տղաները մեդալի են արժանացել: «Մեր կրտսեր որդու համար ենք ապրում, շատ է կոտրված...Իսկ Հարությունը, Հարությունն իմ ցավոտ հպարտությունն է»,-ահա այսպես էլ եզրափակում ենք մեր զրույցը:

Հ. Գ. Հարություն Հարությունյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում