Նոր աշխարհակարգը կկառուցվի խոշոր տարածաշրջանային դաշինքներով ուժերի հավասարակշռության հիման վրա. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
paruskg.info-ն «Հետխորհրդային տարածքին ժամանակն է պատրաստվել նրան, ինչ կլինի Ուկրաինայից հետո» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ նախկին խորհրդային հանրապետություններում ամեն ինչ հեշտ չէ: Մոլդովայում երկիշխանություն է, Հայաստանը եվրոպացի դիտորդներին է կանչում Ադրբեջանի հետ սահման (ինչն ամեն դեպքում անվստահության արտահայտություն է Ռուսաստանի նկատմամբ), իսկ Թյուրքական պետությունների կազմակերպությունը (Թուրքիան գումարած Կենտրոնական Ասիայի և Ադրբեջանի հանրապետությունները) որոշել է ստեղծել ընդհանուր թյուրքական այբուբեն բոլորի համար, այսինքն՝ փոխում է կիրիլիցան։ Ինչպես նման դեպքերում ոմանք սիրում են ասել, «Ռուսաստանը կորցնում է հետխորհրդային տարածքը»։
Արդյո՞ք այդպես է։ Ի՞նչ կլինի հետխորհրդային տարածքի հետ այն բանից հետո, երբ Ռուսաստանը Ուկրաինային վերադարձնի ռուսական աշխարհ։ Պարզապես, թվում է, թե այդ հարցը հիմա արդիական չէ: Մինչև Ուկրաինայի համար պայքարում վերջնական հաղթանակը դեռ տարիներ կան, այնպես որ, առայժմ հետխորհրդային տարածքի մնացած մասի ճակատագրի մասին մտածելն իմաստ չունի, և հիմա հիմնականը թույլ չտալն է մեր աշխարհաքաղաքական հակառակորդներին՝ հրկիզել նախկին կայսերական-խորհրդային տարածքի այս կամ այն կտորը և պահպանել դիրքերը անկախացած հանրապետություններում։ Բայց խնդիրն այն է, որ հետխորհրդային տարածքի մի զգալի մասը ծրագրված է հակամարտությունների համար՝ հենց այնտեղ անկախ պետությունների պատահական և հանկարծակի ի հայտ գալու փաստով, և եթե Ռուսաստանը նրանցով չի զբաղվում, հնարավորություն է տալիս դա անել արտաքին այլ ուժերին։
Վերջիններս միշտ չէ, որ շահագրգռված են Ռուսաստանին վնասել, հաճախ նրանք պարզապես ամրապնդում են իրենց դիրքերը այդ շրջաններում, բայց, բնականաբար, ռուսների հաշվին: Այդպես է վարվում Թուրքիան, որը հետխորհրդային բոլոր 30 տարիների ընթացքում մեծացնում է իր էքսպանսիան դեպի Անդրկովկաս և Կենտրոնական Ասիա։ Հիմարություն է թուրքերին մեղադրել իրենց իշխանությունը պրոյեկտելու մեջ, նրանք գործում են իրենց շահերից ելնելով, օգտագործում են իրենց ընձեռված հնարավորությունները։ Կարո՞ղ է Ռուսաստանը միջամտել, և արդյո՞ք դա անհրաժեշտ է: Իհարկե, դա անհրաժեշտ է, և, իհարկե, կարող է: Դա անհրաժեշտ է, քանի որ Ռուսաստանը շահագրգռված է հետխորհրդային տարածքի վերաինտեգրմամբ։ Ոչ միշտ է քաղաքական, ինչպես Ուկրաինայի և Բելառուսի դեպքում է, բայց գրեթե միշտ տնտեսական և աշխարհաքաղաքական է:
Կենտրոնական Ասիան և Անդրկովկասը միշտ էլ կլինեն մեր հարևանները, այսինքն՝ տարածաշրջաններ, որոնցից ուղղակիորեն կախված կլինի Ռուսաստանի անվտանգությունը։ Բայց ինքնին այդ տարածաշրջաններն ի վիճակի չեն ստեղծել կայացած պետություններ ինչպես պետականաշինության ավանդույթների և տարածքային վեճերի, այնպես էլ նրանց նկատմամբ արտաքին խաղացողների հետաքրքրության մեծացման պատճառով: Ավելին, եթե հետաքրքրություն դրսևորեին միայն հարևան երկրները, ինչպես Թուրքիան կամ Չինաստանը, այսինքն՝ այնպիսի պետությունները, որոնց հետ Ռուսաստանը կարող է պայմանավորվել եթե ոչ ազդեցության ոլորտների բաժանման, ապա գոնե շահերը հաշվի առնելու հարցում, դա դեռ ոչինչ: Բայց բացարձակապես օտար խաղացողները ևս մտնում են այդ երկրներ, օրինակ՝ նույն անգլո-սաքսոնները, որոնց համար այդ երկրները հետաքրքիր են միայն որպես Ռուսաստանի (կամ Չինաստանի, Իրանի) դեմ խաղի տարրեր։
Այսպիսով, Ռուսաստանը պարզապես չի կարող իրեն թույլ տալ թուլացնել իր դիրքերը Կենտրոնական Ասիայում և Կովկասում, առավել ևս՝ կորցնել դրանք։ Ընդհակառակը, պետք է մեծացնի ազդեցությունը։ Եվ պետք է բացահայտ զգուշացնել նրանց այդ մասին հենց հիմա, որպեսզի ոչ ոք պատրանք չունենա, թե կարող է օգտվել այն պահից, երբ ռուսները զբաղված են Ուկրաինայով։ Ռուսաստանն ունի բոլոր անհրաժեշտ գործիքները հետխորհրդային տարածքում իր դիրքերը պահպանելու և ամրապնդելու համար, դրանք առաջին հերթին ՀԱՊԿ-ն ու ԵԱՏՄ-ն են, այսինքն՝ անվտանգությունն ու տնտեսությունը։ Կենտրոնական Ասիայի երկրները հասկանում են, որ միայն Ռուսաստանն է իրենց անվտանգության երաշխավորը (հաճախ անգամ միմյանցից)։ Այո, Չինաստանի հետ մեկտեղ, բայց այս դեպքում Պեկինը հանդես է գալիս որպես Մոսկվայի կրտսեր գործընկեր։
Անդրկովկասի և Կենտրոնական Ասիայի հետ Ռուսաստանի պատմական կապերը նշանակում են ոչ միայն ընդհանուր հիշողություններ և արմատներ, այլ նաև ներկայիս Ռուսաստանի տարածքում ապրող ժողովուրդների միլիոնանոց համայնքներ (չհաշված անգամ աշխատանքային միգրանտներին): Նույնիսկ թյուրքական գործոնը, որը շատերի կողմից համարվում է հետխորհրդային տարածքում ռուսական դիրքերի համար սպառնալիք, հեռու է միանշանակ լինելուց՝ Ռուսաստանը շատ թյուրք ժողովուրդների հայրենիքն է, այսինքն՝ կարող է դիրքավորվել անգամ որպես թյուրքական պետություն։ Այո՛, ռուս ժողովրդի պետություն, բայց կապված թյուրք ժողովուրդների հետ։ Հարևան տերություններից ոչ մեկը՝ ո՛չ Չինաստանը, ո՛չ Թուրքիան, չեն կարող փոխարինել Ռուսաստանին Կենտրոնական Ասիայում և Անդրկովկասում։ Էլ չենք խոսում արտաքին՝ անգլո-սաքսոնական խաղացողների մասին, որոնց բոլորովին չի հետաքրքրում հետխորհրդային պետությունների երկարաժամկետ կայունությունը։
Բայց անգլո-սաքսոնների դերն ու ազդեցությունը հետխորհրդային տարածքում ամեն դեպքում կնվազի ոչ թե նույնիսկ Ռուսաստանի հակազդեցության պատճառով, այլ գլոբալիզացիայի ատլանտյան նախագծի վերջնական փլուզման արդյունքում։ Նոր աշխարհակարգը կկառուցվի խոշոր տարածաշրջանային դաշինքներով ուժերի հավասարակշռության հիման վրա։ Դա հատկապես ակնհայտ կլինի Եվրասիայում։ Հնդկաստան, Չինաստան, Ռուսաստան, Սաուդյան Արաբիա, Թուրքիա, Իրան. սրանք եվրասիական նոր աշխարհակարգին աջակցողներն են։ Անգամ Մոլդովան է դատապարտված վերադառնալ ռուսական ուղեծիր ամբողջությամբ, այսինքն՝ ռուսական Մերձդնեստրի հետ միասին, կամ մասամբ՝ Գագաուզիայի ու Մերձդնեստրի տեսքով։ Դա միայն ժամանակի հարց է, ինչպես և հաղթանակը Ուկրաինայում: Հաղթանակ, որը ցույց կտա ողջ հետխորհրդային տարածքին, թե ինչի է հանգեցնում ոչ միայն ռուսների, այլ նաև նախկին ԽՍՀՄ բոլոր ժողովուրդների դեմ թշնամական տրամադրված ուժերի ձեռքում խամաճիկ դառնալու փորձը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
