Երկու երկրների միջև լուրջ մերձեցման սպասել չարժե. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
iz.ru-ն «Հարևանություն հեռավորության վրա. ինչպե՞ս են Հայաստանն ու Թուրքիան կառուցում հարաբերությունները» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերություններն անցնում են զգուշավոր ջերմացման փուլ: Աշնանը երկու երկրների ղեկավարների՝ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի առաջին բանակցությունները տեղի ունեցան, վերսկսվեցին մարդատար և բեռնափոխադրումները, քննարկվում է ցամաքային սահմանի մասնակի բացումը։ Միաժամանակ հարաբերություններում դեռ շատ դժվարություններ կան։
2020 թվականից հետո ավելացել է ևս մեկ վիճելի հարց. Թուրքիան պնդում է «Զանգեզուրի միջանցքի» ստեղծման վրա։ Միաժամանակ, Անկարան պնդում է ճանապարհի արտատարածքային կարգավիճակը, ինչը նշանակում է, որ հայ մաքսավորները չեն կարողանա ստուգել տրանսպորտը։ Հայաստանում կտրականապես դեմ են և նախաձեռնությունը համարում են ոտնձգություն իրենց ինքնիշխանության դեմ։ Թուրքիան Հայաստանին նաև ստիպում է խաղաղության պայմանագիր կնքել Ադրբեջանի հետ։ Բացի այդ, Երևանն ուշադրություն է դարձնում իր սահմանների մոտ հաճախակի անցկացվող թուրք-ադրբեջանական զորավարժություններին։
Տեղեկություններ են հայտնվել Արարատի ստորոտում թուրքական նոր ռազմաբազա ստեղծելու մասին։ Հայ ընդդիմադիրները դեմ են Անկարայի հետ շփումներին: Ըստ պատգամավոր Աղվան Վարդանյանի, հարևան պետությունը ոչ թե խաղաղության է ձգտում, այլ սեփական շահերն է առաջ մղում: Խորհրդարանի փոխնախագահ Իշխան Սաղաթել յանն էլ վստահ է, որ մարդկանց խաբում են կեղծ տնտեսական շահերով. «Մարդկանց ասում են, որ լավ են ապրելու, իրենց որդիները չեն ծառայելու և այլն։ Փաստորեն, թուրքացման ծրագիր է իրականացվում՝ մեր պետության գոյությունը հարցականի տակ դնելով»,- նշել է նա։ Քաղաքագետներն ասում են, որ Հայաստանը Թուրքիայի հետ կապ հաստատելու մի քանի պատճառ ունի։
«Փաշինյանը քաղաքական գործիչների այն սերնդի ներկայացուցիչն է, որոնք տարիքի բերումով չեն մասնակցել Ղարաբաղյան առաջին պատերազմին։ Սա է պատճառը, որ նա վճռական է հարևան երկրների հետ պրագմատիկ հարաբերություններ կառուցելու հարցում։ Պետք է հաշվի առնել նաև տնտեսական գործոնը։ Հայաստանը տասնամյակներ շարունակ ապրում է վիրտուալ շրջափակման մեջ։ Բեռների ավելի քան 70 %-ը երկիր է մտնում մեկ ճանապարհով՝ Վրաստանի ռազմավիրական մայրուղով։ Երկրում տնտեսական խնդիրներից ուժեղ հոգնածություն է կուտակվել»,- «iz.ru»-ին ասել է քաղաքական վերլուծաբան Արթուր Աթաևը։ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի փոխտնօրեն Ալեքսանդր Սկակովն էլ կարծում է, որ Հայաստանն ու Թուրքիան չափազանց շատ հակասություններ ունեն սերտ համագործակցության համար։
«Երկու երկրների միջև լուրջ մերձեցման սպասել չարժե։ Բանն այն է, որ տնտեսությունների մասշտաբները համեմատելի չեն, Թուրքիան պարզապես կարող է կուլ տալ Հայաստանին։ Հավանական է, որ կողմերը կհամաձայնեցնեն ցամաքային տարանցման, սահմանային առևտրի, մի շարք հաղորդակցությունների ապաշրջափակման պայմանները, և այդտեղ էլ կանգ կառնեն»,- եզրափակել է փորձագետը։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
