Հանդուրժելն այլևս կործանման ու ազգային խայտառակության վերջնագիծն է... «Փաստ»
Վերլուծական
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
«Եվ մի ժողովուրդ, որ այսքան կեղծիքներ ու կեղծավորներ ունի, այսքան խարդախներ ու խաչագողեր ունի, չի սիրվիլ, որքան կուզե խելոք լինի, որքան կուզե գոռա, թե կուլտուրական եմ ես… Նրա գործերը միշտ գետնին կմնան, որքան ուզում է գործիչներ ունենա: Նրա մեջ կատարված հասարակական, թե ազգային գործերը խախուտ են միշտ: Նրա ամեն ընկերակցությունը հենց սկզբից իր մեջ ունի քայքայման բոլոր սաղմերը»,1907թ. «Անկեղծ չենք» հոդվածում գրել է Թումանյանը: Իսկ հիմա պատմությունը կրկնվում է, և հայտնվել ենք նույն բարոյազուրկ վիճակում:
Եվ շարունակելու է այդպես լինել, քանի դեռ հանդուրժում ենք իշխանությունների՝ մեր գլխին բերած այսքան փորձանքն ու դավերը, հայրենիքի կորուստն ու մի ամբողջ սերնդի չարդարացված սպանդը, քանի դեռ խոհեմ չենք, չենք հետևում Տիրոջ խոսքերին, քրիստոնեական արժեքներին, ականջալուր չենք լինում իմաստուններին, մեծերին, հոգածությամբ չեն շրջապատում կրտսերներին, յուրահատուկ հարգանք չենք տածում ծնողների, տարեցների և ուսուցիչների նկատմամբ: Քանի դեռ հաշտվում ենք պարտության հետ, ուրանում ենք հայրենիքը, ազգային արժեքները, հերոսներին ու նվիրյալներին, իսկ պատիվներ ենք շնորհում ու մեծարում անարժաններին: Քանի դեռ ստրկությունն ու ծնկաչոք մահը գերադասում ենք ազատությունից ու արժանապատիվ մահից:
Քանի դեռ չենք ամաչում մեր հոգու դատարկությունից, անօրինությունից, շահի ու փառքի համար սատանային ծախվելուց, սեփական սրբություններ չունենալուց, մեր թուլությունից, խեղճությունից, սկզբունքայնության բացակայությունից, «անողնաշարությունից», աշխարհով մեկ խայտառակ լինելուց, քանի դեռ չենք ամաչում անտարբերության, հանդուրժողականության, տգիտության, ստրկամտության, հայրենադավության ու ազգուրացության համար: Հիմա մենք խրվել ենք արժեհամակարգային, անվտանգային, ազգայինավանդույթային ու ժողովրդագրական-սերնդային ճգնաժամի, աղետի և բարոյական այլասերման դժոխային մի այնպիսի մղձավանջի մեջ, որտեղից դուրս գալը կա՛մ այլևս անհնար կլինի, կա՛մ դրա համար համազգային մեծ ջանքեր կպահանջվի: Մտածում ես՝ մի՞թե ձևավորվում է մարդկային մի նոր անհասկանալի տեսակ, որն իր աչքը կույր է ուզում տեսնել, որի համար մահն ավելի գերադասելի է, քան կյանքը, որը պայքարի փոխարեն կարող է ընտրել ինքնաոչնչացման ուղին, որի համար անցյալն ավելի կարևոր է, քան ներկան ու ապագան:
Այդ դեպքում ի՞նչպես բացատրել, որ մեծ շուքով տոնում ենք մեռելոցներ, ամեն տարի ապրիլի 24-ին հարյուր հազարներով այցելում ենք Ծիծեռնակաբերդ, բայց ոչինչ չենք անում ապրողների ու նոր ծնվողների համար, տեղի ունեցող այսօրվա ցեղասպանությունը կանխելու համար: Ալբերտ Էյնշտեյնը պատգամել է. «Սովորի՛ր երեկվանից, ապրի՛ր այսօր, հուսա՛ վաղվա համար»: Արժանիներին տանել չենք կարողանում ու չենք արժևորում, իսկ ով ավելի շատ է ահաբեկում, կեղեքում, նվաստացնում, նրան ավելի շատ ենք հարգում: Էլ ի՞նչ պետք է անեն այս իշխանությունները, սիրելի՛ ժողովուրդ, որպեսզի համոզվենք, որ սրանք բացահայտ ձևով մեր պետության ու ժողովրդի դեմ են աշխատում, որ թուրքի շահերն են սպասարկում: Աշխարհի շատ երկրներում թուրք բառը օգտագործում են որպես նախատինք, վիրավորանք, հեգնանք:
Թուրքերի անմարդկային, դաժան որակների մասին են փաստում նաեւ տարբեր ազգերի ու ժողովուրդների ասացվածքները, իսկ ըստ եվրոպական երկրների ավանդազրույցների, թուրքերը պատկերվել են մարդակեր՝ կիսամարդ եւ կիսագայլ կերպարանքով: Թուրքիան էլ սպառնալիք ու չարիք է ամբողջ մարդկության համար, մինչդեռ որոշ իշխանական բարձրաստիճան քաղաքական գործիչներ Թուրքիայից, որը պատերազմի, զավթողի ու ագրեսորի խորհրդանիշ է, որի խղճին են ծանրացած հայերի, հույների ու քրդերի ցեղասպանությունը, որի ռազմավարական նպատակների մեջ են մտնում հային բնաջնջելն ու Հայաստանը կործանելը, սպառնալիք չեն տեսնում, բարեկամ են որակում, իսկ Ռուսաստանին՝ թշնամի: Այս ողորմելի վիճակում հայտնվել ենք, որովհետև մեր հիշողությունը կարճ է, որովհետև պատմությունից դասեր չենք առնում, որովհետև դյուրահավատ ենք ու անհեռատես:
«Հեղեղել են արյունը մեր, ավիրել են օջախը մեր, և վերջը ցեղիդ առաջնորդները թշնամու հետ սեղան են նստել։ Այլևս վե՛րջ։ Եվ հավատացել ենք, հավատացել ենք և նորեն վերականգնել ավեր օջախը մեր։ Հավատացել ենք և խաբվել, հետո շուտ մոռացել ու նորեն խաբվել ու նորեն պատժվել, դժվար ստեղծածը կորցրել ենք հանգիստ, կորցրել ենք և ապա հասկացել կորցրածի արժեքը և նորեն ու նորեն հավատացել ենք, թե կորցրածը վերջինն էր. մոռացկոտ ու միամիտ ենք, Միրո՛»,- «Ձորի Միրոն» վիպակում կարծես մեր ժամանակների համար է ասում Կլակը Միրոյին: Իսկ այն, ինչ տեղի ունեցավ հայ զիվորականների հետ Վարդենիսի զորամասում, պարզապես դավադրություն էր հայ ժողովրդի ու հայոց պետականության նկատմամբ, դա վկայում է Հայաստանում գոյություն ունեցող անիշխանության, քաոսի, խառնաշփոթի ու պետական ինստիտուտների բարձիթողի վիճակի մասին: Հին հույն փիլիսոփա Անտիսֆենը դեռևս մ. թ. 350 տարի առաջ ասել է. «Պետությունները կործանվում են այն դեպքում, երբ լավերին չեն կարողանում տարբերել հիմարներից»:
Չկարողացանք տարբերել լավը վատից, տգետին իմաստունից, փորձառուին անփորձից, անլուրջ վերաբերվեցինք պետությանը, ընտրություններին և հիմա վայելում ենք պտուղները, հիմա հայոց պետականության կործանմանն ենք լռել յայն ականատես լինում: Հիմա աղետ ու ավեր է մեր երկրում, հիմա ամեն Աստծո օր մահեր, կորուստներ ու դավեր են լինում: Եվ սա պատահական չէ՝ աղետ, ողբերգություն, արհավիրք, ավեր, պատերազմ, պարտություն, կորուստներ, մահեր, դավեր, ատելություն ու անհամերաշխություն է լինում երկրներում, որտեղ ապաշնորհներն ու ապազգայիններն են իշխանության, որտեղ առաջին դեմքերը առաջինը չեն իրենց հպատակների մեջ, որտեղ իմաստունները չեն կառավարում երկիրը: Որտեղ առաջնորդները անհայտ ծագումով ու անցյալով պատահական մարդիկ են՝ պոպուլիստ, ստախոս ու ձևամոլ, որոնք ձգտում են ազգի փրկիչ երևալ, իսկ կեղծ արժեքները, ձևը գերադասում են իրական արժեքներից ու բովանդակությունից:
Որտեղ տգիտությունը, անամոթությունն ու պնդերեսությունը անգնահատելի հատկություններ են քաղաքական կարիերա անելու համար: Պատերազմն էլ դեռ չի ավարտվել, իսկ այս իշխանությունների հետ անհուսալի, անպաշտպան ու խոցելի թիկունքով մարտի գնալը հավասարազոր է մահվան, պետության վերջնական ոչնչացման: Պետք է սթափվել, համախմբվել և դուրս գալ այս կործանարար թմրանյութի ազդեցությունից, մոլորությունից, անպատվությունից, զավեշտից, անարգանքից, անորոշությունից, արխայնությունից, պարտվողի հոգեվիճակից, պետք է ցրել մեր երկրի վրա ծանրացած այս անտարբերության, անճարության, ատելության ու անհամերաշխության կործանարար ու դժոխային մթնոլորտը: Իսկ Սարդարապատ հաղթած ու 1988-ի ազգային զարթոնք ապրած ազգը չի կարող չվերածնվել, սակայն ժամանակն ու հնարավորությունները արդեն սպառման եզրագծին են, իսկ հապաղելը հավասարազոր է մահվան, կործանման:
Անտարբերությունն ու երկչոտ պահվածքն էլ հիմնավորել նախկինների վերադարձով կամ քաղաքականությամբ չզբաղվելու պատճառաբանությամբ, կարծում եմ, մեծագույն անբարոյականություն է, երբ երկիրը կործանման եզրին է, երբ Արցախը շուրջ մեկուկես ամիս պատանդի կարգավիճակում է: Հիմա գնդակն ընդդիմության դաշտում է, երկրի ապագայի պատասխանատվությունն էլ պետք է կրի ընդդիմությունը, իսկ իշխանության հետ հույսեր կապելն անիմաստ է: Հիմա հայի հույսը ժողովրդի նվիրյալ ու իմաստուն զավակներն են, որոնք առանց ժամանակ կորցնելու պետք է կարողանան ամեն գնով համազգային համախմբում ու շարժում ծավալել հայի հարենիքը, պետությունն ու արժանապատվությունը դրսի ու ներսի ոտնձգություններից փրկելու համար:
ՀԱՅԿ ՂԱԶԱՐՅԱՆ տնտեսագիտության թեկնածու
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
