Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Դառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ» Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ Դաջունցին Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ» Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերում Հայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահաս Ճնշո՞ւմ, թե՞ հայելային պատասխան. դուռը դեռևս բաց է մնում. «Փաստ» Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօր Հնարավոր է Չինաստանում հանդիպենք Կիմ Չեն Ընի հետ. Թրամփ Իրանի դեմ պшտերազմը Վաշինգտոնի համար հերթական ձգձգվող hակամարտությունը չի դառնա. Վենս

Ի՞նչ «ճանապարհ» է անցել մատիտի պատմությունը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Մատիտը գրաֆիկայի, գծագրության, նկարչության և այլ բնագավառներում կիրառվող ձողաձև գրող գործիք է։ Ձողը պատրաստվում է ածուխից, գրաֆիտից, ինչպես նաև չոր ներկերից և տեղադրվում է փայտից կամ այլ նյութից պատրաստված խողովակի (շրջանակի) մեջ։ Մատիտները լինում են հասարակ և գունավոր։ Ենթադրվում է, որ մատիտի ստեղծման պատմությունը սկսվել է 14-րդ դարից, երբ հայտնվել է «իտալական մատիտը», որը կաշվով փաթաթված կավե սև թերթաքարի ձող էր: Թերթաքարը հետագայում փոխարինվել է այրված ոսկորների փոշով, որոնք իրար էին կպած բուսական սոսինձով: Իսկ մատիտի «նախապապերն» են համարվում կապար-ցինկային և արծաթե ձողերը, որոնք իրնցից ներկայացրել են մետաղալարի կտորներ, որոնց երբեմն նաև բռնակ է ամրացված եղել. դրանք կոչվել են «արծաթե մատիտներ»:

Նման մատիտով գրել դժվար է եղել, քանի որ անհնար է եղել շտկել գրածը, իսկ գրվածքն այնքան էլ պարզ չի ստացվել: 16-րդ դարից սկսած՝ մատիտների պատմության մեջ փոփոխություններ են եղել, հենց այդ ժամանակից են գրաֆիտն սկսել օգտագործել գրելու համար: Կարճ ժամանակում այն այնքան հանրաճանաչ է դարձել, որ արագորեն սկսել են շահագործել «սև կավիճի» եվրոպական բոլոր հանքավայրերը: Դա շարունակվել է մինչև Քեմբերլենդում (Անգլիա) գրաֆիտային հանքավայրի հայտնաբերումը: Անգլիայի միապետը հրամայել է «սև կավիճ» արդյունահանել տարեկան միայն մեկուկես ամիս և արգելել է այն արտահանել արտասահման: Արդյունքում այդ ժամանակաշրջանի Եվրոպայում բոլոր մատիտները ունեցել են անգլիական ծագում, և գներն աճել են:

Միևնույն ժամանակ, ֆրանսիացիները հորինել են «փարիզյան մատիտը», որը բաղկացած էր սև մուրից ու թեթև կավից և առանձնանում էր իր հատուկ փափկությամբ: Սկզբում գրաֆիտը օգտագործվում էր միայն նկարելու համար ձողիկների տեսքով, իսկ շրջանակի ստեղծումից հետո սկսել է օգտագործվել նաև գրելու համար: Քոնրադ Գեսների՝ 1560-ական թվականների հանքանյութերի մասին տրակտատը պարունակում է փայտե շրջանակով գրաֆիտային մատիտի առաջին նկարագիրը: Փայտե շրջանակներով մատիտների առաջին զանգվածային արտադրությունը կազմակերպվել է Գերմանիայում: Նյուրնբերգի արտադրողները սկսել են օգտագործել գրաֆիտի, ծծմբի և սոսինձի խառնուրդ:

Նման մատիտների որակը եղել է ավելի վատը, քան մաքուր գրաֆիտինն է, բայց գինը զգալիորեն ցածր է եղել: Մատիտների պատմությունը կտրուկ փոփոխությունների է ենթարկվել 18-րդ դարի վերջին, երբ ֆրանսիացի գյուտարար Նիկոլա Ժակ Կոնտեն առաջարկել է մատիտի ձողերի արտադրության համար օգտագործել խառնուրդ, որն իր մեջ ներառում էր, բացի գրաֆիտից, մուր, կավ, օսլա և ջուր: Բաղադրիչները համատեղելուց հետո այն պետք էր թրծել:

Միևնույն ժամանակ, կազմի մեջ ներառված կավի և գրաֆիտի համամասնությունների փոփոխությունը հնարավորություն է տվել ստանալ տարբեր կոշտության մատիտներ: Գրաֆիտի ավելացմամբ միջուկը դառնում է ավելի փափուկ և մուգ, իսկ կավի քանակի ավելացմամբ՝ պինդ և բաց գույնի: Ընդամենը կես դարում գրաֆիտի հիմքի վրա ստեղծվել են մատիտներ պատրաստելու գրեթե քսան մեթոդ: Օրինակ՝ ավստրիացի Ժոզեֆ Գարդմութը իր մատիտը հորինել է կավի և գրաֆիտի խառնուրդից: Ռուսաստանում Լոմոնոսովն է կազմակերպել փայտե մատիտների արտադրություն Արխանգելսկի նահանգում: 1869 թվականին ամերիկացի Կրոսսը ստեղծել է առաջին մեխանիկական մատիտը՝ տեղադրելով գրաֆիտե միջուկը մետաղական խողովակի մեջ և ստեղծելով հատուկ սարք գրաֆիտի ծայրը անընդհատ դուրս բերելու համար:

Քսաներորդ դարի սկիզբը նշանավորվել է մատիտների ստեղծման ոլորտում բազմաթիվ հայտնագործություններով: Մատիտների գոյության պատմության ընթացքում մատիտի շրջանակը ևս անընդհատ բարելավվել է: Որպեսզի այն չգլորվի սեղանի վրա, այն դարձրել են վեցանկյուն: Այնուհետև վերին ծայրում տեղադրել են ջնջոց: Պլաստմասի գյուտից հետո հայտնվել է փայտի էժան փոխարինիչը: Իսկ մետաղական խողովակով մեխանիկական մատիտի ստեղծումը վերջնականապես լրացրել է մատիտի տեսականին:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Մելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպանԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴՆախկինում ընդդիմադիր Փաշինյանն այսօր կամաչեր վարչապետ Փաշինյանից. Մարիաննա ՂահրամանյանԴուք կտրված եք ժողովրդից․ հունիսի 7-ին ժողովուրդն իր խոսքը հստակ ասել է․ մենք թույլ չենք տա ալիևյան սահմանադրության ընդունումը․ Շիրազ ՄանուկյանՄհեր Ավետիսյանը՝ ուսանողներին․ «Ուժը ծնվում է գիտելիքից ու խելքից, դուք եք ծնելու այդ ուժը՝ հանուն Հայաստանի»«Մի՞թե Նիկոլին հաջողվել է սպանել նաև միտքը»․ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացներ չկան․ Արտակ ԶաքարյանՎարդան Ջհանյանը՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացման և նոր միասնական ստանդարտների ներդրման մասինՓաշինյանն իր իսկ քննադատության թիրախում. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյս մարդիկ ամեն օր խախտում են մեջբերածս ու մի շարք այլ օրենքներ. Աննա ԿոստանյանԸնտրություններում Փաշինյանին ձայն տված մարդկանց զգալի մասն այդ քայլն արել է վախից դրդված. Ավետիք ՉալաբյանՍահմանադրությունը չի փոխվելու. տեսանյութԲիզնեսին կառաջարկվեն էլեկտրական բեռնատարներԲռնատիրական կարգերը մեր երկրում երկար դիմակայել չեն կարող. մի օր դա ավարտվելու է. Արեգ ՍավգուլյանԳազի սակագնի թանկացումը բացասական է ազդելու Հայաստանի տնտեսության վրա. Արմեն ՄանվելյանԱյն ինչ մեզ տրված է ի ծնե, մենք չենք ընտրում, բայց դրան հավատարիմ մնալը մեր ընտրությունն է. Մհեր ԱվետիսյանԱլիևին փոխանցեք` հայ ժողովուրդը նրանից ներողություն չի խնդրելու. Արեգա ՀովսեփյանԵրկխոսության միջոցով խնդիրները լուծելու ցանկությունը դեֆիցիտ է Եվրոպայում. ՊեսկովԶՊՄԿ-ն շնորհավորում է ուսանողներին ուսանողների միջազգային օրվա առթիվ«Ծիծեռնակի հավատի կենացը» ֆիլմը Տորոնտոյի «Նուռ» ֆիլմերի փառատոնում արժանացել է «Ծագող աստղ» մրցանակիԲոլորս միասին պետք է չխնայենք մեր ուժն ու եռանդը և պաշտպանենք հայկական արժեքները. Արսեն ԳրիգորյանԱլիևյան սահմանադրությունը դուռ է բացելու դեպի կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջան», դրանով ապամոնտաժելու են Հայաստանի ՀանրապետությունըԻշխանությունն իր քարոզչական մեքենայով մտել է տուն առ տուն և հաջողության հասել՝ այլասերելով ամեն ինչ. Էդմոն ՄարուքյանՎթար է․ ջուր չի լինելուԴառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ»Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ ԴաջունցինԳերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում հայտնաբերվել են հnգեմետ դեղահաբեր․ բուժքույրը ձերբակալվելՊուտինի, Թրամփի և Սի Ծինփինի եռակողմ հանդիպումը կարող է ազդակ դառնալ ամբողջ աշխարհին՝ գլոբալ խնդիրների լուծման համար երկխոսության անհրաժեշտության մասին. ՊեսկովՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ»Կարո՞ղ ենք փրկել արցախյան բարբառը. Տիգրան ԴումիկյանՍերգեյ Սմբատյանի «Երաժշտություն հանուն ապագայի» հիմնադրամի պատանի երաժիշտների ելույթը Koreez 2026-ինԷլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերումՀայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահասԱԺ-ն օրակարգ չընդգրկեց Հայաստանում ժողովրդավարության հետընթացի վերաբերյալ ընդդիմության հայտարարության նախագիծըՃնշո՞ւմ, թե՞ հայելային պատասխան. դուռը դեռևս բաց է մնում. «Փաստ»Արարատի և Անդրանիկի նկարները հեռացնելը միշտ եղել է թուրքական պահանջ. Ատոմ ՄխիթարյանԵրիտասարդ ամուսինները լեռներում հյուրատուն են հիմնելԲանանի շուրջ աղմուկ, պետության շուրջ լռություն․ ինչպես ենք ընկնում հանրային ուշադրության ծուղակը. Աննա ԿոստանյանՀայաստանը պարտավոր է օր առաջ հեռանալ Արևմուտքից. Մհեր ԱվետիսյանԻնչ փոխարժեք է սահմանվել այսօրՀնարավոր է Չինաստանում հանդիպենք Կիմ Չեն Ընի հետ. ԹրամփԻրանի դեմ պшտերազմը Վաշինգտոնի համար հերթական ձգձգվող hակամարտությունը չի դառնա. ՎենսԼցանավը hարձակման է ենթարկվել Օմանի ափերի մոտ, ինչից հետո դրա վրա hրդեհ է բռնկվել«Վարչապետին` պահանջ. անցկացրե՛ք Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններ, և միայն այդ ընտրությունների արդյունքների հիման վրա կորոշվի` իրականացնե՞լ «Թրամփի ուղին», թե՞ ոչ, անցկացնե՞լ սահմանադրական հանրաքվե՞ն, թե՞ ոչ». Խաչիկ Ասրյան