Ձիասպորտ. ե՞րբ է այն ստեղծվել և քանի՞ տեսակ գոյություն ունի. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Ձին ավելի քան 3 հազար տարի հավատարմորեն ծառայել է մարդուն։ Մի քանի հազար տարի շարունակ այդ դիմացկուն կենդանիները եղել են մարդկանց օգնականները ֆերմաներում, որսի ժամանակ և մարտերում: Հենց այն պահից, երբ մարդն սկսել է ձիուն օգտագործել ձիավարության համար, կարելի է խոսել ձիասպորտի ծնունդի մասին։ Գիտնականների միջև չկա համաձայնություն այն մասին, թե որտեղ է ընտելացրել առաջին ձին: Բայց շատերը հակված են կարծելու, որ ձիերին ընտելացրել են քոչվորները, ովքեր ապրում էին ժամանակակից Բաշկորտոստանի տարածքում: Ձիերի առավելություններն այնքան ակնհայտ էին, որ ընտանի ձիերն օգտագործվել են հին քաղաքակրթությունների մեծ մասում: Հին օլիմպիական խաղերում կառքերի մրցավազքը, ձիերի լայն տարածումը՝ որպես փոխադրամիջոց, նրանց նախնական նախապատրաստումը մարտերին, թամբի և սանձի գյուտերը եղել են ձիասպորտի ձևավորման հստակ նախադրյալները։
Դարերի ընթացքում ձիավարությունը զարգացել է, և ձևավորվել են ձիերի նոր ցեղատեսակներ։ Անգլիայում բուծված մաքուր ցեղատեսակների տարածումը խթան է հաղորդել Եվրոպայում ձիասպորտի արագ զարգացմանը։ Վերածննդի դարաշրջանում առաջին ձիավարության դպրոցներն են հայտնվել Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Իսպանիայում, նկարագրվել են ձիավարման և վարժեցման տեխնիկաները։ Լայնորեն հայտնի է դարձել Վերսալի Ֆ. Բաուչերի դպրոցը, որի համակարգը հետագայում ազդել է շատ երկրների վրա։ Ֆ. Բաուչերը կարծում էր, որ միայն ասպարեզում կարելի է սովորել ձիավարություն, և մշակել էր ձիավարության հմտությունը յուրացնելու մի ամբողջ մեթոդ։ Ժամանակի ընթացքում ձիասպորտը ճանաչում է ձեռք բերել ամբողջ աշխարհում: Սկսել են պարբերաբար կազմակերպել ու անցկացնել մրցույթներ։
Արդեն 1900 թվականի Օլիմպիական խաղերի ծրագրում ներառվել են շոու ցատկ, հեռացատկ և բարձրացատ ձիերով։ Մարդկանց և ձիերի մասնակցությամբ մրցույթների մի քանի տեսակներ կան: Միջազգային ֆեդերացիան պաշտոնապես ճանաչում է ձիասպորտի 7 տեսակ, որոնցից 3-ը օլիմպիական դիսցիպլիններ են։ Ամենաերիտասարդն ու ամենադիտարժանը շոու ցատկն է: Այն հայտնվել է մոտ մեկ դար առաջ Ֆրանսիայում։ Շոու ցատկի մրցումների ժամանակ ձիավորն ու իր ձին հաղթահարում են խոչընդոտներով ճանապարհը։ Թռիչքի տարրերի կատարումը գնահատվում է դատավորի կողմից: Ձիասպորտի մեկ այլ տեսակ է դրեսաժը: Մրցումների ժամանակ դատավորները գնահատում են ձիու հսկողության վիրտուոզությունը:
Մեկ այլ օլիմպիական դիսցիպլին է եռամարտը: Երեք օրվա ընթացքում մարզիկները մրցում են մանեժային ձիավարության, քրոսքանթրիի և արգելքների մրցավազքերում: Այդ դիսցիպլինի հիմնադիրները եղել են զինվորական հեծելազորները, ովքեր ստուգում էին ձիերի կարողությունները արագության և դիմացկունության մեջ: Հետաքրքրաշարժ և հետաքրքիր սպորտաձև է վոլտիժիրովկան, որտեղ մարզիկները մարմնամարզական և ակրոբատիկ վարժություններ են կատարում շրջանով վազող ձիու վրա: Դրայվինգը դասական ձիասպորտի մեկ այլ տեսակ է: Այն ներառում է մեկ, երկու կամ չորս ձիերով կազմված թիմեր: Այդ մրցումների նախատիպը եղել է կառքերի մրցավազքը։ Ռեյնինգը արևմտյան սպորտի տեսակ է, որը ծագել է Վայրի Արևմուտքում: Մրցումները նշանավորվում են ձիավարության բարդ տարրերի կատարմամբ՝ քայլվածք, արագ շրջադարձեր, կոշտ կանգառներ: Վերջին պաշտոնապես ճանաչված կարգը, որի նպատակն է արագորեն անցնել հարյուրավոր կիլոմետրեր, ձիարշավն է:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
