Փետուրներով գլխազարդերից, պսակներից մինչև ադամանդակուռ ոսկյա թագեր. «Փաստ»

Կար ժամանակ, երբ գլխազարդը իշխանության, ուժի և հզորության խորհրդանիշ է եղել: Օրինակ՝ միայն Հին Եգիպտոսի փարավոնին էր թույլատրվում թագ կրել, որը նա հագնում էր գծավոր կտորի վրայից։ Նշենք, որ ռուսերենից մեզ հայտնի «корона» բառը փոխառված է լատիներենից և թարգմանվում է որպես «պսակ»: Իրականում առաջին թագերն առաջացել են հենց պսակից։ Հին Հունաստանում, իսկ հետո՝ Հռոմում ականավոր մարդկանց գլխին դնում էին դափնեպսակ։ Հույների մոտ նման աքսեսուարը կոչվում էր դիադեմա և համարվում էր իշխանության խորհրդանիշ: Նույնիսկ մեր թվարկությունից առաջ էլ պարզունակ ցեղերի առաջնորդները գլխազարդեր էին կրում խեցիների, ծաղիկների և թռչունների փետուրների տեսքով:

 

Ժամանակի ընթացքում դրանք սկսել են զարդարվել ոսկով և թանկարժեք քարերով, իսկ հետո էլ այդ գլխազարդերն սկսել են ամբողջությամբ պատրաստվել այդ նյութերից։ Դափնեպսակներն ու դիադեմաները սկսել են փոխարինվել երկաթե թագերով։ Բյուզանդիայի Կոստանդին Ա Մեծ կայսրի համար երկաթե թագ է պատրաստվել 3-4-րդ դարերում։ Թագն իրենից ներկայացնում էր ոսկեգույն նյութի պսակ, որը ամրացված էր երկաթից պատրաստված կենտրոնական ժապավենի շուրջ: 1805 թվականին Իտալիայի Միլան քաղաքում տեղի է ունեցել երկաթե թագի կիրառման հետ կապված ամենանշանակալի իրադարձություններից մեկը. ֆրանսիացի մեծ հրամանատար Նապոլեոն Բոնապարտը թագադրվել է որպես Իտալիայի թագավոր։

 

Ներկայումսայդ թագը պահվում է իտալական Մոնցա քաղաքի թանգարանում։ Ամենահին թագերից մեկն է համարվում Կարլոս Մեծի թագը, որը հատուկ պատրաստված էր Հռոմեական Կայսրության թագավորների և կայսրերի համար: Այն, ի տարբերություն այլ թագերի, ունի ութանկյուն ձև և զարդարված է 144 թանկարժեք քարերով և մարգարիտներով։ Իր շքեղությամբ հայտնի է նաև սուրբ Վենցլասի թագը, որը պատրաստված է մաքուր ոսկուց և զարդարված է թանկարժեք քարերով։ Այն Չեխիայի թագավորության ամենահին մասունքներից մեկն է։ Այդ թագը տարիների ընթացքում բազմաթիվ փոփոխությունների է ենթարկվել և մեզ է հասել յուրահատուկ ձևով։ Թագի չորս հատվածներից յուրաքանչյուրը, որոնք միավորված են մեկ ամբողջության մեջ, կազմում են մեծ հերալդիկական լիլիա, թագի գագաթին խաչն է՝ Քրիստոսի խաչելության փորագրությամբ։ Այդ թագի պատրաստման համար օգտագործվել է ավելի քան 100 թանկարժեք քար։

 

Այսօր գիտականորեն ապացուցված է, որ թագերի մեջ ներառված բյուրեղներն ունեն հզոր էլեկտրամագնիսական դաշտ։ Թագեր պատրաստել են միայն արքունիքին մոտ կանգնած լավագույն և վստահելի ոսկերիչները, քանի որ դրանով իսկ իշխող անձինք պաշտպանվել են կյանքին սպառնացող վտանգներից։ Մինչ Հին աշխարհում տիրակալները թագադրվում էին թագերով, Ռուսաստանում օգտագործում էին ադամանդներով զարդարված գլխարկներ: Ամենահայտնիներից մեկը Մոնոմախի գլխարկն է։ Այն առաջին անգամ օգտագործվել է Իվան Ահեղի օրոք հարսանեկան արարողության ժամանակ։ Պետրոս 1-ին ցարի հարսանիքի ժամանակ ևս օգտագործվել է գլխարկ, որը ճշգրիտ վերարտադրում էր հայտնի Մոնոմախի գլխարկը: Բայց իր կնոջ՝ Եկատերինա 1-ինի թագադրման համար, որը տեղի է ունեցել 1724 թվականին, Պետրոս 1-ինի հրամանով ստեղծվել է պատմության մեջ առաջին ռուսական կայսերական թագը:

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում