Երևան, 16.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ Շատ մեծ հավանականությամբ 10 տարի հետո ԵՄ չի լինելու, բայց Փաշինյանը 20 տարի հետո Հայաստանը տեսնում է ԵՄ կազմում․ Արտակ Զաքարյան Ե՞րբ և ինչպե՞ս ի հայտ եկան առաջին համակարգչային խաղերը. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (14 նոյեմբերի). Ուղևորատար գնացքների բախումը, թոքի՝ աշխարհում առաջին փոխպատվաստումը. «Փաստ» Գնաճային ռիսկերի ակտիվացման նոր ու բավականին զգայուն փուլ. ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում Հայաստանի բնակչությանը. «Փաստ» Հայաստանում ընտրովի արդարադատությունը՝ սպառնալի՞ք ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար. «Փաստ» «Մոնթեիցս հետո ուղղակի չէի ուզում ապրել, բայց հանուն աղջիկներիս իմ մեջ ուժ գտա». hետախույզ Մոնթե Մելքումյանն անմահացել է հոկտեմբերի 24-ին Վարանդայում. «Փաստ» 2027 թվականին ովքե՞ր կօգտվեն Խնայբանկում ներդրված գումարի փոխհատուցման ծրագրից. «Փաստ»

Ինչո՞ւ և ինչպե՞ս որոշվեց ստեղծել բնական գազավորված ջրի «անալոգը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հանքային կամ հրաբխային աղբյուրներից ստացված բնական գազավորված ջրերը միշտ էլ գնահատվել են իրենց յուրահատուկ հատկությունների համար: Դրանց հանգստացնող ազդեցությունը ստամոքսի խանգարման բուժման հայտնի մեթոդ է եղել: Այնուամենայնիվ, նման հանքային ջրերի պահպանումն ու տեղափոխումը դժվար է:

Նախկինում նման ջուր կարելի էր գտնել միայն դեղատներում: Գազավորված ջրի մեկ բաժակից կողմնակի ազդեցությունների բացակայությունն էլ, ի տարբերություն այդ ժամանակվա շատ այլ դեղամիջոցների, գիտնականներին դրդել է փնտրել ջրի գազավորման արհեստական համարժեքներ ստեղծելու եղանակներ: Իհարկե, տվյալ դեպքում խոսքը հանքային ջրերի մասին չէ, այլ պարզապես գազավորված ջրերի: Արդյունքում հորինվել է սիֆոնը: Բայց դա էլ իր ուշագրավ պատմությունն ունի:

Սիֆոնը ջրի, հյութերի և այլ խմիչքների գազավորման սարք է։ Դա հերմետիկորեն փակվող կափարիչով անոթ է, որի մեջ լցնում են խմիչքը, ճնշմամբ միախառնում ածխաթթու գազ, որը մասնակիորեն լուծվում է խմիչքի մեջ՝ գազավորելով այն։ Չլուծված գազն անոթում ստեղծում է ավելցուկային ճնշում՝ ձգտելով դուրս մղել հեղուկն անոթից։ Սիֆոնի ծորակը բացելիս խմիչքը հեղուկաթափ կարճախողովակով լցվում է բաժակի մեջ։

Անգլիացի քիմիկոս Ջոզեֆ Պրիստլին առաջինն էր, որը 1767 թվականին ստեղծեց արհեստական գազավորված ջուր: Գիտնականը գարեջրի խմորման ընթացքում արտանետվող ածխաթթու գազն էր խառնել մաքուր ջրին, և ջուրը սկսել էր սուլել ու բազմաթիվ փուչիկներ արձակել մակերես: Հետո՝ 1770 թվականին, Շվեդիայից նրա գործընկեր Թորբերն Բերգմանն է հորինել ջուրը ածխաթթու գազով «հագեցնող» սարք, իսկ 1783 թվականին գերմանացի Յոհան Յակոբ Շվեպպեն կատարելագործել է այդ սարքը, որից հետո սկսել է գազավորված ջրի արտադրությունը։

19-րդ դարի սկզբին գիտնականները շարունակել են փորձարկել ջուրը գազով հագեցնելու մեթոդներ՝ առավելագույն արդյունքի հասնելու նպատակով, մինչ այն ժամանակը, երբ անգլիացի Չարլզ Պլինտը 1813 թվականին հորինել է մեզ ծանոթ սիֆոնը, որը թույլ է տալիս ջուրը չափաբաժիններով գազավորված պահել։ Սակայն այդ սիֆոնային անոթները պետք է գազով լցվեին հատուկ տեղերում։ 1832 թվականին այդ խնդիրը լուծել է բրիտանացի գյուտարար Ջոն Մեթյուզը։ Նա ստեղծել է նոր սիֆոն։ Մեթյուզի նախագիծը պարզ է, բայց գործնական։ Սարքը բաղկացած է կապարապատ խցիկից, որտեղ ծծմբական թթուն խառնվում է կալցիումի կարբոնատի հետ՝ ածխաթթու գազ առաջացնելու համար։ Ապա գազը մաքրվում և ուղարկվում է սառը ջրի բաք, ջրում լուծելու համար թափահարվում գազը և խողովակներով ուղարկվում չափիչ ծորակ։ Բայց գազավորված ջուր ստանալու այդ գործընթացն անվտանգ չէր։ Երբեմն սարքերը պայթում էին նախագծման և սարքավորումների անկատարության պատճառով։ Սակայն ժամանակի ընթացքում համակարգը կատարելագործվեց և դարձավ անվտանգ. արդեն բալոններով մաքրված CO2 էր մատակարարվում ջրում լուծվելու համար։

Հավանաբար, բոլորն են հիշում մայթերին տեղադրված գազավորված ջրի սարքերը։ Նման սարքերի տարածման գագաթնակետը աշխարհում 1920-ական և 1930-ական թվականներին էր, իսկ ԽՍՀՄ–ում, իհարկե, ավելի ուշ։ Այսօր այդ դարաշրջանի սիֆոններ կարելի է գտնել միայն հնաոճ իրերի խանութներում։ Գազավորման սարքերի ժողովրդականությունը սկսել է նվազել 1980-ականների վերջին, քանի որ շշերի և տարաների մեջ փաթեթավորված ըմպելիքներ են մեծ քանակությամբ հայտնվել վաճառքում։ Սակայն մտահոգությունները մնացել են. քչերը գիտեն, թե ինչպես են այդ ըմպելիքները արտադրվում արդյունաբերական մասշտաբով, և ինչ է ավելացվում դրանց, ուստի կասկածները ոչ մի տեղ չեն հեռացել։ Արդյունքում գազավորման սիֆոնները կրկին վերադառնում են առօրյա կյանք։ Տանը պատրաստված գազավորված ջուրը նման մտահոգություններ չի առաջացնում։

Ներկայում խանութներում կարելի է ձեռք բերել տարբեր տեսակի սիֆոններ՝ պատրաստված պլաստիկից կամ չժանգոտվող պողպատից: Չժանգոտվող պողպատից պատրաստված սարքը համարվում է ավելի հուսալի, և այն նաև ավելի գեղագիտական տեսք ունի: Ժամանակակից սիֆոնները անվտանգ են, դրանք ունեն հատուկ փական, որը թույլ չի տալիս, որ սարքը պայթի բարձր ճնշումից:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում 

Պարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանԶանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՄենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. ՉալաբյանԱդրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ ՎարդևանյանԱդրբեջանը հող է նախապատրաստում Հայաստանից նոր զիջումներ պահանջելու համար` ալիևյան սահմանադրությունն անցկացնելուց հետո. Տիգրան ԱբրահամյանԺողովուրդը ՔՊ-ին սահմանադրական մեծամասնություն չի տվել` ալիևյան սահմանադրություն ընդունելու համար. Դավիթ ՂազինյանNova Building-ը «Տուն Էքսպո 2026»-ում ներկայացրել է բնակարանային առաջարկներն ու ձեռքբերման պայմաններըԱննայի և Մանեի հետ ամփոփում ենք «Ո՛չ ալիևյան սահմանադրությանը» իրազեկման ակցիան. տեսանյութՄոսկվայում ընթացող միջազգային համաժողովի ժամանակ չէի կարող չանդրադառնալ հրեշավոր ընտրակեղծիքներին. Արման ԱբովյանԱչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. ՇարմազանովԱրագածոտնի մարզում ապօրինի հանքարդյունահանման դեպք է բացահայտվելԽոշոր անջատումներ․ հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինի՝ նոյեմբերի 16/17-ինՊայթել է ավտոմեքենայից հանված հեղուկ գազի բալոնը․ երկու քաղաքացի հոսպիտալացվել էԶապորոժիեում ռուսական հարվածներից յոթ մարդ է վիրավորվել այդ թվում՝ նորածին․ մարզային վարչակազմԱրագածոտնի թեմի քահանայից դասն ու բարեպաշտ ժողովուրդը մեկտեղվել էին աղոթքի՝ Սուրբ Մարիանե եկեղեցումՆոյեմբերի 15-ից ձմեռային անվադողերով երթևեկելը պարտադիր պահանջ է․ ՆԳՆ-ն հիշեցնում էՀավաքականի արդյունքները ձախողում չեմ համարում, համարում եմ անհաջողություն․ Եղիշե ՄելիքյանՓարիզում գների բարձրացման դեմ ցույցի ժամանակ բшխումներ են տեղի ունեցելՋերմաստիճանը կհասնի +17-ի․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 15-ից 19-ինԱպարանի Հարթավան բնակավայրում հրդեհ է բռնկվել ընթացող «Renault» մակնիշի ավտոմեքենայումԲռնցքամարտիկ Էրիկ (BZO) Բազինյանը նոկաուտի է ենթարկել կանադացի Սթիվեն Բաթլերին«Opel»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց, բախվել քարերին ու հողաթմբերին և հայտնվել ջրատարում․ կա վիրավորԳրոսմայստեր Հայկ Մարտիրոսյանը միանձնյա գլխավորում է մրցաշարային աղյուսակըՀազար դրամի արժեքը՝ մարդկային կյանքո՞վ․ Հրայր ԿամենդատյանՌոնալդուի հեռանալուց հետո Պորտուգալիայի հավաքականը փոխել է իր մարզաշապիկի 7 համարի դիզայնըՊուտինը, Սի Ծինփինը և Թրամփը նոյեմբերի 19-ին կհանդիպեն Շենչժենում․ ՊեսկովՇրջանառվել է «Սևանավանք» արծաթե հուշադրամը. ԿԲՔաղբանտարկյալ Արսեն Գևորգյանի մահվան և պատասխանատուների մասին. Նարեկ ԿարապետյանLed Zeppelin ռոք խմբի վոկալիստ Ռոբերտ Փլանթն առաջին անգամ համերգով հանդես կգա ՀայաստանումՀՀ իշխանությունն անտեղյա՞կ է, թե ժողովրդից թաքցնում է․ Մարիաննա Ղահրամանյան