Երևան, 16.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ Շատ մեծ հավանականությամբ 10 տարի հետո ԵՄ չի լինելու, բայց Փաշինյանը 20 տարի հետո Հայաստանը տեսնում է ԵՄ կազմում․ Արտակ Զաքարյան Ե՞րբ և ինչպե՞ս ի հայտ եկան առաջին համակարգչային խաղերը. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (14 նոյեմբերի). Ուղևորատար գնացքների բախումը, թոքի՝ աշխարհում առաջին փոխպատվաստումը. «Փաստ» Գնաճային ռիսկերի ակտիվացման նոր ու բավականին զգայուն փուլ. ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում Հայաստանի բնակչությանը. «Փաստ» Հայաստանում ընտրովի արդարադատությունը՝ սպառնալի՞ք ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար. «Փաստ» «Մոնթեիցս հետո ուղղակի չէի ուզում ապրել, բայց հանուն աղջիկներիս իմ մեջ ուժ գտա». hետախույզ Մոնթե Մելքումյանն անմահացել է հոկտեմբերի 24-ին Վարանդայում. «Փաստ» 2027 թվականին ովքե՞ր կօգտվեն Խնայբանկում ներդրված գումարի փոխհատուցման ծրագրից. «Փաստ»

Ինչո՞ւ է «շվեդկան» անվանվում նաև «կապիկի» բանալի. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Կարգավորվող բանալին (разводной ключ) երբեմն ոչ մասնագետները շփոթում են գազային (խողովակային) բանալու հետ, որին անդրադարձել ենք նախորդիվ: Սակայն, չնայած որոշ նմանություններին, դրանք տարբեր գործիքներ են:

Կարգավորվողը մանեկային բանալու (гаечний ключ) տարածված տեսակ է՝ կարգավորվող բռնիչի լայնությամբ։ Այն օգտագործվում է տարբեր չափերի հեղույսների (болт) և մանեկների՝ պնդօղակների (гайка) հետ աշխատելու համար, ինչը այն դարձնում է անփոխարինելի գործիք ցանկացած շինարարական աշխատանքի ժամանակ։ Մասնագետները երբեմն այն անվանում են «շվեդական բանալի», ինչպես, ի դեպ, խողովակային բանալին, որտեղից էլ հաճախ առաջանում է շփոթը: Իսկ անգլախոս երկրներում օգտագործվում է «կապիկի բանալի» տերմինը։ Իսկ որտեղի՞ց են առաջացել այդ անվանումները:

Կարգավորվող բանալին իր ներկայիս տեսքով արտոնագրվել է 1892 թվականին։ Սակայն դրա ստեղծման նախադրյալները առաջացել էին շատ ավելի վաղ։ 1837 թվականին ֆրանսիացի գյուտարար Լե ՌուաՏրիբոն էր մշակել դրա նախատիպը, և այն կարելի է առանց կասկածի անվանել առաջին կարգավորվող մանեկային բանալին։ Սակայն այդ գործիքի մեխանիզմն ուներ զգալի թերություն։ Բռնիչի լայնությունը (բանալիի շուրթերի միջև հեռավորությունը) կարգավորվում էր բռնակը պտտելով։ Դա անհարմար էր, ոչ ճշգրիտ և պահանջում էր զգալի ջանքեր։ Չնայած դրան, Լե ՌուաՏրիբոյի գյուտը անմիջապես դարձել էր ժողովրդականություն վայելող։ Հենց այդ ժամանակ էլ Մեծ Բրիտանիայում հայտնվել է «կապիկի բանալի» (monkey wrench) տերմինը: Ամենատարածված տեսությունն այն է, որ գործիքն այդպես են անվանել, քանի որ դրա կառուցվածքը շատ էր նման կապիկի դեմքի: 18-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին ժողովրդի մոտ շրջանառվում էր այդ անվան ծագման մեկ այլ վարկած, ըստ որի, «կար մի Չարլզ Մանկի (անգլերենից թարգմանաբար՝ կապիկ) Ամերիկայից, որը վաճառել էր իր գյուտը (կարգավորվող բանալին) 5000 դոլարով և ապահովել իր համար հարմարավետ ապագա»: Իրականում դա ճիշտ չէ, քանի որ Չարլզ Մանկն ինքը ծնվել է ավելի ուշ, քան այդ տերմինը հորինվել է:

Կարգավորվող բանալու պատմության մեջ հաջորդ կարևոր քայլը կատարվել է 1842 թվականին անգլիացի ինժեներ Բադինգի կողմից: Նա արտոնագրել է այդ բանալու բարելավված տարբերակը՝ վերացնելով ֆրանսիական նախորդի թերությունները: Բադինգի բանալիում բռնիչի բացվածքը կարգավորվում էր հատուկ պտուտակով, որը գործը հեշտացնում էր:

Բայց, ինչպես ասում են, առաջընթացը երբեք կանգ չի առնում։ Եվ 1880-ականների վերջին շվեդ գյուտարար Յոհան Պետեր Յոհանսոնը՝ նույն գազային բանալու կատարելագործված տարբերակի հեղինակը, ներկայացրել է կարգավորվող բանալու իր տարբերակը։ Այս գործիքը (գրեթե անփոփոխ) մինչ օրս էլ օգտագործվում է և հատկապես տարածված է սանտեխնիկայում։ 1892 թվականին է Յոհան Յոհանսոնը ստացել դասական կարգավորվող բանալու արտոնագիրը։ Յոհանսոնը դրա անգլիական տարբերակը համարում էր ծավալուն և անհարմար, ուստի կատարելագործել էր գործիքը՝ այն դարձնելով ավելի հեշտ բռնելու համար։ Շարժական շրթունքը արդեն կարգավորվում էր կարգավորող որդով։ Արդյունքում էլ այդ գործիքը, ինչպես և խողովակային բանալին, շուտով հայտնի է դարձել «շվեդական բանալի» կամ պարզապես «շվեդկա» անունով։ Այս բանալին ավելի հեշտ է օգտագործել, իսկ աշխատանքի ճշգրտությունը զգալիորեն բարելավված է։ Հենց դա էլ դարձել է համընդհանուր կիրառելի բազմազան խնդիրների համար և ներկայում մեծ տարածվածություն ունի։

Յոհանսոնը բացել է իր սեփական արտադրական կենտրոնը, ապա պայմանագիր կնքել Ստոկհոլմի մի ընկերության հետ, որն այժմ հայտնի է Bahco անվանմամբ։ Այդ ընկերությունը մինչ օրս էլ արտադրում և վաճառում է բանալիների լայն տեսականի, այդ թվում՝ «շվեդական» տեսակները։

Ներկայում կարգավորվող բանալին դարձել է ունիվերսալ գործիք ամենատարբեր ոլորտներում՝ կենցաղային տեխնիկայի և մեքենաների վերանորոգումից մինչև արդյունաբերական սարքավորումների, ջրամատակարարման ու գազի համակարգերի հետ աշխատանք։ Այն կարող են օգտագործել և՛ փորձառու արհեստավորները, և՛ սկսնակ արհեստավորները։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանԶանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՄենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. ՉալաբյանԱդրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ ՎարդևանյանԱդրբեջանը հող է նախապատրաստում Հայաստանից նոր զիջումներ պահանջելու համար` ալիևյան սահմանադրությունն անցկացնելուց հետո. Տիգրան ԱբրահամյանԺողովուրդը ՔՊ-ին սահմանադրական մեծամասնություն չի տվել` ալիևյան սահմանադրություն ընդունելու համար. Դավիթ ՂազինյանNova Building-ը «Տուն Էքսպո 2026»-ում ներկայացրել է բնակարանային առաջարկներն ու ձեռքբերման պայմաններըԱննայի և Մանեի հետ ամփոփում ենք «Ո՛չ ալիևյան սահմանադրությանը» իրազեկման ակցիան. տեսանյութՄոսկվայում ընթացող միջազգային համաժողովի ժամանակ չէի կարող չանդրադառնալ հրեշավոր ընտրակեղծիքներին. Արման ԱբովյանԱչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. ՇարմազանովԱրագածոտնի մարզում ապօրինի հանքարդյունահանման դեպք է բացահայտվելԽոշոր անջատումներ․ հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինի՝ նոյեմբերի 16/17-ինՊայթել է ավտոմեքենայից հանված հեղուկ գազի բալոնը․ երկու քաղաքացի հոսպիտալացվել էԶապորոժիեում ռուսական հարվածներից յոթ մարդ է վիրավորվել այդ թվում՝ նորածին․ մարզային վարչակազմԱրագածոտնի թեմի քահանայից դասն ու բարեպաշտ ժողովուրդը մեկտեղվել էին աղոթքի՝ Սուրբ Մարիանե եկեղեցումՆոյեմբերի 15-ից ձմեռային անվադողերով երթևեկելը պարտադիր պահանջ է․ ՆԳՆ-ն հիշեցնում էՀավաքականի արդյունքները ձախողում չեմ համարում, համարում եմ անհաջողություն․ Եղիշե ՄելիքյանՓարիզում գների բարձրացման դեմ ցույցի ժամանակ բшխումներ են տեղի ունեցելՋերմաստիճանը կհասնի +17-ի․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 15-ից 19-ինԱպարանի Հարթավան բնակավայրում հրդեհ է բռնկվել ընթացող «Renault» մակնիշի ավտոմեքենայումԲռնցքամարտիկ Էրիկ (BZO) Բազինյանը նոկաուտի է ենթարկել կանադացի Սթիվեն Բաթլերին«Opel»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց, բախվել քարերին ու հողաթմբերին և հայտնվել ջրատարում․ կա վիրավորԳրոսմայստեր Հայկ Մարտիրոսյանը միանձնյա գլխավորում է մրցաշարային աղյուսակըՀազար դրամի արժեքը՝ մարդկային կյանքո՞վ․ Հրայր ԿամենդատյանՌոնալդուի հեռանալուց հետո Պորտուգալիայի հավաքականը փոխել է իր մարզաշապիկի 7 համարի դիզայնըՊուտինը, Սի Ծինփինը և Թրամփը նոյեմբերի 19-ին կհանդիպեն Շենչժենում․ ՊեսկովՇրջանառվել է «Սևանավանք» արծաթե հուշադրամը. ԿԲՔաղբանտարկյալ Արսեն Գևորգյանի մահվան և պատասխանատուների մասին. Նարեկ ԿարապետյանLed Zeppelin ռոք խմբի վոկալիստ Ռոբերտ Փլանթն առաջին անգամ համերգով հանդես կգա ՀայաստանումՀՀ իշխանությունն անտեղյա՞կ է, թե ժողովրդից թաքցնում է․ Մարիաննա ՂահրամանյանԳազայում զոհերի թիվը հասել է 74 695-ի