Երևան, 16.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ Շատ մեծ հավանականությամբ 10 տարի հետո ԵՄ չի լինելու, բայց Փաշինյանը 20 տարի հետո Հայաստանը տեսնում է ԵՄ կազմում․ Արտակ Զաքարյան Ե՞րբ և ինչպե՞ս ի հայտ եկան առաջին համակարգչային խաղերը. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (14 նոյեմբերի). Ուղևորատար գնացքների բախումը, թոքի՝ աշխարհում առաջին փոխպատվաստումը. «Փաստ» Գնաճային ռիսկերի ակտիվացման նոր ու բավականին զգայուն փուլ. ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում Հայաստանի բնակչությանը. «Փաստ» Հայաստանում ընտրովի արդարադատությունը՝ սպառնալի՞ք ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար. «Փաստ» «Մոնթեիցս հետո ուղղակի չէի ուզում ապրել, բայց հանուն աղջիկներիս իմ մեջ ուժ գտա». hետախույզ Մոնթե Մելքումյանն անմահացել է հոկտեմբերի 24-ին Վարանդայում. «Փաստ» 2027 թվականին ովքե՞ր կօգտվեն Խնայբանկում ներդրված գումարի փոխհատուցման ծրագրից. «Փաստ»

Խորհրդային «բուլդոգներ». ինչպե՞ս ստեղծվեց ժամանակի ամենախոշոր բեռնատարներից մեկը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Շատերի համար բեռնատար մեքենաներն ուղղակի «գրուզավիկ» են, իսկ ավելի ավագ սերնդի՝ մեքենաներից հեռու մարդկանց համար դրանց մեծ մասը կա՛մ ուղղակի «կամազ» է, կա՛մ «սամոսվալ»՝ նայած կառուցվածքին: Այնինչ, նույնիսկ խորհրդային տարիներին արտադրվում էին տարբեր բեռնատարներ՝ տարբեր գործարաններում հավաքվող, տարբեր գործառույթներ իրականացնող:

Դրանցից մեկը ԲելԱԶ-ն է, որի հատկապես 540 մոդելը խորհրդային ամենանշանավոր ինքնաթափ բեռնատարներից մեկն է: Բելառուսական Ժոդինոյի նորաստեղծ գործարանում մեկ տարուց էլ քիչ ժամանակում հավաք վ ե լով՝ այն արա գ ո րեն դար ձ ա վ 1960-ականների խորհրդանիշ՝ հզոր, կոպիտ, մեծ և ճանաչելի: Ժամանակի ընթացքում այդ մոդելը ամուր արմատավորվեց ԽՍՀՄում՝ դառնալով երկրի բնական պաշարները վստահորեն շահագործող և արդյունաբերական ապագա կառուցող երկրի խորհրդանիշ:

1961 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ավարտվեց առաջին ԲելԱԶ-540 նախատիպի ստեղծումը։ Այդ ժամանակ Ժոդինոյում արտադրվող ՄԱԶ-525 ինքնաթափ բեռնատարները, չնայած կոպոտներին առկա «Բելառուսի ավտոմոբիլային գործարան» մակագրությունը, դեռևս կոչվում էին ՄԱԶ-եր։ Այս բոլորովին նոր մեքենան առաջինն էր, որը պաշտոնապես սկսեց կրել և կրում է ԲելԱԶ ապրանքանիշը։

ԲելԱԶ-540 հանքարդյունաբերական ինքնաթափ բեռնատարն իր ժամանակի համար տեխնոլոգիապես առաջադեմ մեքենա էր։ Այն առաջին տեղական արտադրության բեռնատարն էր հիդրոպնևմատիկ կախոցով, ինչպես նաև ղեկի հզորացման և թափքի բարձրացման համակցված հիդրավլիկ համակարգերով։ Այն նաև իսկապես դիզայներական մեքենա էր։ Ստեղծված լինելով տաղանդավոր արդյունաբերական նկարիչ Վալենտին Կոբիլինսկու կողմից՝ դրա տեսքը ոչ միայն ֆունկցիոնալ էր, այլ նաև գեղեցիկ։ Թե՛ իր տեսքով, թե՛ տեխնիկական լուծումներով ԲելԱԶ-540-ը համապատասխանում էր իր ժամանակի համաշխարհային չափանիշներին։

ԲելԱԶ-540-ի կառուցվածքը հիմնված է «շարժիչի կողքին գտնվող խցիկ» սկզբունքով։ Այս կոնֆիգուրացիան բեռնատարը դարձնում է ավելի կարճ և ավելի մանևրային, քաշը արդյունավետորեն է բաշխվում առանցքների միջև։ Ամեն ինչ պարզ է. փոքր չափսերը նշանակում են ավելի մեծ օգտակարություն։ Այս սկզբունքները արդիական են նաև այսօր՝ հատկապես կոմպակտ հանքարդյունաբերական սարքավորումների համար։ ԲելԱԶ-540-ը նաև տպավորիչ մեծ էր, իհարկե, իր ժամանակի համար։ Պետք է հաշվի առնել այն փաստը, որ այդ մեքենան այն ժամանակների ամենածանր բեռնատարն էր խորհրդային ինքնաթափ բեռնատարների շարքում։ Ահա թե ինչու էր այն հաճախ լուսանկարվում մարդատար վագոնների կողքին՝ սեփական մասշտաբը ընդգծելու համար։

1964 թվականին արդեն արտադրվել էր երկու տասնյակ նախնական արտադրության ԲելԱԶ-540, իսկ լիարժեք արտադրությունը սկսվել է 1965 թվականին՝ հավաքված 300 ինքնաթափերով։ 1966 թվականից ի վեր Բելառուսի ավտոմոբիլային գործարանը անցել է բացառապես ԲելԱԶ–ների արտադրության։

Սերիական ԲելԱԶ բեռնատարները տարբերվում էին նախատիպերից հիմնականում իրենց վերաձևավորված լուսարձակներով, որոնք զգալիորեն փոխում էին դրանց տեսքը։ Սկզբում ինքնաթափ բեռնատարները հագեցած էին D12A-375B շարժիչով՝ լեգենդար V-2 բաքային դիզելային շարժիչի «քաղաքացիական» տարբերակով։ Սակայն այդ շարժիչը համարվում էր ժամանակավոր լուծում. ուշադրության կենտրոնում էր ավելի ժամանակակից YaMZ-240-ը, որը Յարոսլավլի գործարանը նոր էր պատրաստում զանգվածային արտադրության։

1967 թվականի մայիսի 1-ի նախօրեին հավաքման գծից դուրս է եկել ԲելԱԶ-540Ա բեռնատարների առաջին խմբաքանակը՝ հագեցած նոր, վառելիքի տեսանկյունից ավելի խնայող և ավելի հեշտ վերանորոգվող YaMZ240 շարժիչով (V12, 22,3 լ, 360 ձիաուժ): Սակայն Յարոսլավլի ստացվող շարժիչների պակասի պատճառով զուգահեռաբար շարունակել է հավաքվել «մաքուր» ԲելԱԶ540-ը՝ բաքային դիզելային շարժիչով՝ առնվազն մինչև 1973 թվականը: 1974 թվականից ի վեր հավաքման գծում մնացել է միայն 540Ա տարբերակը: Միջին հաշվով, գործարանը տարեկան արտադրել է այդ ընտանիքի 2000-2500 ինքնաթափ:

1990-ականներին ներկայացված ԲելԱԶ7540Ա-ն համարվում է նոր մոդել։ Այո, այն ուներ բոլորովին այլ խցիկ, այլ առջևի մաս և փոփոխված թափք։ Այնուամենայնիվ, դրա դիզայնը դեռևս հիմնված է դասական ԲելԱԶ–540–ի վրա։ Իսկ 2013 թվականին ներկայացվել է ԲելԱԶ–ների իսկապես նոր սերունդ՝ ԲելԱԶ-75440 ընտանիքը։ Կոպոտի տակ այդ բեռնատարներն ունեն Cummins QSX15-C435 շարժիչ՝ էլեկտրոնային կառավարման համակարգով, հիդրոմեխանիկական փոխանցման տուփը նույնպես էլեկտրոնային կառավարմամբ է։ Այդ բեռնատարները իրենց արտաքին տեսքի համար ստացել են «բուլդոգներ» մականունը։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանԶանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՄենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. ՉալաբյանԱդրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ ՎարդևանյանԱդրբեջանը հող է նախապատրաստում Հայաստանից նոր զիջումներ պահանջելու համար` ալիևյան սահմանադրությունն անցկացնելուց հետո. Տիգրան ԱբրահամյանԺողովուրդը ՔՊ-ին սահմանադրական մեծամասնություն չի տվել` ալիևյան սահմանադրություն ընդունելու համար. Դավիթ ՂազինյանNova Building-ը «Տուն Էքսպո 2026»-ում ներկայացրել է բնակարանային առաջարկներն ու ձեռքբերման պայմաններըԱննայի և Մանեի հետ ամփոփում ենք «Ո՛չ ալիևյան սահմանադրությանը» իրազեկման ակցիան. տեսանյութՄոսկվայում ընթացող միջազգային համաժողովի ժամանակ չէի կարող չանդրադառնալ հրեշավոր ընտրակեղծիքներին. Արման ԱբովյանԱչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. ՇարմազանովԱրագածոտնի մարզում ապօրինի հանքարդյունահանման դեպք է բացահայտվելԽոշոր անջատումներ․ հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինի՝ նոյեմբերի 16/17-ինՊայթել է ավտոմեքենայից հանված հեղուկ գազի բալոնը․ երկու քաղաքացի հոսպիտալացվել էԶապորոժիեում ռուսական հարվածներից յոթ մարդ է վիրավորվել այդ թվում՝ նորածին․ մարզային վարչակազմԱրագածոտնի թեմի քահանայից դասն ու բարեպաշտ ժողովուրդը մեկտեղվել էին աղոթքի՝ Սուրբ Մարիանե եկեղեցումՆոյեմբերի 15-ից ձմեռային անվադողերով երթևեկելը պարտադիր պահանջ է․ ՆԳՆ-ն հիշեցնում էՀավաքականի արդյունքները ձախողում չեմ համարում, համարում եմ անհաջողություն․ Եղիշե ՄելիքյանՓարիզում գների բարձրացման դեմ ցույցի ժամանակ բшխումներ են տեղի ունեցելՋերմաստիճանը կհասնի +17-ի․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 15-ից 19-ինԱպարանի Հարթավան բնակավայրում հրդեհ է բռնկվել ընթացող «Renault» մակնիշի ավտոմեքենայումԲռնցքամարտիկ Էրիկ (BZO) Բազինյանը նոկաուտի է ենթարկել կանադացի Սթիվեն Բաթլերին«Opel»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց, բախվել քարերին ու հողաթմբերին և հայտնվել ջրատարում․ կա վիրավորԳրոսմայստեր Հայկ Մարտիրոսյանը միանձնյա գլխավորում է մրցաշարային աղյուսակըՀազար դրամի արժեքը՝ մարդկային կյանքո՞վ․ Հրայր ԿամենդատյանՌոնալդուի հեռանալուց հետո Պորտուգալիայի հավաքականը փոխել է իր մարզաշապիկի 7 համարի դիզայնըՊուտինը, Սի Ծինփինը և Թրամփը նոյեմբերի 19-ին կհանդիպեն Շենչժենում․ ՊեսկովՇրջանառվել է «Սևանավանք» արծաթե հուշադրամը. ԿԲՔաղբանտարկյալ Արսեն Գևորգյանի մահվան և պատասխանատուների մասին. Նարեկ ԿարապետյանLed Zeppelin ռոք խմբի վոկալիստ Ռոբերտ Փլանթն առաջին անգամ համերգով հանդես կգա ՀայաստանումՀՀ իշխանությունն անտեղյա՞կ է, թե ժողովրդից թաքցնում է․ Մարիաննա ՂահրամանյանԳազայում զոհերի թիվը հասել է 74 695-ի