Խաղաղության անվան տակ պարտադրանք. ում են փորձում մոլորեցնել
Հասարակություն
Հայաստանի իշխանությունները շարունակաբար փորձում են Ադրբեջանին կատարվող զիջումները ներկայացնել որպես խաղաղության ուղի, սակայն իրականությունը գնալով ավելի կտրուկ է հակասում այդ ձևակերպմանը։ Մինչ Երևանը խոսում է համաձայնությունների և ապաշրջափակման մասին, Բաքուն բացահայտ ազդարարում է, որ միջազգային հարաբերություններում գերակշռում է ուժը, և այդ տրամաբանության ներքո հետևողականորեն մեծացնում է իր ռազմական բյուջեն։ Միևնույն ժամանակ Հայաստանը կրճատում է պաշտպանական ծախսերը՝ խորացնելով ռազմաքաղաքական անհավասարակշռությունը։
Այս ֆոնին Բաքվում ակտիվորեն շրջանառվում է նաև Հայաստանում ադրբեջանցիների վերաբնակեցման թեման, որը ներկայացվում է որպես հետագա պայմանավորվածությունների մաս։ Այդ քննարկումները Հայաստանում ընկալվում են ոչ թե խաղաղության, այլ երկարաժամկետ ճնշման և ներթափանցման ռազմավարության շրջանակում։ Հանրային դժգոհությունը հատկապես սրվում է այն հանգամանքով, որ իշխանությունները գրեթե չեն անդրադառնում Հայաստանի օկուպացված տարածքների խնդրին և ռազմագերիների ճակատագրին, չնայած այն փաստին, որ 2021 թվականին վարչապետը հասարակությանը կոչ էր անում սպասել «ընդամենը մի քանի ամիս»։
Ստեղծված միջազգային և տարածաշրջանային իրավիճակի պայմաններում ավելի հաճախ է հնչում հիմնարար հարցը՝ ինչո՞ւ պետք է գործող վարչապետը վերընտրվի։ Ավելի լայն զիջումներ իրականացնելու համար, թե՞ արդեն սկսված գործընթացը վերջնականապես ամրագրելու նպատակով։ Իշխանությունների ներկայացուցիչների հայտարարությունները նոր տարածքային զիջումների մասին, մասնավորապես Տավուշի մարզի և Տիգրանաշենի շուրջ, այդ կասկածները միայն խորացնում են։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ նման թեմաներ քննարկվել են նաև իշխող քաղաքական ուժի ներսում, ինչը խոսում է գործընթացի համակարգային բնույթի մասին։
24TV-ի հարցազրույցներից մեկում այս մտահոգություններին անդրադարձել է ԱՄՆ Սթենֆորդի համալսարանի քաղաքագիտության դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը։ Նրա խոսքով՝ առաջարկվող մեխանիզմները ուղղված են բացառապես Ադրբեջանի ղեկավարությանը բավարարելուն և չեն արտացոլում հայկական կողմի ինքնիշխան շահերը։
Քաղաքագետը ընդգծել է, որ սահմանային վերահսկողության վերաբերյալ առաջարկվող մոդելում հայկական ներկայությունը փաստացի փորձում են թաքցնել՝ ստեղծելով իրավիճակ, երբ սեփական երկրի սահմանապահը դուրս է մղվում տեսանելի դաշտից։ Նրա բնորոշմամբ՝ աշխարհում դժվար է գտնել մի պետություն, որը սեփական սահմանապահին փորձում է պահել ստվերում, և սա ինքնիշխանության կոպիտ նսեմացում է։
Խաչիկյանի համոզմամբ, նախատեսվող տարանցիկ կառավարման նոր կառույցում որոշումները գործնականում կայացվելու են միանձնյա՝ ամերիկյան կողմի գերակշռող մասնակցության պայմաններում։ Դա ոչ միայն սահմանափակում է Հայաստանի ազդեցությունը գործընթացների վրա, այլև լուրջ խնդիրներ է ստեղծում Իրանի հետ հարաբերություններում՝ հասցնելով զգալի հարված տարածաշրջանային հավասարակշռությանը։
Ակնհայտ է դառնում, որ «խաղաղություն» եզրույթի տակ հանրությանը ներկայացվող գործընթացները ավելի շատ հիշեցնում են պարտադրանքի և մոլորեցման քաղաքականություն։ Խաղաղությունը չի կարող կառուցվել միակողմանի զիջումների, ուժի լեզվով խոսող հակառակորդի և սեփական հասարակությունից ճշմարտությունը թաքցնելու հաշվին։ Եթե իշխանությունը շարունակի այս ուղին, ապա դրա գինը կարող է լինել ոչ միայն տարածքային, այլև պետական ինքնիշխանության և ապագայի նկատմամբ վստահության կորուստը։
