Երևան, 16.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ Շատ մեծ հավանականությամբ 10 տարի հետո ԵՄ չի լինելու, բայց Փաշինյանը 20 տարի հետո Հայաստանը տեսնում է ԵՄ կազմում․ Արտակ Զաքարյան Ե՞րբ և ինչպե՞ս ի հայտ եկան առաջին համակարգչային խաղերը. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (14 նոյեմբերի). Ուղևորատար գնացքների բախումը, թոքի՝ աշխարհում առաջին փոխպատվաստումը. «Փաստ» Գնաճային ռիսկերի ակտիվացման նոր ու բավականին զգայուն փուլ. ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում Հայաստանի բնակչությանը. «Փաստ» Հայաստանում ընտրովի արդարադատությունը՝ սպառնալի՞ք ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար. «Փաստ» «Մոնթեիցս հետո ուղղակի չէի ուզում ապրել, բայց հանուն աղջիկներիս իմ մեջ ուժ գտա». hետախույզ Մոնթե Մելքումյանն անմահացել է հոկտեմբերի 24-ին Վարանդայում. «Փաստ» 2027 թվականին ովքե՞ր կօգտվեն Խնայբանկում ներդրված գումարի փոխհատուցման ծրագրից. «Փաստ»

Ինչպե՞ս է առաջացել կյանքը Երկրի վրա. նոր փորձերը հաստատում են «ՌՆԹ աշխարհի» հիպոթեզը

Գիտության գլխավոր հանելուկներից մեկն այն է, թե ինչպես են երիտասարդ Երկրի վրա հայտնվել ինքնավերարտադրման ընդունակ առաջին մոլեկուլները: «ՌՆԹ աշխարհի» հիպոթեզը ենթադրում է, որ ռիբոնուկլեինաթթուն (ՌՆԹ) առանցքային դեր է խաղացել կյանքի ծագման գործում: Ճապոնացի և ամերիկացի կենսաքիմիկոսների նոր փորձերն ամրապնդում են այս գաղափարը. ՌՆԹ-ն կարող էր ձևավորվել բնական ճանապարհով մոլորակի ծննդից ընդամենը 200 միլիոն տարի անց:

Ի՞նչ է «ՌՆԹ աշխարհը»

ՌՆԹ-ն ԴՆԹ-ի ավելի պարզ «զարմիկն» է: Այն կատարում է երեք կարևոր գործառույթ՝ փոխանցում է գենետիկական տեղեկատվությունը (իՌՆԹ), կառուցում է ռիբոսոմներ սպիտակուցների սինթեզի համար (ռՌՆԹ) և անմիջականորեն հավաքում է սպիտակուցները (փՌՆԹ): Իր հարաբերական պարզության պատճառով ՌՆԹ-ն համարվում է առաջին ինքնավերարտադրվող մոլեկուլի դերի լավագույն թեկնածուն:

«ՌՆԹ աշխարհի» սցենարում վաղ միաբջիջ օրգանիզմները ԴՆԹ-ի փոխարեն օգտագործում էին ՌՆԹ՝ գեները պահպանելու և պատճենելու համար: Խնդիրն այն էր, թե ինչպես է ՌՆԹ-ն առաջացել քիմիական ռեակցիաների քաոսից. պատահական ձևավորման հավանականությունը թվում էր չնչին:

Բեկումնային լաբորատոր փորձեր

Տոհոկուի համալսարանի (Ճապոնիա) և Կիրառական մոլեկուլային էվոլյուցիայի հիմնադրամի (Ֆլորիդա) թիմը՝ Յուտա Հիրակավայի ղեկավարությամբ, իրականացրել է փորձ, որը նմանակում է վաղ Երկրի պայմանները ստորջրյա հիդրոթերմալ աղբյուրների մոտ:

Գիտնականները խառնել են ՌՆԹ-ի «բաղադրիչները»՝ հնգածխածնային շաքար ռիբոզը, ֆոսֆատները, չորս նուկլեոհիմքերը (ադենին, գուանին, ցիտոզին, ուրացիլ), ավելացրել են բորատներ և բազալտ: Խառնուրդը տաքացրել են և չորացրել, ինչի արդյունքում ձևավորվել է ՌՆԹ:

Կարևոր անակնկալն այն էր, որ բորատները ոչ թե խանգարում էին, ինչպես նախկինում կարծում էին, այլ օգնում էին: Դրանք կայունացնում էին անկայուն ռիբոզը և նպաստում ֆոսֆատների առաջացմանը, ինչն առանցքային քայլ է «Ընդհատվող սինթեզի մոդելում» (Discontinuous Synthesis Model): Սա առաջին դեպքն է, երբ ՌՆԹ-ն ստացվել է լաբորատորիայում առանց ռեակցիաներին մարդու ուղղակի միջամտության:

Տիեզերական «առաքումների» դերը

Հիպոթեզը լրացվում է OSIRIS-REx առաքելության տվյալներով. Բեննու աստերոիդից բերված նմուշներում հայտնաբերվել են ՌՆԹ-ի բոլոր բաղադրիչները, ներառյալ ռիբոզը:

Հիրակավան և գործընկերները ենթադրում են, որ 4,3 միլիարդ տարի առաջ 500 կմ տրամագծով նախամոլորակի բախումը Երկրին բերել է այս նյութերը: Սա համընկնում է ժամանակագրության հետ. մոլորակի ձևավորումից 200 միլիոն տարի անց և կյանքի ամենահին հետքերից (ցիրկոններում ածխածնի իզոտոպներ՝ 4,1 մլրդ տարի առաջ) 200 միլիոն տարի առաջ: Նմանատիպ բախումներ եղել են նաև Մարսի վրա, որտեղ ևս բորատներ են հայտնաբերվել:

Ինչո՞ւ է սա փոխում պատկերը

Եթե ՌՆԹ-ն առաջացել է արագ և բնական ճանապարհով, դա նշանակում է, որ առաջին օրգանիզմների ձևավորման ճանապարհը շատ ավելի կարճ է եղել: ՌՆԹ-ն կյանք չէ, բայց այն գրեթե ողջ հայտնի կենսաբանության հիմքն է: Հետազոտությունը հրապարակվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Proceedings of the National Academy of Sciences ամսագրում:

Կարճ ասած

Նոր փորձերը ցույց են տվել, որ ՌՆԹ-ն կարող էր ձևավորվել վաղ Երկրի վրա բնական ճանապարհով՝ բորատների առկայությամբ: Բաղադրիչները մոտ 4,3 միլիարդ տարի առաջ հասցրել են Բեննուի նման աստերոիդները: Սա ամրապնդում է «ՌՆԹ աշխարհի» հիպոթեզը՝ որպես կամուրջ դեպի առաջին բջիջներ, և բացատրում է, թե ինչու է կյանքը հայտնվել համեմատաբար արագ:

Համալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. ՉալաբյանԱդրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ ՎարդևանյանԱդրբեջանը հող է նախապատրաստում Հայաստանից նոր զիջումներ պահանջելու համար` ալիևյան սահմանադրությունն անցկացնելուց հետո. Տիգրան ԱբրահամյանԺողովուրդը ՔՊ-ին սահմանադրական մեծամասնություն չի տվել` ալիևյան սահմանադրություն ընդունելու համար. Դավիթ ՂազինյանNova Building-ը «Տուն Էքսպո 2026»-ում ներկայացրել է բնակարանային առաջարկներն ու ձեռքբերման պայմաններըԱննայի և Մանեի հետ ամփոփում ենք «Ո՛չ ալիևյան սահմանադրությանը» իրազեկման ակցիան. տեսանյութՄոսկվայում ընթացող միջազգային համաժողովի ժամանակ չէի կարող չանդրադառնալ հրեշավոր ընտրակեղծիքներին. Արման ԱբովյանԱչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. ՇարմազանովԱրագածոտնի մարզում ապօրինի հանքարդյունահանման դեպք է բացահայտվելԽոշոր անջատումներ․ հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինի՝ նոյեմբերի 16/17-ինՊայթել է ավտոմեքենայից հանված հեղուկ գազի բալոնը․ երկու քաղաքացի հոսպիտալացվել էԶապորոժիեում ռուսական հարվածներից յոթ մարդ է վիրավորվել այդ թվում՝ նորածին․ մարզային վարչակազմԱրագածոտնի թեմի քահանայից դասն ու բարեպաշտ ժողովուրդը մեկտեղվել էին աղոթքի՝ Սուրբ Մարիանե եկեղեցումՆոյեմբերի 15-ից ձմեռային անվադողերով երթևեկելը պարտադիր պահանջ է․ ՆԳՆ-ն հիշեցնում էՀավաքականի արդյունքները ձախողում չեմ համարում, համարում եմ անհաջողություն․ Եղիշե ՄելիքյանՓարիզում գների բարձրացման դեմ ցույցի ժամանակ բшխումներ են տեղի ունեցելՋերմաստիճանը կհասնի +17-ի․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 15-ից 19-ինԱպարանի Հարթավան բնակավայրում հրդեհ է բռնկվել ընթացող «Renault» մակնիշի ավտոմեքենայումԲռնցքամարտիկ Էրիկ (BZO) Բազինյանը նոկաուտի է ենթարկել կանադացի Սթիվեն Բաթլերին«Opel»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց, բախվել քարերին ու հողաթմբերին և հայտնվել ջրատարում․ կա վիրավորԳրոսմայստեր Հայկ Մարտիրոսյանը միանձնյա գլխավորում է մրցաշարային աղյուսակըՀազար դրամի արժեքը՝ մարդկային կյանքո՞վ․ Հրայր ԿամենդատյանՌոնալդուի հեռանալուց հետո Պորտուգալիայի հավաքականը փոխել է իր մարզաշապիկի 7 համարի դիզայնըՊուտինը, Սի Ծինփինը և Թրամփը նոյեմբերի 19-ին կհանդիպեն Շենչժենում․ ՊեսկովՇրջանառվել է «Սևանավանք» արծաթե հուշադրամը. ԿԲՔաղբանտարկյալ Արսեն Գևորգյանի մահվան և պատասխանատուների մասին. Նարեկ ԿարապետյանLed Zeppelin ռոք խմբի վոկալիստ Ռոբերտ Փլանթն առաջին անգամ համերգով հանդես կգա ՀայաստանումՀՀ իշխանությունն անտեղյա՞կ է, թե ժողովրդից թաքցնում է․ Մարիաննա ՂահրամանյանԳազայում զոհերի թիվը հասել է 74 695-իԶինծառայողների համար կարևոր փոփոխություն է նախատեսվում․ նոր օրենսդրական նախաձեռնությունԱրսենալը պատրաստվում է Ռեալին ֆուտբոլիստների փոխանակման գործարք առաջարկելՅուրաքանչյուր ընդդիմադիր պատգամավոր պետք է երաշխավորի, որ չի քվեարկի ալիևյան սահմանադրության օգտին. Ավետիք ՉալաբյանՓաշինյանը ցանկանում է իր համար ձևավորել «նոր ընդդիմություն». Արեգ Սավգուլյան