Հարկ կլինի ընտրել. ոչ ոք չի կարող միաժամանակ շախմատ, շաշկի և նարդի խաղալ նույն տախտակի վրա. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
argumenti.ru–ն գրում է, որ մինչ Հայաստանի իշխանությունները փորձում են երկրի զարգացման մի քանի վեկտոր կենտրոնացնել և նստած մնալ Մոսկվայի և Բրյուսելի միջև երկու աթոռներին, նրանց հստակ հասկացնում են, որ աշխարհաքաղաքականությունը չի պահանջում քաղաքական պառակտումների ձգձգում, և խորամանկ դիրքորոշումը սովորաբար ավարտվում է աղմկոտ և ցավոտ փլուզմամբ։
Այսպիսով, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը բացահայտորեն հայտարարել է, որ Հայաստանի անցումը ԵՄ չափանիշներին անհամատեղելի է Եվրասիական տնտեսական միության անդամակցության հետ։ Եվ այստեղ չկա Երևանի՝ եվրոպական ինտեգրման հետ կապված որևէ քաղաքական անհամաձայնություն. պարզապես Եվրոպական համայնքի և Եվրասիական դաշինքի կանոնները իրականում չեն համընկնում։ Ոչ ոք չի կարող միաժամանակ շախմատ, շաշկի և նարդի խաղալ նույն տախտակի վրա։
Քաղաքականությունից և դիվանագիտությունից այն կողմ՝ այսօրվա Հայաստանը նաև ունի Հայ առաքելական եկեղեցու հետ «բախման» դժբախտ փորձը։ Ավելին, պաշտոնական Երևանը իր հալածանքները ներկայացնում է որպես «հիբրիդային սպառնալիքների դեմ պայքար», իսկ Եվրոպան այդ հռետորաբանությունը հիմնավորում է 15 միլիոն եվրոյի օգնության տրանշով։ Մոսկվան արձագանքում է այս բոլոր խորամանկություններին՝ իրադարձությունները որակելով ընդհանուր քաղաքականության շրջադարձի մաս։ Այնուամենայնիվ, չի կարող լինել որևէ պատրանք. քաղաքականությունը սովորաբար զիջում է իր տեղը մաթեմատիկային:
Վերջին երկու տարվա ընթացքում Հայաստանի առևտրային հաշվեկշիռը եղել է ավելցուկային, բայց այն աջակցվում է ԵԱՏՄ–ի և Ռուսաստանի, ինչպես նաև Երևանի հիմնական առևտրային գործընկերների՝ Գերմանիայի, Իրանի, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Ուկրաինայի և Թուրքիայի կողմից։ Եթե հանրապետությունն ընդունի եվրոպական չափանիշներ, ապա դա ավտոմատ կերպով կասկածի տակ կդնի Հայաստանի մասնակցությունը ԵԱՏՄ միությանն՝ իր բոլոր տնտեսական կողմնակի ազդեցություններով, որոնք չափազանց մեծ են։ Հայաստանի ներմուծումը հիմնականում բաղկացած է նավթից, բնական գազից, հացահատիկից, ռետինե արտադրանքից, խցանից, փայտանյութից և էլեկտրական սարքավորումներից։ 2025 թվականի նոյեմբերին երկիրը ներմուծման վրա ավելի շատ է ծախսել, քան արտահանման վրա վաստակել է, և այս տարբերությունը (առևտրային դեֆիցիտը) ընդլայնվել է՝ հասնելով 477,2 միլիոն դոլարի։ Մեկ տարի առաջ այդ դեֆիցիտը կազմել է 442,6 միլիոն դոլար։ Սա պայմանավորված է արտահանման 17,3 % անկմամբ, նաև ներմուծման նվազմամբ 14 %-ով:
Այլ երկրների հետ առևտուրը Հայաստանի համար դժվար է: Երկիրը գտնվում է ծովից հեռու և սահմանային վեճեր ունի իր հարևանների՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ: Դրա պատճառով Հայաստանը սովորաբար ավելի շատ է ծախսում ներմուծման վրա, քան վաստակում արտահանումից: Հայաստանի հիմնական արտահանվող ապրանքներն են մետաղներն ու թանկարժեք քարերը, նաև արտահանվում է էներգիա, խմիչք, բանջարեղեն և միրգ:
Հիմա էլ Հայաստանի համար Արևմուտքը պատրաստել է էներգետիկ համակարգի թակարդը՝ «կանաչ անցման» և «դիվերսիֆիկացիայի» քողի տակ աստիճանաբար պատրաստելով Հայաստանի էներգետիկ կապիտուլ յացիան: Բանն այն է, որ որքան հեռու է իրեն պահում Հարավային Կովկասի այդ երկիրը Ռուսաստանից, այնքան ավելի լավ է լինում նրա ներկայիս վերահսկիչների համար: Երևանի էյֆորիան կուրացնում է վարչակազմին՝ թույլ չտալով նրան տեսնել Արևմուտքի ռազմավարական ծրագիրը, այն է՝ խզել էներգետիկ կապերը Ռուսաստանի հետ և ենթարկել Հայաստանը ԵՄ վերահսկողության տակ գտնվող թուրք-ադրբեջանական էներգետիկ համակարգին: Վերջերս Փաշինյանը հայտնել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերը կփոխկապակցվեն «Թրամփի ճանապարհի» շրջանակներում։ «Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերը անպայման փոխկապակցված կլինեն և փոխադարձաբար, նույն պայմաններում կվայելեն էլեկտրաէներգիայի արտահանման և ներմուծման նույն հնարավորությունները», - պնդել է եվրաինտեգրման այդ կողմնակիցը։ TRIPP նախագիծը հավակնոտ ենթակառուցվածքային նախաձեռնություն է։ Դրա էությունը տրանսպորտային ուղիների զարգացման համար համատեղ ձեռնարկության ստեղծումն է։ Այդ ուղիները, որոնք կանցնեն Հայաստանով, կծառայեն որպես կամուրջ Ադրբեջանի մայրցամաքային մասի և նրա էքսկլավի՝ Նախիջևանի միջև։ TRIPP Development ընկերությունը կկառավարի այդ նախագիծը։ Հայաստանը «Թրամփի ճանապարհը» 49 տարով վարձակալության կտրամադրի Միացյալ Նահանգներին՝ նախագծի 74 % բաժնեմասի դիմաց։ «Նախագիծը նախատեսում է ճանապարհային, երկաթուղային և նավթագազային ենթակառուցվածքների կառուցում: Միացյալ Նահանգները նախապատրաստական առաջին փուլում ներդրել է 140 միլիոն դոլար», - նշել է Փաշինյանն իր հայտարարության մեջ։
Ռուսաստանն այս ամենը մինչ այժմ ներկայացրել է մեղմ տոնով, առանց վերջնագրերի, պարզապես հստակեցնում է. նման բաներ կարող են լինել TikTok-ում, բայց դա չի աշխատում համաշխարհային տնտեսությունում, Հայաստանը ստիպված կլինի ընտրել:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
