Չտեսնելու և չլսելու տալ չի հաջողվի. իրականությունից փախչել հնարավոր չէ. «Փաստ»

30 Ապրիլ, 2026 8:32

Վեց կուսակցությունների համատեղ նամակը երեկ փոխանցվեց Հայաստանում Եվրոպական միության գրասենյակին: Ինչպես հայտնի է, և՛ այդ՝ ԵՄ գրասենյակի պատասխանատուները, և՛ ԵՄ պաշտոնական ներկայացուցիչները ձևացնում են, թե չեն տեսնում Հայաստանում իրականացվող բռնաճնշումներն ու մնացյալ հակաժողովրդավարական գործողությունները: Նրանք որոշել են, որ Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա իշխանավարումն իրենց ձեռնտու է՝ որպես Ռուսաստանին վատություն անելու միջոց, ուստի խուլ և կույր են ձևանում մեր երկրում տեղի ունեցող քաղաքական ռեպրեսիաների, հոգևորականների և ընդդիմության դեմ հալածանքների, ժողովրդավարական ազատությունների սահմանափակման ակնհայտ փաստերի ու դրսևորումների նկատմամբ:

Եվ ահա, նման նախադրյալների պայմաններում հայկական վեց կուսակցություն նամակով դիմել է Եվրամիության ղեկավարությանը, առաջիկա օրերին Երևանում գագաթաժողովի մասնակցել պատրաստվող «Եվրոպական քաղաքական համայնքի» ներկայացուցիչներին: Թվում է, թե ԵՄ կանխակալ, միակողմանի, կուրորեն Փաշինյանի «պոչը բռնած» վերաբերմունքի պայմաններում նման քայլն անտեղի է: Բայց այդպես չէ: Եվրոպական «քաղհամայնքը» որքան էլ կույր և խուլ ձևանա, պետք է հասկանա, որ իրեն հակադրելով Հայաստանի հասարակության մեծամասնությանն ու քաղաքական ընդդիմադիր ուժերին՝ ոչինչ չի շահելու: Բայց նախ՝ բուն նամակի և այն ստորագրած ուժերի մասին:

Առաջինը. հատկանշական է, որ դիմող ուժերը, բացի ընդդիմադիր լինելուց, նաև եվրոպական «քաղաքական ընտանիքի» անդամ են (կամ ներգրավված են որպես դիտորդ-անդամ). ՀՀԿ և «Ժառանգություն» (Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության անդամներ), ՀՅԴ (Սոցիալիստների և Դեմոկրատների անդամ), «Բարգավաճ Հայաստան» (Եվրոպական պահպանողականների և բարեփոխիչների անդամ), ՀԱԿ (Եվրոպայի լիբերալների և դեմոկրատների ալ յանսի անդամ), ինչպես նաև Արցախի ժողովրդավարական կուսակցություն (Եվրոպական ազատ ալյանսի անդամ):

Երկրորդը. ողջունելի է, որ գաղափարաքաղաքական նման տարբեր ուղղվածության հայկական 6 կուսակցություն առանցքային քաղաքական խնդիրները ավելի բարձր է դասել ու կարողացել է համատեղ հայտարարությամբ (նամակով) և դիրքորոշմամբ հանդես գալ:

Երրորդը. Եվրոպայի «քաղհամայնքը» վերացական հասկացություն չէ, և նույն այն միավորումները, որոնց ծիրում են նշված հայկական կուսակցությունները, նույնպես այդ համայնքի անդամ են: Ուստի, որքան էլ ԵՄ կոնկրետ ղեկավար ներկայացուցիչները, իրենց նեղ շահերից ելնելով, ջանան չտեսնելու և չլսելու տալ իրականությունը, ոչինչ չի ստացվի: Արդարության հասնելու մղումն ու պահանջը լռեցնել չի հաջողվի:

Իսկ մայիսի առաջին օրերին Երևանում հյուրընկալվող ԵՄ բարձրաստիճան ներկայացուցիչները առնվազն կհասկանան, որ իրենց չի հաջողվել լռեցնել ընդդիմադիր ուժերին, չի հաջողվել «մախաթը պարկում թաքցնել», եթե պատկերավոր ասենք:

Ինչ վերաբերում է բուն նամակի բովանդակությանը, ապա այն համակողմանի արտացոլում է փաշինյանական իշխանությունների՝ վերջին շրջանում դրսևորած ու կիրառած գրեթե բոլոր հակաժողովրդավարական դրսևորումները:

Այսպես. «Իրականում Նիկոլ Փաշինյանի վարչակազմը ամրապնդում է իշխանությունը, թուլացնում ինստիտուցիոնալ հակակշիռներն ու զսպումները և համակարգված կերպով օգտագործում է իրավապահ և դատական համակարգերը քաղաքական հակառակորդների և հոգևորականների դեմ։ Այս պայմաններում ԵՔՀ գագաթաժողովի անցկացումը Երևանում հղի է վտանգավոր քաղաքական ուղերձի հղումով. որ ժողովրդավարական նահանջը կարող է անտեսվել, երբ դա քաղաքականապես հարմար է»:

Նամակի հեղինակները կոչ են անում Եվրոպայի «քաղհամայնքին»՝ չանտեսել ներքոնշյալ իրողությունները: 1. Ժողովրդավարական նահանջ և քաղաքական ճնշումներ։ Դատական և իրավապահ մեխանիզմները ավելի ու ավելի են օգտագործվում որպես քաղաքական գործիքներ։ Խաղաղ բողոքի ցույցերը սահմանափակվում են, իսկ քաղաքական ակտիվիզմը բախվում է սպառնալիքների և կալանքի: 2. Քաղաքական բանտարկյալներ։ Քաղաքական դրդապատճառներով տարաբնույթ մեղադրանքներով կալանավորված է ավելի քան 50 անձ, և նրանց թիվը աճում է։ Այս գործերի վերաբերյալ շարունակական լռությունը սպառնում է «նորմալացնել» քաղաքական դրդապատճառներով բանտարկությունը: 3. Պետական ճնշում Հայ առաքելական եկեղեցու վրա... Հոգևորականները կալանավորվել են կեղծ մեղադրանքներով, եպիսկոպոսներին սահմանափակվել է ճանապարհորդությունը, իսկ դատարանները օգտագործվել են եկեղեցական իշխանությունը հաղթահարելու համար։

«Ամենաակնառուն այն է, որ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը իր քաղաքական ծրագրում հստակորեն ներառել է Կաթողիկոսի հեռացման հարցը։ Սա քաղաքականության վեճ չէ, այլ սահմանադրորեն պաշտպանված հաստատության վրա հակասահմանադրական հարձակում:

Բնականաբար, հստակ անդրադարձ կա և՛ մեդիայի ճնշման ու ազատ խոսքի քայքայման մասին, և՛ Ադրբեջանում պահվող հայ ռազմագերիների խնդրին, և՛ Արցախում իրականացված էթնիկ զտումներին:

Գլխավոր մեսիջը. «Մենք կոչ ենք անում ձեզ գործել համարժեք՝ դադարեցնել երեսպաշտությունը և պաշտպանել ժողովրդավարությունը»:

Սա, նկատենք, պայքար չէ «հողմաղացների դեմ»: Ավելին, եթե ոչ միայն նշված 6 ուժերը, այլև մի շարք ուրիշ ընդդիմադիր ուժեր, հասարակական ակտիվ գործիչներ համաձայնեցված ու միավորված գործեն բուն գագաթաժողովի օրերին, լինի դա բողոքի ակցիաների կամ օրենքով չարգելված որևէ այլ եղանակով, եվրոպական «քաղհամայնքի» ներկայացուցիչները առավել ևս չեն կարող շարունակել իրենց ձևական խլությունն ու կուրությունը:

Մինչ այդ, սակայն, փաշինյանական իշխանությունը ԵՄ լիդերների այցի նախօրեին և ԱԺ ընտրություններին ընդառաջ շարունակում են ընդգծված քաղաքական բովանդակություն ունեցող հետապնդումները ընդդիմադիրների նկատմամբ շինծու «քրեական գործերով»: Ավելին, բոլոր այդ «գործերից» պարզ է դառնում, որ փաշինյանական իշխանությունը համատարած գաղտնալսում է բոլոր ընդդիմադիրներին, անգամ՝ ընդդիմադիր ուժերի տեղական շտաբներում ներգրավված մարդկանց:

Այս ամենի հետ կապված՝ հիմնական հարցն այն է, որ ինչպես ԵՄ կանխակալ ղեկավար-ներկայացուցիչները, այնպես էլ «քաղհամայնքի» անդամները պետք է խորհելու լուրջ առիթ ունենան. իրենք ո՞ւմ կողմից են՝ հակաժողովրդավար ու մերժված Փաշինյանի՞, թե՞ Հայաստանի քաղաքացիների ու իրական ժողովրդավարության: