«Շատ ծանր օրեր ապրեցինք, հիմա էլ հեշտ չէ, բայց պետք է Ռուբենիս անունը բարձր պահեմ». Ռուբեն Գևորգյանն անմահացել է հոկտեմբերի 9-ին՝ հատուկ գործողություն կատարելու ժամանակ. «Փաստ»

Հարցազրույց 19 Մայիս, 2026 10:01

«Շատ ակտիվ, ընկերասեր երեխա էր Ռուբենս։ Չէր կարողանում հանդուրժել անարդարությունը, դիմացինին կարող էր ոչինչ չասել, բայց ներսից իրեն «ուտում» էր։ Գալիս էր տուն և ինքն իր հետ կռիվ տալիս։ Բնավորության այդպիսի գիծ ուներ։ Ակտիվ էր տանը, բայց համեստ ու կոկիկ՝ դպրոցում։ Ինչպես ընդունված է ասել, իրեն մատով էին ցույց տալիս։ Զարմանում էին՝ տան Ռուբենն ու դպրոցի Ռուբենը նույնը չեն»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է տիկին Գայանեն՝ Ռուբենի մայրիկը։

Ռուբենի պատմությունը մեզ տեղափոխում է Տավուշի մարզի Բերդի տարածաշրջանի Վերին Ծաղկավան գյուղ։ Մանկություն, պատանեկություն ու երիտասարդություն. Ռուբենի կյանքի բոլոր հիշողությունները տավուշյան համն ու հոտն ունեն։

Դպրոցական տարիների մասին խոսելիս մայրիկը նշում է՝ որդին առանձնահատուկ վերաբերմունք ուներ աշխարհագրության նկատմամբ։ «Նաև Հայոց պատմությունը, Հայ գրականությունն էին սիրելի առարկաների շարքում, բայց աշխարհագրությունն առաջին տեղում էր։ Արցախի քարտեզն ուներ և տիրապետում էր Արցախին վերաբերող յուրաքանչյուր դետալի՝ գետեր, անտառներ, ճանապարհներ։ Մեզ էլ կատակով ասում էր՝ այս քարտեզին ձեռք չտաք, դրա հետ գործ չունեք»։

Դպրոցն ավարտելուց հետո Ռուբենը երեք տարվա տարկետումից հետո, ի վերջո, 2019 թվականի հուլիսի 30-ին զորակոչվում է բանակ։ Ծառայել է «Մարտունի 3»-ում՝ հակաօդային պաշտպանությունում։ Այնուհետև, իր դիմումի համաձայն, տեղափոխվել է հետախուզական գումարտակ:

Բարձրագույն կրթություն ստանալու մասին ևս Ռուբենը մտածում էր։ «Ոստիկանության համակարգի մասին էր մտածում։ Մյուս կողմից էլ՝ ասաց, որ ծառայությունից վերադառնալուց հետո մեզ մոտ պայմանագրային ծառայության կանցնի։ Ասում էր՝ պետք է սահման պահեմ։ Քառօրյա պատերազմն իր վրա մեծ ազդեցություն էր թողել, հատկապես Քյարամի պատմությունը։ Անընդհատ այդ օրերի պատմություններով էր կիսվում սոցցանցային տիրույթում։ Դա նաև նպաստեց իր այն որոշման կայացմանը, որ հակաօդային պաշտպանությունից տեղափոխվեց հետախուզական գումարտակ»։

Մայրիկն ասում է՝ որդին սիրով մեկնեց ծառայության։ «Նորից ուզում էին հետաձգել իր զորակոչումը, բայց նա հրաժարվեց. «Ես գնալու եմ բանակ, ոչ մեկդ ինձ չհամոզեք, ես պատրաստ եմ ծառայության»։ Հետաքրքիր էր, որ միշտ ասում էր՝ Արցախում եմ ծառայելու, Մարտունիում, այն դիրքում, որտեղ Մոնթեն է կռվել։ Չգիտեմ էլ՝ դա նախախնամությո՞ւն էր, թե ինչ, բայց հենց այդ դիրքում էլ ծառայել է։ Ծառայության ընթացքը շատ լավ է անցել։ Կարգ ու կանոնով զինվոր էր։ Նա շատ դրական էր, իր հանդեպ էլ բոլորը շատ դրական էին տրամադրված։ Հարգված է եղել և՛ զինվորների, և՛ հրամանատարների կողմից։ Իրենց ջոկատում բոլորն ավելի տարիքով էին, իրենց համար ծառայությունը, կարծես, ավելի հեշտ լիներ։ Նա էլ էր ասում՝ բոլորս հասուն ենք։ Շատ մտերիմ ընկեր ուներ՝ Ռուստամ սարկավագը։ Երբ Ռուբենս ինչ-որ բանից բարկանում էր, Ռուստամը միշտ ասում էր. «Ի՞նչ է եղել, Ռուբեն ջան, ինչո՞ւ է հոգիդ ալեկոծվել»։ Ռուստամն էլ զոհվեց այդ պատերազմում։ Նույն ընթացքում մեծ տղաս էլ հնարավորություն ունեցավ նույն զորամասում աշխատելու։ Մենք էլ ընտանիքով տեղափոխվեցինք Արցախ, իրեն շատ մոտ ենք եղել։ Պատերազմի ընթացքում էլ ենք այնտեղ եղել։ Իմ ընկալումը լրիվ այլ է այդ օրերի մասին»։

Սեպտեմբերի 27-ին սկսվում է պատերազմը։ «Սեպտեմբերի 24-25-ն էր։ Որտեղ մենք աշխատում էինք, Ռուբենիս դիրքը մեզանից երեք կիլոմետր հեռավորության վրա էր։ Մենք գնացինք իր մոտ։ Երբ գնացինք, փոսի խորություն ունեցող տեղ էր, երեխեքն այնտեղ էին նստած։ Մի տեսակ գլխիկոր, մտամոլոր նստած էին, հիմա, երբ վերլուծում եմ այդ և հետագա օրերի իրադարձությունները, հասկանում եմ՝ իրենք գիտեին, թե ինչ է տեղի ունենալու։ Երեք ամիս չեն իջել դիրքերից զորամաս։ Այդ օրն իջեցրել էին, իրենց կարգի էին բերել, նորից բարձրացրել էին դիրքեր»։

Ռուբենն ընտանիքի հետ շատ չի կիսվել պատերազմի մանրամասներով։ «Հետախույզ էր, դիպուկահար, շատ անհանգիստ էինք իր համար։ Ամբողջ ցերեկը դղրդոցներ էին, գիշերը գալիս էր, ասում էինք՝ այս օրն էլ անցավ, բայց ինչ իմանայի, որ իրենք երեկոյան ժամերին էին գնում գործողությունների։ Մի քանի անգամ մտել են թշնամու դիրքեր։ Իհարկե, մեզ դրա մասին ոչինչ չի ասել։ Մի անգամ միայն քույրիկի հետ է կիսվել. «Մահից ենք պրծել, բայց մամային ու պապային բան չասես»։ Աղջիկս մեզ ոչինչ չէր ասել։ Տղաները շրջափակման մեջ են ընկել, բայց կարողացել են փրկվել։ Մի քանի հաջողված գործողություն են ունեցել։ Հոկտեմբերի 10-ին ռեպորտաժ հրապարակեցին՝ «Հատուկ թողարկում առաջնագծից»։ Ռուբենս էր այդ ռեպորտաժում։ Մի քանի օր չէր զանգել, երբ տեսա իրեն, շատ ուրախացա։ Մտածեցինք անգամ, որ գուցե նկարահանման են եղել, հետո էլ գործողությունների, դրա համար չի զանգել։ Գործողությունների ժամանակ տղաները դիրք են գրավում, զենք-զինամթերք և կենդանի ուժ ոչնչացնում։ Վերջին գործողությունից առաջ ընկերներն իրեն ասել էին. «Ռուբե՛ն, այս անգամ դու մի գնա, նոր ես եկել, մի քիչ հանգստացիր»: Բայց Ռուբենս մերժել էր»։

Հոկտեմբերի 9-ին Ռուբենն ու ընկերները հերթական գործողությանն են գնացել։ «Իրենց սխալ տեղեկություններ են տվել, երեխեքն ընկել են շրջափակման մեջ։ Ռուբենս նռնակի պայթյունից է զոհվել։ Իրենց ուղղությամբ երեք նռնակ են նետել, երկուսը կասեցրել է, երրորդը չի նկատել։ Ընկերը բղավել է՝ Ռուբե՛ն, Ռուբե՛ն, իրեն հրել է աղվեսափոսը, բայց արդեն ուշ է եղել։ Իր վիրավորումը որովայնի հատվածում է եղել, նաև գլուխն է ուժեղ հարվածել։ Երբ իրենց դուրս են բերել, ասում են՝ Ռուբենիս սիրտը դեռ բաբախել է, բայց գլխի շրջանում հարվածը շատ ուժեղ է եղել, կյանքի հետ անհամատեղելի։ Հրամանատարն ասել է՝ ինչ գնով ուզում է լինի, տղաներին պետք է դուրս բերենք թշնամու տարածքից։ Նրանց դուրս բերող կապիտանն էլ, ավաղ, նոյեմբերի 9-ին Շուշիում զոհվեց։ Տղաներից ոմանց՝ ողջ, ոմանց էլ՝ զոհված, դուրս են բերել այդ հատվածից»։

Հոկտեմբերի 9-ին է զոհվել Ռուբենը՝ թշնամական Մարզելու կոչվող տարածքում։ «Կարողացել ենք իրեն հրաժեշտ տալ, տեսել ենք մեր որդուն, իսկ որքան ծնողներ կարոտ մնացին անգամ դրան»։

Ապրելու ուժի մասին։ «Ռուբենս քույր և եղբայր ունի։ Հենց նրանք էլ ինձ ուժ տվողը դարձան։ Շատ ծանր օրեր էին, հիմա էլ հեշտ չէ, բայց ես Ռուբենիս անունը պետք է բարձր պահեմ։ Իմ ուժը փոխանցեցի իմ ընտանիքին, չթողեցի, որ ընկճվեն։

Երկու ամիս հետո վերադարձանք Ղարաբաղ։ Իհարկե, չվերադարձանք այն զորամաս, որտեղ Ռուբենս էր ծառայում։ Կարծես այդպես կարոտս առնեի, ինձ թվում էր՝ սարի հետևի զորամասում է ծառայում։ Երևի դա էլ ուժ տվեց։ Իսկ երբ Արցախը հանձնեցին, դա կրկնակի ցավ էր։ Ինձ համար պաշտելի է այն հողը, որի համար իմ որդին իր կյանքը տվեց»։

Հ. Գ. - Ռուբեն Գևորգյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով և «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։ Հուղարկավորված է Վերին Ծաղկավանի գերեզմանատանը։