Ազատվենք «կայսերական բարդույթից». ի՞նչ հետևանքներ կարող են ունենալ վերջին սահմանափակումները. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
svpressa.ru–ն ««Ջերմուկ» խմելու համար արդեն ուշ է. գազային համաձայնագրի չեղարկումը քիչ բան կփոխի» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Ռուսաստանը կարող է կասեցնել կամ միակողմանիորեն չեղարկել 2013 թվականի դեկտեմբերին ստորագրված բնական գազի, նավթամթերքի և հում ադամանդների մատակարարման մասին համաձայնագիրը։ Այս մասին ասվում է Ռուսաստանի էներգետիկայի նախարար Սերգեյ Ցիվիլևի կողմից ստորագրված և ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանն ուղղված նամակում։ Նամակում նշվում է, որ պաշտոնական Երևանի՝ Եվրամիության հետ փոխգործակցությունը ամրապնդելու շարունակական ջանքերը, ինչպես նաև Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության՝ ԵՄ-ին միանալու հայտարարված մտադրությունը կարող են վտանգել ռուս-հայկական բարձր մակարդակի առևտրատնտեսական և ներդրումային հարաբերությունների պահպանումն ու զարգացումը, որոնք մեծամասամբ հիմնված են երկկողմ համաձայնագրերի վրա։ Բայց, ինչպես տեսնում ենք, «Ջերմուկ» հանքային ջրի և հայկական արտադրության ալկոհոլային խմիչքների՝ Ռուսաստան ներմուծման վերջին սահմանափակումները, զուգորդված հայկական ծաղիկների առաքման ժամանակ սանիտարական խախտումների հանկարծակի հայտնաբերման հետ, որևէ ազդեցություն չեն ունենում Երևանի վրա։ Ըստ երևույթին, այդ պատճառով է առաջիկա հայաստանյան ընտրությունների նախօրեին Մոսկվան որոշել Երևանի վրա ծանր տնտեսական հրետանու նախազգուշական համազարկ արձակել։
Բայց արդյո՞ք այդ համազարկը խելքի կբերի Փաշինյանին և նրա թիմին։
«Վախենում եմ, որ այս «հարձակումը» բավականին ուշացել է, - իր կարծիքով է կիսվել Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի հարցերով փորձագետ Սեմյոն Բաղդասարովը svpressa.ru-ի հետ զրույցում,– դա պետք է արվեր շատ ավելի վաղ։ Փաշինյանը իշխանության է եկել Ռուսաստանի նկատմամբ թշնամաբար տրամադրված բրիտանական և թուրքական հետախուզական ծառայությունների կողմից՝ ԱՄՆ աջակցությամբ, դեռևս 2018 թվականին։ Այսպիսով, մենք լրիվ ութ տարի ուշացել ենք նման նախազգուշացումից։ Եվ հիմա, կարծում եմ, դա այլևս որևէ դեր չի խաղա»։
svpressa.ru.– Այսպիսով, մենք, ըստ էության, «աչքաթող արեցի՞նք» Հայաստանը։
ավելի կոշտ բառ կօգտագործեի ներկայիս իրավիճակը նկարագրելու համար։ Որովհետև, այո, հենց դա էլ տեղի է ունեցել։ Հիմա մենք կարող ենք վստահորեն ասել, որ Հայաստանը մեր ազդեցության գոտուց տեղափոխվել է ամերիկյան թև։ Թուրքիան, որը պատմականորեն եղել է հուսալի արևմտյան խաղացող Ռուսաստանի դեմ իր շարունակական պայքարում, այժմ փաստացի վերահսկողություն է ստանձնում ամբողջ Հարավային Կովկասի նկատմամբ։ Սա հատկապես ցավալի է, քանի որ Թուրքմենչայի պայմանագրի, որով 1828 թվականին ավարտեց Ռուս-պարսկական պատերազմը Կովկասում, և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտի միջև ընկած ժամանակահատվածում Ռուսական Կայսրությունը կորցրել է իր ավելի քան 200 հազար զինվորների և սպաների թուրքերի հետ մարտերում։ Եվ այդ զոհվածների թվում, նկատեմ, մեծամասնությունը ռուսներ էին, չնայած զոհվեցին նաև բազմաթիվ էթնիկ հայեր։ Եվ հիմա նրանք մեզ «դուրս են քշում» այդ տարածաշրջանից՝ վերահսկողությունը հանձնելով մեր նախնիների թշնամիներին։
svpressa.ru.–Ի՞նչ հետևանքներ կարող են սպասվել Ռուսաստանին դրանից հետո։
- Դատեք ինքներդ։ Նախ՝ մեր թշնամիները այսպիսով հնարավորություն են ստանում անկայունացնել իրավիճակը ամբողջ հարավային Ռուսաստանում։ Երկրորդ՝ մենք հսկայական աշխարհաքաղաքական սպառնալիք ենք ստանում մեր հետնաբակում։ Հողերի և տարբեր կարևորագույն հանքանյութերի փոխանցման ամենահզոր լոգիստիկ ուղիներից մեկն անցնում է Կենտրոնական Ասիայով և Հարավային Կովկասով։ Մինչև վերջերս այն շրջանցում էր Հայաստանը, բայց հիմա, այսպես կոչված, «Թրամփի ուղին» նրա տարածքով, որի իրականացմանը մենք այժմ ականատես ենք լինում, այն շատ ավելի կարճ կդարձնի։ Արդյո՞ք պետք է բացատրեմ, թե ինչ է դա նշանակում։ Երրորդ՝ Շիրակում մեր ռազմաբազայի պահպանումը հիմա միայն ժամանակի հարց է։ Եվ մեր սահմանապահները, կարծում եմ, կհեռանան Հայաստանից, հենց որ Փաշինյանը ապահովի իր դիրքերը երկրում առաջիկա ընտրություններից հետո։
svpressa.ru.– Արդյո՞ք մենք ունենք որևէ հնարավորություն տեսանելի ապագայում վերականգնելու ազդեցությունը Հայաստանում։
- Անձամբ ես կարծում եմ, որ ոչ։ Դրա համար անհրաժեշտ են մասնագետներ, որոնք խոր գիտելիքներ ունեն տարածաշրջանի առանձնահատկությունների մասին։ Ո՞վ է ներկայում լուսաբանում հետխորհրդային տարածքը Հարավային Կովկասից մինչև Կենտրոնական Ասիա։ Հայտնի պաշտոնական գործակալությունում այդ տարածաշրջանների բոլոր գլխավոր «մասնագետները» ճապոնացի և ասիացի գիտնականներ են։ Ի՞նչ կարող են նրանք իմանալ Հարավային Կովկասի առանձնահատկությունների մասին։
Այդ տեսանկյունից, շարունակել է ՄԳԻՄՕ-ի Եվրոպական իրավունքի ամբիոնի դոցենտ Նիկոլայ Տոպորնինը, կա միայն մեկ լուծում. Ռուսաստանը պետք է լրջորեն աշխատի փոքր երկրների հետ լավ հարաբերություններ կառուցելու տեխնիկայի վրա։
«Ինչպես միշտ, մենք սպասում ենք, որ փոքր պետությունները, այսպես ասած, շարք կանգնեն և խոնարհվեն, - նշել է նա,– իսկ եթե նրանք դա չեն անում, ապա մենք նրանց այնպես ենք նայում, կարծես չենք տեսնում։ Մենք հասկանալ ենք տալիս, որ շատ ավելի հետաքրքրված ենք ֆրանսիացիների, գերմանացիների կամ ամերիկացիների հետ խոսելով և, ընդհանրապես, անհրաժեշտ չենք համարում երկխոսություն սկսել նախկին խորհրդային հանրապետությունների հետ։ Նրանք իրենք պետք է սողալով գան մեզ մոտ, ասում ենք մենք։ Շատ տիպիկ պատմություն է Հայաստանի հետ կապված։ Մենք պետք է ազատվենք այս «կայսերական բարդույթից»։ Ես վաղուց եմ անդրադարձել այս հարցին՝ ասելով, որ փոքր երկրները, հատկապես ազգայնական հակումներ ունեցող կառավարությունները, պահանջում են հատուկ մոտեցում։ Ռուսաստանը պարզապես պետք է հասկանա, որ բոլոր նախկին խորհրդային հանրապետությունները՝ Բելառուսից մինչև Ղազախստան, ունեն իրենց շահերը։ Հետևաբար, նրանց հետ դրական կապերը պետք է պահպանվեն փոխգործակցության խոստումնալից տնտեսական մոդելների միջոցով՝ հաշվի առնելով քաղաքացիների նոր սերունդների գալուստը, որոնց համար ԽՍՀՄ-ը, ցավոք, արդեն հեռավոր անցյալի մի էջ է»։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
