Երևան, 16.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ Շատ մեծ հավանականությամբ 10 տարի հետո ԵՄ չի լինելու, բայց Փաշինյանը 20 տարի հետո Հայաստանը տեսնում է ԵՄ կազմում․ Արտակ Զաքարյան Ե՞րբ և ինչպե՞ս ի հայտ եկան առաջին համակարգչային խաղերը. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (14 նոյեմբերի). Ուղևորատար գնացքների բախումը, թոքի՝ աշխարհում առաջին փոխպատվաստումը. «Փաստ» Գնաճային ռիսկերի ակտիվացման նոր ու բավականին զգայուն փուլ. ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում Հայաստանի բնակչությանը. «Փաստ» Հայաստանում ընտրովի արդարադատությունը՝ սպառնալի՞ք ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար. «Փաստ» «Մոնթեիցս հետո ուղղակի չէի ուզում ապրել, բայց հանուն աղջիկներիս իմ մեջ ուժ գտա». hետախույզ Մոնթե Մելքումյանն անմահացել է հոկտեմբերի 24-ին Վարանդայում. «Փաստ» 2027 թվականին ովքե՞ր կօգտվեն Խնայբանկում ներդրված գումարի փոխհատուցման ծրագրից. «Փաստ»

Մոտ մեկուկեսդարյա... «նորագույն» տեխնոլոգիան. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ինչքան էլ զարմանալի թվա, բայց փաստ է, որ ներկայում մեզ բոլորիս հայտնի արևային մարտկոցն այնքան էլ նորագույն տեխնոլոգիա չէ: Առաջին ֆոտոգալվանային արևային մարտկոցը տեղադրվել է հեռավոր 1884 թվականին, երբ Չարլզ Ֆրիտսը Նյու Յորքի իր տան տանիքի վրա փայտե շրջանակի վրա հավաքել է բիլիարդի սեղանի չափ վահանակ: Ֆրիտսն օգտագործել էր ոսկու բարակ թաղանթով պատված սելեն՝ հասնելով արևի լույսն էլեկտրաէներգիայի վերածելու 1 տոկոսից էլ պակաս արդյունավետության: Բնականաբար, Ֆրիտսի նախագիծը զարգացում չստացավ, քանի որ ոսկին և սելենն այն էժան ու տարածված նյութերը չէին, որոնք սովորաբար հանգեցնում են առևտրային առումով կենսունակ և մրցունակ ապրանքների:

Ավելի ուշ կանադացի Ջորջ Քովը, հիմնվելով Ֆրիտսի աշխատանքի վրա, ստեղծեց «արևային էլեկտրական գեներատոր»՝ օգտագործելով կիսահաղորդչային նյութ, որը շատ նման էր այն հիմնական նյութ սիլիցիումին, որն օգտագործվում է ժամանակակից արևային վահանակներում: Այն ժամանակվա թերթերը գրում էին, որ գեներատորի կառուցումն արժեցել է մոտ 20 դոլար (այսօրվա համարժեքով՝ մոտ 660 ԱՄՆ դոլար), և որ սարքը կարող է ապահովել տնային տնտեսության էներգիայի բոլոր կարիքները 10 տարվա ընթացքում։ Դրա ցուցադրությունը 1909 թվականին Հալիֆաքսում գրավեց զգալի ներդրողների, և Քովը Նյու Յորքում արհեստանոց բացեց հանգանակված 5 միլիոն դոլար ներդրումով։

Այնուամենայնիվ, արևային մարտկոցների զանգվածային արտադրության պատմությունը տարօրինակ ընթացք ստացավ։ Գյուտարարը հայտարարեց, որ իրեն սպառնում են և առաջարկում 25000 դոլար, որպեսզի հրաժարվի իր նախագծից: Այսինքն, նրան ցանկանում են դուրս մղել դեռևս չզբաղեցված շուկայից։ Հետո Քովին մեղադրեցին խարդախության մեջ, նրա բիզնեսը փլուզվեց և այդպես էլ չվերականգնվեց, իսկ 1911 թվականին ածխի և նավթի արտահանման աճը շուտով արևային արևային նորարարությունը կանգնեցրեց մոտ 40 տարով:

Միայն հետո՝ 1954 թվականին, գիտնականներ Ջերալդ Փիրսոնը, Կալվին Ֆուլերը և Դերիլ Չապինը Bell Labs-ում ստեղծեցին առաջին գործնական սիլիցիումային արևային մարտկոցը 6 % արդյունավետությամբ։

Արևային վահանակների առաջին խոշոր կիրառումը տեղի է ունեցել 1958 թվականին, երբ տիեզերք արձակվեց Vanguard I արբանյակը: Դա արևային էներգիայով աշխատող առաջին սարքն էր: Չնայած 1960-80-ական թվականներին արևային էներգիայի ոլորտում տեխնոլոգիական առաջընթացը դանդաղ էր, բայց ֆոտոգալվանների կիրառումն առաջադիմում էր՝ հատկապես հեռավոր վայրերում, որտեղ էլեկտրահաղորդման գծերը անիրագործելի էին կամ չափազանց թանկ:

Միայն 1989 թվականին են մշակվել բազմաանցումային բջիջները։ Այդ բջիջներն ունեն տարբեր նյութերի շատ բարակ շերտեր՝ ավելի շատ արևային էներգիա գրավելու համար: Մինչև 2006 թվականը հետազոտողները նման բջիջներով հասել են 46 % արդյունավետության: Այնուամենայնիվ, նման բջիջները մնում են շատ թանկ և հիմնականում օգտագործվում են մասնագիտացված օդատիեզերական ծրագրերում:

Ներկայում պերովսկիտն է հիմք դարձել ֆոտոգալվանային ներուժի համար: Իր յուրահատուկ բյուրեղային կառուցվածքի շնորհիվ այն հնարավորություն է տվել տանդեմ բջիջներին (համակցելով սիլիցիումի և պերովսկիտի շերտերը) հասնել ավելի քան 30 % արդյունավետության:

Ժամանակակից արևային մարտկոցները նախագծվում են 25-30 տարի աշխատելու համար, ընդ որում՝ տարեցտարի դրանց արդյունավետությունը անկում է ապրում, բայց նույնիսկ այդ դեպքում էլ նրանք կորցնում են իրենց տարեկան արտադրական հզորության մոտ մեկ տոկոսը: Ներկայում արևային էներգիան մաքուր էներգիայի ամենահզոր և ամենատարածված ձևերից մեկն է, քանի որ աշխարհը կենտրոնացած է մինչև 2050 թվականը ածխածնի արտանետումների կրճատման վրա:

Երկար ճանապարհ անցնելով՝ Չարլզ Ֆրիտսի պարզ գյուտից արևային մարտկոցը դարձել է մարդկության ամենակարևոր նորարարություններից մեկը՝ մաքուր էներգիայի հուսալի, տնտեսապես կենսունակ ձևը, որը կարող է բավական արագ մասշտաբավորվել, որպեսզի ապահովի մարդկության էլեկտրաէներգիայի անընդհատ աճող պահանջարկը:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Համալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. ՉալաբյանԱդրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ ՎարդևանյանԱդրբեջանը հող է նախապատրաստում Հայաստանից նոր զիջումներ պահանջելու համար` ալիևյան սահմանադրությունն անցկացնելուց հետո. Տիգրան ԱբրահամյանԺողովուրդը ՔՊ-ին սահմանադրական մեծամասնություն չի տվել` ալիևյան սահմանադրություն ընդունելու համար. Դավիթ ՂազինյանNova Building-ը «Տուն Էքսպո 2026»-ում ներկայացրել է բնակարանային առաջարկներն ու ձեռքբերման պայմաններըԱննայի և Մանեի հետ ամփոփում ենք «Ո՛չ ալիևյան սահմանադրությանը» իրազեկման ակցիան. տեսանյութՄոսկվայում ընթացող միջազգային համաժողովի ժամանակ չէի կարող չանդրադառնալ հրեշավոր ընտրակեղծիքներին. Արման ԱբովյանԱչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. ՇարմազանովԱրագածոտնի մարզում ապօրինի հանքարդյունահանման դեպք է բացահայտվելԽոշոր անջատումներ․ հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինի՝ նոյեմբերի 16/17-ինՊայթել է ավտոմեքենայից հանված հեղուկ գազի բալոնը․ երկու քաղաքացի հոսպիտալացվել էԶապորոժիեում ռուսական հարվածներից յոթ մարդ է վիրավորվել այդ թվում՝ նորածին․ մարզային վարչակազմԱրագածոտնի թեմի քահանայից դասն ու բարեպաշտ ժողովուրդը մեկտեղվել էին աղոթքի՝ Սուրբ Մարիանե եկեղեցումՆոյեմբերի 15-ից ձմեռային անվադողերով երթևեկելը պարտադիր պահանջ է․ ՆԳՆ-ն հիշեցնում էՀավաքականի արդյունքները ձախողում չեմ համարում, համարում եմ անհաջողություն․ Եղիշե ՄելիքյանՓարիզում գների բարձրացման դեմ ցույցի ժամանակ բшխումներ են տեղի ունեցելՋերմաստիճանը կհասնի +17-ի․ ի՞նչ եղանակ սպասել նոյեմբերի 15-ից 19-ինԱպարանի Հարթավան բնակավայրում հրդեհ է բռնկվել ընթացող «Renault» մակնիշի ավտոմեքենայումԲռնցքամարտիկ Էրիկ (BZO) Բազինյանը նոկաուտի է ենթարկել կանադացի Սթիվեն Բաթլերին«Opel»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց, բախվել քարերին ու հողաթմբերին և հայտնվել ջրատարում․ կա վիրավորԳրոսմայստեր Հայկ Մարտիրոսյանը միանձնյա գլխավորում է մրցաշարային աղյուսակըՀազար դրամի արժեքը՝ մարդկային կյանքո՞վ․ Հրայր ԿամենդատյանՌոնալդուի հեռանալուց հետո Պորտուգալիայի հավաքականը փոխել է իր մարզաշապիկի 7 համարի դիզայնըՊուտինը, Սի Ծինփինը և Թրամփը նոյեմբերի 19-ին կհանդիպեն Շենչժենում․ ՊեսկովՇրջանառվել է «Սևանավանք» արծաթե հուշադրամը. ԿԲՔաղբանտարկյալ Արսեն Գևորգյանի մահվան և պատասխանատուների մասին. Նարեկ ԿարապետյանLed Zeppelin ռոք խմբի վոկալիստ Ռոբերտ Փլանթն առաջին անգամ համերգով հանդես կգա ՀայաստանումՀՀ իշխանությունն անտեղյա՞կ է, թե ժողովրդից թաքցնում է․ Մարիաննա ՂահրամանյանԳազայում զոհերի թիվը հասել է 74 695-իԶինծառայողների համար կարևոր փոփոխություն է նախատեսվում․ նոր օրենսդրական նախաձեռնությունԱրսենալը պատրաստվում է Ռեալին ֆուտբոլիստների փոխանակման գործարք առաջարկելՅուրաքանչյուր ընդդիմադիր պատգամավոր պետք է երաշխավորի, որ չի քվեարկի ալիևյան սահմանադրության օգտին. Ավետիք ՉալաբյանՓաշինյանը ցանկանում է իր համար ձևավորել «նոր ընդդիմություն». Արեգ Սավգուլյան