Վենդետտան թուլացնում է նախաապուշին․ քաղաքական վրեժի խարանը՝ իշխանության թուլության պատճառ․ Հրայր Կամենդատյան

Վենդետտան թուլացնում է նախաապուշին ( придурок) ։

 

Երբ օլիգարխիայի կամ խոշոր կապիտալի դեմ քայլերը հասարակության, բիզնես միջավայրի կամ էլիտաների կողմից ընկալվում են որպես քաղաքական վենդետտա (վրեժխնդրություն) կամ «ընտրովի արդարադատություն», դա իշխող ուժի համար ստեղծում է դիրքերի էական և խորքային թուլացման լուրջ ռիսկեր։

 

Ահա թե ինչպես է վենդետայի ընկալումը քայքայում իշխանության քաղաքական ու տնտեսական հենարանները.

 

1. Ինստիտուցիոնալ լեգիտիմության կորուստ

 

* Օրենքի գերակայության վարկաբեկում․ Երբ թիրախավորումը տեսանելիորեն կրում է քաղաքական բնույթ (օրինակ՝ պատժվում են միայն ընդդիմադիր կամ անհնազանդ խոշոր գործարարները, իսկ իշխանամետները՝ ոչ), չեզոքանում է «արդարության հաստատման» բարոյական հիմքը։

 

* Հանրային հոգնածություն․ «Վենդետայի» տրամաբանությունը ժամանակի ընթացքում ընկալվում է որպես անվերջանալի քաղաքական հաշվեհարդար, ինչը հանրության շրջանում առաջացնում է հիասթափություն և քաղաքական ապատիա։

 

2. Տնտեսական անորոշություն և կապիտալի փախուստ

 

* Ներդրումային վախեր․ Բիզնես միջավայրը նախընտրում է կանխատեսելիություն։ Եթե խաղի կանոնները կախված են քաղաքական հավատարմությունից, տեղական և օտարերկրյա ներդրողները սկսում են սառեցնել ծրագրերը կամ դուրս բերել կապիտալը երկրից։

 

* Սեփականության անձեռնմխելիության ռիսկ․ Վենդետայի մթնոլորտը ստեղծում է նախադեպ, որ ցանկացած իշխանափոխությունից հետո ակտիվները կարող են վերաբաշխվել, ինչը խաթարում է երկարաժամկետ տնտեսական պլանավորումը։

 

3. Էլիտար համախմբում ընդդեմ իշխանության

 

* Կապիտալի և ընդդիմության միավորում․ Ճնշման ենթարկվող կամ վտանգ զգացող խոշոր գործարարները ստիպված են լինում միավորել իրենց ֆինանսական, մեդիա և կազմակերպչական ռեսուրսները՝ ձևավորելով միասնական ճակատ իշխող ուժի դեմ։

 

* Բյուրոկրատիայի զգուշավորություն․ Պետական համակարգի միջին և վերին օղակները սկսում են խուսափել պատասխանատու որոշումներ կայացնելուց՝ վախենալով, որ իշխանափոխությունից հետո իրենք ևս կդառնան վենդետայի թիրախ։

 

Հիմնական հետևությունը

 

Վենդետայի տրամաբանությունը կարող է ապահովել կարճաժամկետ քաղաքական միավորներ (մոբիլիզացնելով հակաօլիգարխիկ ընտրազանգվածը), սակայն միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հատվածում դա թուլացնում է իշխանության դիրքերը՝ խաթարելով տնտեսական կայունությունը և ձևավորելով դիմադրության հզոր ճակատ։ Իշխանության ամրապնդումը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ քայլերը թափանցիկ են, համահավասար և անցնում են անկախ դատական համակարգի ֆիլտրով։Սակայն Հայաստանում չկա դատական անկախ համակարգ և քաղաքական վենդետտան դառնում է նախաապուշի խարանը։